Alle artikelen
In het archief in Sittard-Geleen ligt een koffer met honderden liefdesbrieven, geschreven tussen 1940 en 1952. De ontvanger? Ene Lies. De podcast Liefste Lies gaat op zoek naar deze vrouw: wie was zij? En wat vertelt haar verhaal over liefde en verlangen in de naoorlogse jaren?
In het RegioArchief Sittard-Geleen lag bijna vijftien jaar een oude leren koffer te verstoffen. Best opmerkelijk, want de inhoud van de koffer is fascinerend en roept veel vragen op: het gaat om 960 liefdesbrieven, geschreven door veel verschillende mannen en een paar vrouwen, allemaal gericht aan Lies uit Sittard. Onder haar aanbidders is niemand minder dan cabaretier Toon Hermans. Wie was deze Lies en hoe bracht zij het hoofd van zovelen op hol?
Historisch Nieuwsblad scheurkalender 2027
- 365 dagen vol verrassende geschiedenis
- Van de Oudheid tot de eenentwintigste eeuw
- 1. Ontdek elke dag een bijzonder historisch verhaal
Historisch Nieuwsblad tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Het archief besloot alle brieven te transcriberen. Reden voor makers Heleen Hummelen en Wieky de Boer, beiden afgestudeerd aan de toneelschool in Maastricht en jarenlang werkzaam als actrice, om in de koffer van Lies te duiken en op zoek te gaan naar antwoorden. Want, zo begint de podcast: hoe meer je van Lies leest, hoe meer je te weten wilt komen.

Catfishing en ghosting
Daarvoor kiezen Hummelen en De Boer een interessante vorm. Zij geven de brieven een hoofdrol en laten deze voorlezen door mensen die dezelfde leeftijd als de briefschrijvers hebben of in een vergelijkbare levensfase zitten. Zo worden de brieven van Leendert, die als eerste luitenant tegen de Duitsers vocht, voorgelezen door een voormalig militair die in Afghanistan heeft gezeten. En een docent Militaire Geschiedenis aan de Defensieacademie neemt de brieven van Wil voor haar rekening, een vriendin van Lies die bij het Vrouwen Hulpkorps zat.
Het levert een spannende mix op tussen verleden en heden, want de briefvoorlezers mogen ook reflecteren en trekken interessante vergelijkingen. Zo komen woorden als catfishing (je online als iemand anders voordoen) en ghosting (zonder uitleg al het contact verbreken) voorbij. Het zijn hedendaagse begrippen die tijdloos blijken te zijn, want Lies houdt haar aanbidders regelmatig aan het lijntje, stopt uit het niets met schrijven of komt simpelweg niet opdagen bij een afspraakje.
Lies houdt haar aanbidders regelmatig aan het lijntje
Maar het levert ook diepere inzichten op, bijvoorbeeld van de oud-militair. Hij vertelt over zijn ervaringen in Afghanistan: ‘Ik weet dat als de dood heel dichtbij is geweest, dan voel je zo’n drang naar het leven.’ Het kan verklaren waarom Lies van verschillende militairen zeer gepassioneerde brieven ontving.
Het katholieke zuiden ontvluchten
Ondanks dat er geen brieven van Lies zelf bekend zijn, schetsen de brieven die aan haar gericht zijn toch een heel gelaagd beeld. Lies groeit op in het strenge katholieke zuiden en lijkt niets liever te willen dan Sittard ontvluchten. Ze schrijft met mannen uit Amsterdam, maar ook uit Groot-Brittannië, Zuid-Afrika en Amerika, en flirt regelmatig met het idee om te trouwen en daarheen te komen. Maar het blijft bij voornemens, tot teleurstelling van meerdere aanbidders.

Na de Tweede Wereldoorlog vindt de vrijgevochten Lies toch een geschikte uitweg: ze meldt zich aan bij het Vrouwen Hulpkorps (VHK), de vrouwenafdeling binnen de Koninklijke Landmacht. Dit is de manier voor vrouwen van begin twintig om tijdelijk te ontsnappen aan hun ouders en het strakke keurslijf van trouwen, stoppen met werken en kinderen krijgen. En natuurlijk biedt deze periode voor Lies ook kansen om nieuwe mannen te ontmoeten.
Liefdesbrieven uit Nederlands-Indië
De geschiedenis speelt op de achtergrond een belangrijke rol in Liefste Lies. Van de eerste oorlogswinter met strenge vorst, waarin Lies en haar vriendinnen veel schaatsen, tot de koloniale oorlog in Nederlands-Indië, waar aanbidder Frankie meevecht: het komt in de brieven aan Lies allemaal aan bod.
Het is Hummelen en De Boer ook gelukt om enkele kinderen van de briefschrijvers op te speuren. Het levert verrassend ontroerende fragmenten op als zij de brieven van hun vader voorlezen en zo een andere kant leren kennen. Zoals de dochter van Frankie, die vanuit Nederlands-Indië maar liefst 130 liefdesbrieven aan Lies schreef. ‘Ik dacht niet vaak meer aan hem. En als ik aan hem dacht, dan was het in de zin van: het was toch een beetje een oude mopperige man. Dat gevoel is nu helemaal weg. Wat zou ik nu graag nog eens met hem praten.’
Nabestaanden lezen de liefdesbrieven van hun vaders voor
Vreemde eend in de bijt
Liefste Lies is tussen alle historische podcasts, die toch vaak over de Tweede Wereldoorlog of een andere concrete gebeurtenis uit de moderne geschiedenis gaan, een vreemde eend in de bijt. Zo komt er, op de docent Militaire Geschiedenis na, er geen enkele historicus aan het woord en zijn de makers ook niet op zoek gegaan naar de historische sensatie. Daar komt de bijzondere vorm met alle brieflezers bij, waardoor de podcast deels ook over het heden gaat. En dat werkt heel goed.
Na zes afleveringen heb je als luisteraar het gevoel dat je Lies hebt leren kennen. En dan is er eigenlijk maar één conclusie mogelijk: wat zou Lies, die vrijgevochten vrouw met zoveel aanbidders, het heerlijk hebben gevonden om na al die jaren met deze podcast weer op een voetstuk te staan.
Liefste Lies (2025)
Zes afleveringen (+ een bonusaflevering)
Heleen Hummelen en Wieky de Boer
NPO Radio 1 / VPRO OVT

Een podcast over liefde en verlangen in naoorlogs Limburg
In het archief in Sittard-Geleen ligt een koffer met honderden liefdesbrieven, geschreven tussen 1940 en 1952. De ontvanger? Ene Lies. De podcast Liefste Lies gaat op zoek naar deze vrouw: wie was zij? En wat vertelt haar verhaal over liefde en verlangen in de naoorlogse jaren? In het RegioArchief Sittard-Geleen lag bijna vijftien jaar een...
Dromen van een Groot-Nederland is niet nieuw: beroemde historicus vond de scheiding met Vlaanderen onlogisch
De arrestatie van terrorist in de dop Thomas D. werpt opnieuw een schaduw over de zogenoemde Groot-Nederlandse gedachte. D. was lid van de Geuzenbond, een extreem-rechtse organisatie die de vereniging van Nederland en Vlaanderen nastreeft. De bekendste aanhanger van dat ideaal was historicus Pieter Geyl. Meer dan vijftien jaar geleden pleitte PVV-leider Geert Wilders voor...
‘Een wildvreemde vrouw toonde me een foto van het kamp’
Schrijfster Kiki Amsberg ging op zoek naar het verleden van haar ouders. ‘Ik begrijp hen nu beter.’ Kent u de historische sensatie, zoals door Johan Huizinga omschreven? ‘Voor Hoe de liefde vergleed, het boek dat ik schreef over het huwelijksleven van mijn ouders, ben ik de sporen nagegaan van mijn Joods-Duitse vader. Hij was een...
Musea zoeken met AI naar foute woorden
Veel musea en bibliotheken willen hun collectieomschrijvingen ontdoen van omstreden woorden als ‘slaaf’, ‘primitief’ en ‘ras’. Maar hoe vis je die uit kolossale hoeveelheden tekst? In opdracht van het KNAW Humanities Cluster bedacht onderzoeker Ryan Brate een methode waarin een belangrijke rol is weggelegd voor artificiële intelligentie (AI). Brate, die onlangs promoveerde aan de Universiteit...
Merian werd geholpen door haar vrouwelijke leerlingen
Planten- en insectenkenner en kunstenaar Maria Sibylla Merian (1647–1717), bekend van haar prachtige boek over Surinaamse insecten, maakte voor haar werk dankbaar gebruik van een netwerk van vrouwelijke leerlingen. Merian woonde enige tijd in Frankfurt am Main en Neurenberg, waar ze welgestelde jonge vrouwen onderwees in schilder- en borduurkunst. Dat werk is vaak afgedaan als...
Dominees doopten voormalige slaven
Op 14 juni 1767 werd Jacoba Leijlard gedoopt in Venlo. Dat was opmerkelijk, want Leijlard – ongeveer vijftien jaar oud – had in West-Indië als slaaf moeten werken. Voor mensen als Leijlardwas een doop doorgaans niet weggelegd, want die zou erkenning impliceren van haar volwaardige menselijkheid en dat paste niet bij slavernij. Maar inmiddels woonde...
Herbeleef de magie van 1967: The Flight Revisited keert terug naar Utrecht
Op zaterdag 30 augustus 2025 neemt Koninklijke Jaarbeurs je mee op een muzikale tijdreis. The Flight Revisited brengt de legendarische eerste editie van The Flight To Lowlands Paradise terug naar zijn geboortegrond. Wat ooit begon als een idealistisch popfestival georganiseerd door kunstenaar Bunk Bessels en de Utrechtse tegencultuur, groeide uit tot een mijlpaal in de...
Luc Panhuysen over de Burgerbaron die Overijssel op de kaart zettte
Op 19 september, tijdens de collegedag Andere verhalen van Nederland, vertelt historicus Luc Panhuysen hoe een rebelse edelman vanuit een marginale positie de macht uitdaagde, de patriottenbeweging vormgaf en de democratisering in gang zette. Hij geeft alvast een voorproefje van zijn lezing.
Is de boycot van Zuid-Afrika een goede blauwdruk voor sancties tegen Israël?
Steeds vaker gaan stemmen op om Israël internationaal te boycotten vanwege het genocidale geweld in Gaza. Voorstanders gebruiken Zuid-Afrika als voorbeeld. Onder druk van buitenlandse sancties zou dat land de apartheid hebben afgeschaft. Maar waren zij echt doorslaggevend? Historici denken daar anders over. Internationale boycots deden Zuid-Afrika pijn, maar waren op zichzelf onvoldoende om het...
Het boycotten van Zuid-Afrika was onvoldoende om de apartheid te verdrijven
Zal een internationale boycot tegen Israël helpen om de onderdrukking van de Palestijnen te beëindigen? Voorstanders nemen vaak Zuid-Afrika als voorbeeld. Dat land zou de apartheid hebben afgeschaft onder de druk van internationale sancties. Maar klopt dat wel? De eerste oproepen tot internationale sancties tegen Zuid-Afrika waren te horen in de late jaren vijftig. In...
‘Discussie over een kiesdrempel laaide vaak op, maar doofde steeds weer uit’
D66, CDA en VVD willen onderzoek naar het instellen van een kiesdrempel, schrijven ze in het coalitieakkoord. Volgens politiek historica Carla Hoetink steekt die discussie sinds 1918 om de zoveel tijd de kop op. ‘Maar die stuit altijd op het onaantastbare principe van grote toegankelijkheid van onze politiek.’ De discussie over een kiesdrempel is de...
Vijf regio’s die hun bedrijvigheid zagen verdwijnen
Gemeenten in Zuid-Limburg vragen compensatie van bedrijven die in de jaren zeventig hun mijnen in de regio hebben gesloten. Daardoor verloren duizenden mensen hun baan en kreeg de economie zware klappen. De Zuid-Limburgse mijnindustrie is niet de enige regionale bedrijfstak in Nederland die de afgelopen eeuw verdween. Leiden was tot de jaren zestig een textielstad...