Home Magazines Historisch Nieuwsblad 9 - 2022
December 2022

Historisch Nieuwsblad 9 - 2022

Cover afbeelding voor Historisch Nieuwsblad 9 - 2022
Unie van gelijke staten
Unie van gelijke staten
Artikel

Unie van gelijke staten

De Democraten zijn de morele winnaars van de midterms. De Northwest Ordinance was in 1787 bepalend voor de indeling van de VS en voor het kiessysteem.

Lees meer
4 vragen aan Luit van der Tuuk
4 vragen aan Luit van der Tuuk
Interview

4 vragen aan Luit van der Tuuk

Voor vroege middeleeuwers was veel onzeker en onverklaarbaar. Om houvast te vinden richtten ze zich tot het bovennatuurlijke. Met tal van rituelen en magische middelen probeerden ze hogere machten te beïnvloeden. In Indiculus verkent Luit van der Tuuk deze gebruiken, van toverspreuken tot orakelstokjes. Hij laat zien hoe ook het christelijk geloof doordrenkt was van...

Lees meer
Poetin rakelt oude complotverhalen op
Poetin rakelt oude complotverhalen op
Interview

Poetin rakelt oude complotverhalen op

Niets is wat het lijkt in het conflict tussen Rusland en Oekraïne. Dat vertellen Poetin en de zijnen dagelijks aan de Russen: overal spelen volgens hen verborgen complotten. De verhalen daarover gaan terug op de Koude Oorlog en het verdere verleden, vertelt literatuur- en cultuurwetenschapper Boris Noordenbos. Eigenlijk willen de Oekraïners gewoon bij Rusland horen....

Lees meer
Elke dag een nieuwe crisis
Elke dag een nieuwe crisis
Column

Elke dag een nieuwe crisis

‘Kan de regering de crises nog wel aan?’ schreef onlangs een grote landelijke krant. Wie tegenwoordig googelt op het begrip ‘crisis’ struikelt erover. En je hoeft niet eens te googelen, de crisis zit elke dag bij elke talkshow vanzelf al aan tafel. In de week dat ik dit schrijf, was er een crisis in de...

Lees meer
Mondmaskers in gebruik na medische proeven
Mondmaskers in gebruik na medische proeven
Nieuws

Mondmaskers in gebruik na medische proeven

Na veel hoest- en praatexperimenten vond het mondmasker eind negentiende eeuw zijn weg naar operatiekamers. En kort daarna ook naar gewone burgers in tijden van epidemieën. Hoe dat ging beschrijven Thomas Schlich en Bruno J. Strasse in het tijdschrift Medical History. In de tweede helft van de negentiende eeuw kwam het idee op dat microscopisch...

Lees meer
Competitie om ouderdom fossielen
Competitie om ouderdom fossielen
Nieuws

Competitie om ouderdom fossielen

‘Zuid-Afrika is weer in de race als plaats waar de mens is ontstaan,’ kopte persbureau Bloomberg deze zomer. Wetenschappers hadden geconstateerd dat resten van mensachtigen uit Sterkfontein, bij Johannesburg, dateren van 3,4 tot 3,6 miljoen jaar geleden. Dat maakt ze ouder dan bijvoorbeeld Lucy, een vrouwelijke mensachtige van 3,2 miljoen jaar oud, uit Ethiopië. Wellicht...

Lees meer
‘Ik besefte dat er een nieuw tijdperk begon’
‘Ik besefte dat er een nieuw tijdperk begon’
Interview

‘Ik besefte dat er een nieuw tijdperk begon’

Hoogleraar Hendrik Vos vertelt over zijn historische sensatie. ‘Toen de Muur viel, besefte ik dat ik naar geschiedenis zat te kijken.’

Lees meer
‘De Nederlandse identiteit zit in een dip’
‘De Nederlandse identiteit zit in een dip’
Interview

‘De Nederlandse identiteit zit in een dip’

Willem Frijhoff vindt het belangrijk dat een land een positief verhaal over zichzelf ontwikkelt. Het huidige Nederland lijkt daar niet toe in staat.

Lees meer
Jan Sobieski – De Leeuw van Polen
Jan Sobieski – De Leeuw van Polen
Artikel

Jan Sobieski – De Leeuw van Polen

Christelijk Europa vreesde dat de Ottomanen via de Balkan zouden oprukken. De opluchting was dan ook groot toen de Poolse koning Jan III Sobieski hen in 1683 bij Wenen versloeg. Even was hij een internationale held. ‘Veni, vidi, Deus vicit.’ Ik kwam, ik zag, en God overwon. Met deze parafrase van Julius Caesar begon de...

Lees meer
Verheffen en straffen tegelijk
Verheffen en straffen tegelijk
Recensie

Verheffen en straffen tegelijk

Als koloniaal bestuurder wilde A.W.F. Idenburg de positie van de inheemse bevolking verbeteren en had hij moeite met openlijke vormen van discriminatie. Tegelijk was hij voorstander van streng militair optreden. A.W.F. Idenburg (1861-1935) was drie decennia lang de personificatie van het Nederlandse kolonialisme. Hij was minister van Koloniën, gouverneur van Suriname en gouverneur-generaal van Nederlands-Indië....

Lees meer
Schijnheilig gedrag van het Westen
Schijnheilig gedrag van het Westen
Recensie

Schijnheilig gedrag van het Westen

Het Westen zegt op te komen voor de mensenrechten. In werkelijkheid viert politiek opportunisme hoogtij. Zo laat de Frans-Britse jurist Philippe Sands zien in zijn boek over de kolonisatie van een eilandenarchipel in de Indische Oceaan. In de avond van 27 april 1973 werd Liseby Elysé, 21 jaar oud, gesommeerd Peros Banhos stante pede te...

Lees meer
Meer vrouwen in lesboek Latijn
Meer vrouwen in lesboek Latijn
Nieuws

Meer vrouwen in lesboek Latijn

Een populaire Britse lesmethode Latijn gaat op de schop. Na klachten van docenten en leerlingen over een gebrek aan diversiteit in de Cambridge Latin Course schreven lesontwikkelaars een nieuwe editie met meer ruimte voor het perspectief van vrouwen, minderheden en slaven in de Romeinse wereld. Sinds de jaren zeventig gebruiken Britse docenten de Cambridge Latin...

Lees meer
Misdadige vreemden
Misdadige vreemden
Nieuws

Misdadige vreemden

Door een fout in een nieuwe Spaanse wet komen zedendelinquenten eerder vrij. Hoe schreven Nederlandse kranten een eeuw geleden over aanranding en verkrachting?

Lees meer
‘Slavernijonderzoek levert vooral detailkennis op’
‘Slavernijonderzoek levert vooral detailkennis op’
Artikel

‘Slavernijonderzoek levert vooral detailkennis op’

Het kabinet gaat op 19 december excuses aanbieden voor het slavernijverleden. De regering laat deze geschiedenis onderzoeken. Maar wat weten we eigenlijk nog niet?

Lees meer
Rotterdam handelde stiekem met Engeland
Rotterdam handelde stiekem met Engeland
Recensie

Rotterdam handelde stiekem met Engeland

Nederlanders mochten tijdens de Franse bezetting geen zaken doen met Engeland. Dit zogenoemde continentaal stelsel was een economische ramp. Daarom bleven Rotterdammers clandestien handelen. De napoleontische bezetting (1806-1813) is door de Nederlandse geschiedschrijving lange tijd nogal stiefmoederlijk behandeld. Vanuit nationalistisch oogpunt was het natuurlijk een tamelijk beschamende periode. En vergeleken met de eerste fase van...

Lees meer
Betere opsporing van anarchisten
Betere opsporing van anarchisten
Recensie

Betere opsporing van anarchisten

Wouter Klem laat zien hoe politiediensten eind negentiende eeuw optraden tegen anarchistische groepen die aanslagen pleegden.

Lees meer
Poetins verhaal slaat nergens op
Poetins verhaal slaat nergens op
Recensie

Poetins verhaal slaat nergens op

De inval van Rusland in Oekraïne berust op allerlei historische claims. De vermaarde Britse historicus Orlando Figes fileert ze stuk voor stuk. En hij laat daarbij weinig heel van Poetins versie van de geschiedenis. Een Russische grap uit de Sovjettijd gaat zo: ‘Rusland is een land waarvan de toekomst vaststaat en alleen het verleden onvoorspelbaar...

Lees meer
De missie van Amerika
De missie van Amerika
Artikel

De missie van Amerika

In de negentiende eeuw ontdekten de Verenigde Staten hun heilige plicht, hun Manifest Destiny. Ze wilden vrijheid en democratie verspreiden in de Nieuwe Wereld, desnoods met geweld. In 1846 motiveerden ze zo een oorlog met Mexico, die tot een aanzienlijke vergroting van het Amerikaanse grondgebied leidde. In 1836 verklaarden Amerikaanse kolonisten in de noordoostelijke provincie...

Lees meer
Antisemitisme in Nederlands-Indië: de roep van het Oosten
Antisemitisme in Nederlands-Indië: de roep van het Oosten
Artikel

Antisemitisme in Nederlands-Indië: de roep van het Oosten

Steeds meer Joden vertrokken vanaf 1870 naar Nederlands-Indië. Ze konden er carrière maken en het provinciale Nederland ontvluchten. Als witte Europeanen maakten ze er bovendien deel uit van de elite. Toch lag antisemitisme altijd op de loer. In 1893 was de jonge twintiger Emanuel Moresco al bijna zes jaar bezig met de vooropleiding tot diplomaat....

Lees meer
Westers of Aziatisch?
Westers of Aziatisch?
Artikel

Westers of Aziatisch?

In hoog tempo nam Japan in de tweede helft van de negentiende eeuw alles wat westers was over. Het kreeg wolkenkrabbers,  boulevards, lichtreclames, taxi’s, trams en treinen. Maar het vond geen politieke aansluiting bij het Westen. Nationalisten zagen daarin hun gelijk bevestigd: Japan moest terug naar vroeger. Geen land in de moderne geschiedenis maakte in...

Lees meer
Gelukkiger zonder geschiedenis
Gelukkiger zonder geschiedenis
Column

Gelukkiger zonder geschiedenis

De wereld gaat nog eens aan vroeger ten onder. De kranten staan vol met leiders die een groots verleden aanroepen om hun huidige gebrek aan ideeën te verbloemen. Of ze nou Orbán, Erdogan of Trump heten, allemaal willen ze terug naar een toestand die ooit zou hebben bestaan. Naar het toppunt van nationale gelukzaligheid en...

Lees meer
Hildegard van Bingen: een heilige voor iedereen
Hildegard van Bingen: een heilige voor iedereen
Artikel

Hildegard van Bingen: een heilige voor iedereen

Ze stichtte een eigen nonnenklooster, componeerde muziek, schreef boeken over haar visioenen en haar geneeskundige kennis. Ook hield ze indrukwekkende donderpreken. De twaalfde-eeuwse Hildegard van Bingen spreekt daardoor nog steeds een uiteenlopend publiek aan. In 1098 kwam in het Duitse Rheinland een adellijk meisje ter wereld, van wie het lot meteen bezegeld was. Het was...

Lees meer