Alle artikelen

Rusland stuurt de relieken van een middeleeuwse prins naar Oekraïne om ‘schouder aan schouder’ te staan met de soldaten in de loopgraven. Dat de Russisch-orthodoxe kerk voor een morele boost juist de overblijfselen van Dmitri Donskoj stuurt, is volgens historicus Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland geen toeval. ‘In het traditionele Russische verhaal was Donskoj geen agressor, maar een verdediger. Zo wil Poetin deze oorlog ook framen.’

Het is niet ongebruikelijk dat Rusland relieken inzet, zegt de historicus. ‘Russische kosmonauten hebben ook relieken meegenomen naar de ruimte, en bij belangrijke gebeurtenissen worden beenderen in een vliegtuig gehesen en rondgevlogen.’ Dit keer sturen kerkleiders de restanten van Donskojs rechterhand, waarmee hij in 1380 zijn zwaard zou hebben gehanteerd tijdens de Slag op het Koelikovo-veld. Die strijd is door het Kremlin tot een belangrijk deel van het nationale Russische verhaal gemaakt, zegt Kraft van Ermel-Nijland. ‘Donskoj was de eerste Moskouse heerser die zich verzette tegen de Mongoolse overheersing. Op Russische scholen leren ze kritiekloos over hem als de held die het Tataarse juk afwierp. Hij vocht tegen indringers van buiten, die in het traditionele Russische verhaal de zuivere cultuur bedreigen. Dat is een traditie waarin je je plaatst als je deze figuur gebruikt.’

‘De Russisch-orthodoxe kerk is een filiaal van het Kremlin,’ gaat hij verder. Dat is het al sinds de Tweede Wereldoorlog. ‘Na de Russische Revolutie in 1917 werd religie onderdrukt: talloze priesters werden over de kling gejaagd en bisschoppen gevangengezet. Maar toen nazi-Duitsland in 1941 de Sovjet-Unie binnenviel, deed Stalin een beroep op de kerk om een nationaal, samenbindend verhaal te vertellen. De kerk mocht vanaf toen meer in de openbaarheid treden, mits ze de oorlogsinspanningen steunde. Met collectegeld hebben kerkleiders destijds militaire eenheden uitgerust, waarvan er ook eentje de naam kreeg van Dmitri Donskoj.’