Home Elke dag een nieuwe crisis

Elke dag een nieuwe crisis

  • Gepubliceerd op: 24 augustus 2022
  • Laatste update 09 feb 2023
  • Auteur:
    Beatrice de Graaf
  • 3 minuten leestijd
Beatrice de Graaf portret

‘Kan de regering de crises nog wel aan?’ schreef onlangs een grote landelijke krant. Wie tegenwoordig googelt op het begrip ‘crisis’ struikelt erover. En je hoeft niet eens te googelen, de crisis zit elke dag bij elke talkshow vanzelf al aan tafel. In de week dat ik dit schrijf, was er een crisis in de asielopvang, een crisis in Sri Lanka en een ministeriële crisis in Groot-Brittannië. En dan heb ik het nog niet over de grote crises die ons land al langer in de greep houden en zullen houden: de stikstofcrisis en de toeslagenaffaire.

Ik ben wellicht wat bevooroordeeld, want ik moest in oktober het essay voor de Maand van de Geschiedenis inleveren, dat over crisis in de geschiedenis gaat. En sindsdien kan ik het woord ‘crisis’ niet meer vermijden. Het is gewoon overal. Dat is historisch best uniek. Als je in de krantendatabank Delpher gaat grasduinen, vindt de zoekmachine maar drie ‘crisis’-verwijzingen in de zeventiende en achttiende eeuw. In de negentiende eeuw groeit het crisisbesef – bijna 100.000 meldingen – en vanaf de twintigste eeuw schiet het door. Vanaf de laatste jaren van de eenentwintigste eeuw is het echt niet meer te tellen. Daar gaat mijn essay over, dus daar verklap ik verder niet meer over.

Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Maar hier wil ik graag het volgende punt maken: wanneer is er sprake van crisisinflatie? Want het kan toch niet zo zijn dat het leven zoveel gruwelijker en ondraaglijker is dan in de zeventiende, achttiende of zelfs negentiende eeuw? Crisis zegt meer iets over ons crisisbesef, onze crisis-speak, en onze neiging tot hyperbolie: iets zo dramatisch opschrijven dat het wel de aandacht moet trekken. Het zegt ook iets over de hedendaagse neiging om iemand de rekening of de verantwoordelijkheid voor die crisis in de schoenen te willen schuiven. Verwijzingen in de zeventiende of achttiende eeuw brachten een politieke crisis nog in verband met ‘zonde’. Dat betekent dat het dus iets is waar je zelf ook bij betrokken bent. Zonde noopt tot inkeer, reflectie. In deze eeuw is dat begrip vervangen door ‘compensatie’, of ‘verantwoording afleggen’, en dan gaat het altijd om de ander die iets moet doen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nu hebben we sinds de negentiende eeuw ook een centrale overheid die zich steeds meer met de samenleving is gaan bemoeien en bij al die interventies dus ook meer brokken is gaan maken. En dan is het goed dat burgers die overheid bij de kraag pakken en ter verantwoording roepen. Maar als het elke dag crisis is, dan gebeurt er niets meer. Staat en samenleving komen piepend en krakend tot stilstand en alleen de talkshows varen er nog wel bij. Beteugel de crisisinflatie, begin bij jezelf. Om zo de echte gedupeerden de ruimte te geven die hun toekomt.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2022

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer