Home Magazines Historisch Nieuwsblad 1 - 2022
December 2022

Historisch Nieuwsblad 1 - 2022

Cover afbeelding voor Historisch Nieuwsblad 1 - 2022
Op avontuur in Europa
Op avontuur in Europa
Artikel

Op avontuur in Europa

Een grand tour door Europa was een must voor jongens uit de Britse upper class. Onderweg maakten ze kennis met de overzeese elite, de klassieke cultuur én de liefde. De rondreis omvatte vijf verplichte bestemmingen: Parijs, Venetië, Florence, Rome en Napels. Vanaf het eerste moment dat William Beckford zijn voet aan Europese wal zette, was...

Lees meer
Paus Leo X
Paus Leo X
Artikel

Paus Leo X

Als telg uit een machtige clan was Giovanni de’ Medici voorbestemd voor het pontificaat. In 1513 eiste hij het ambt met succes op. Onder de naam paus Leo X bevoorrechtte hij zijn familieleden schaamteloos. Zo effende hij de weg voor een groot kerkelijk schisma. Op 21 mei 1515 schrijft Erasmus van Rotterdam een brief aan...

Lees meer
Dansen, zingen en sporten
Dansen, zingen en sporten
Artikel

Dansen, zingen en sporten

Van jongs af aan waren Spartanen maar met één ding bezig: vechten en oorlog voeren. Zo luidt het geijkte verhaal. Maar dat klopt niet. De Spartaanse opvoeding was veel meer dan het eenzijdige drilkamp dat er later vaak van is gemaakt. Blijmoedig en trots lieten Spartaanse jongens zich één keer per jaar geselen. Voor het...

Lees meer
Pionieren voor het milieu
Pionieren voor het milieu
Artikel

Pionieren voor het milieu

De Club van Rome had net alarm geslagen, toen een groep idealisten in Boxtel de Kleine Aarde oprichtte. Op deze proefboerderij experimenteerden ze met een milieuvriendelijke manier van leven. Ze verbouwden hun eigen voedsel en probeerden zelf energie op te wekken. Hun initiatief sloeg onmiddellijk aan, al was er onderling veel strijd.  Hoe bouw je...

Lees meer
Europa’s vernedering in de Suezcrisis
Europa’s vernedering in de Suezcrisis
Artikel

Europa’s vernedering in de Suezcrisis

In 1956 vielen Groot-Brittannië en Frankrijk samen Egypte binnen. Ze hadden niet overlegd met de Amerikaanse president Eisenhower, die de twee Europese landen streng tot de orde riep. De Suezcrisis kostte Frankrijk en Engeland hun status als grootmachten en gaf een sterke impuls aan de Europese integratie. In de vroege ochtend van 5 november 1956...

Lees meer
Oogverblindend en gruwelijk
Oogverblindend en gruwelijk
Artikel

Oogverblindend en gruwelijk

De beroemdste anatomische atlas ter wereld bevat 800 tekeningen van uitzonderlijke kwaliteit. Dat is te danken aan de grote hoeveelheid verse preparaten die de Weense professor Pernkopf kon gebruiken, dankzij de nazi’s. Zij stelden de lijken van honderden slachtoffers ter beschikking van de wetenschap. Toen de Oostenrijkse anatoom Eduard Pernkopf in de jaren dertig onderwijs...

Lees meer
Het verkeerde lichaam
Het verkeerde lichaam
Artikel

Het verkeerde lichaam

Ze was een vechtersbaas, kon zuipen als de beste en verdiende de kost als soldaat. De achttiende-eeuwse Maria van Antwerpen voelde zich een man en leefde als een man. Ze had een harmonieus huwelijk met een andere vrouw. Tot ze werd ontmaskerd. Hemelvaartsdag 20 mei 1751 was een gedenkwaardige dag in Breda. Niet elke dag...

Lees meer
‘Het poldermodel is een mythe’
‘Het poldermodel is een mythe’
Artikel

‘Het poldermodel is een mythe’

Zijn Nederlanders nog wel de spreekwoordelijke polderaars, die steeds in kalm overleg zoeken naar politieke consensus? Gelet op de moeizame formatie en de polarisatie in de samenleving zou je zeggen van niet. Misschien zit dat polderen wel minder in de vaderlandse traditie dan we denken, zegt historicus Piet de Rooy. ‘In het verleden drukte de...

Lees meer
Apen met een vuistbijl
Apen met een vuistbijl
Artikel

Apen met een vuistbijl

Ze zijn sierlijk en haarscherp. Zozeer dat ik me afvraag waarom ze niet eerder zijn ontdekt: de versteende voetstappen die archeologen recentelijk hebben gevonden in het Amerikaanse New Mexico. Wat de afdrukken ook nog eens vertederend maakt: ze zijn duidelijk achtergelaten door kinderen. Die speelden ver voor onze jaartelling tikkertje in de zachte modder, terwijl...

Lees meer
Nieuwe activisten leren van oude
Nieuwe activisten leren van oude
Artikel

Nieuwe activisten leren van oude

Grootschalige protesten zijn in Nederland terug van vrijwel weggeweest. Sociale media hielpen de afgelopen jaren apathie te bestrijden en brachten wereldverbeteraars en boze burgers met elkaar in contact. Historicus en activismeonderzoeker Eva Rovers constateert dat er een nieuwe generatie activisten is, die met kleine doelgerichte acties veel aandacht genereren. Daarnaast zijn ‘ouderwetse’ vormen als massale...

Lees meer
Ongewenste hoogbouw
Ongewenste hoogbouw
Artikel

Ongewenste hoogbouw

Om de woningnood op te lossen maken steden als Utrecht en Den Haag plannen om serieus in de hoogte te bouwen. Een eeuw geleden deden Nederlandse steden hetzelfde. Net als nu was er toen veel weerstand. In de jaren twintig en dertig zaten Nederlanders te springen om huizen. Daarom broedden architecten en stadplanners op grootschalige...

Lees meer
Een certificaat bewees dat je pestvrij was
Een certificaat bewees dat je pestvrij was
Artikel

Een certificaat bewees dat je pestvrij was

De ene na de andere pestgolf trof Antwerpen in de zestiende eeuw. Om de ziekte buiten te houden bedacht de stad stapels regels over isolatie en quarantaine. En er kwamen schriftelijke bewijzen dat de drager pestvrij was. ‘In dit huis heeft niemand de pest gehad.’ Certificaten met deze strekking waren gewild. In de havenstad kwam...

Lees meer
Het taboe op culturele revolutie
Het taboe op culturele revolutie
Recensie

Het taboe op culturele revolutie

Soms zijn de perikelen rond de verschijning van een film interessanter dan de film zelf. Dat is het geval met One Second van Zhang Yimou. De regisseur is China’s beroemdste filmmaker in binnen- en buitenland. Eind jaren tachtig maakte hij met Het rode korenveld, Raise the Red Lantern en Ju Dou imponerende drama’s over het...

Lees meer
Melodrama over moord op Gucci
Melodrama over moord op Gucci
Recensie

Melodrama over moord op Gucci

Geld maakt niet gelukkig, maar leidt tot moord in de Hollywood-film House of Gucci. ‘Geïnspireerd door een waargebeurd verhaal’ duikt de film in de even treurige als stompzinnige geschiedenis van de moord op Maurizio Gucci. En dat is geen onverdeeld succes. Maurizio Gucci, hoofd van het mode-imperium, werd in 1995 in opdracht van zijn ex-vrouw...

Lees meer
Heldenstrijd op Malta
Heldenstrijd op Malta
Recensie

Heldenstrijd op Malta

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zette premier Winston Churchill een grote vloot in om Malta te behouden. Strategisch was het eiland eigenlijk niet zo belangrijk. Maar de overwinning redde de moraal. Dat het erom spande in de zomer van 1942 voor de Britten, wisten we al. De nederlagen stapelden zich op, in Tobroek en in Singapore....

Lees meer
Pogroms op Joden in Oekraïne
Pogroms op Joden in Oekraïne
Recensie

Pogroms op Joden in Oekraïne

Vlak na de Eerste Wereldoorlog werden in Oekraïne massaal Joden gedood door verschillende groepen antisemieten. De Amerikaanse historicus Jeffrey Veidlinger haalt deze geweldsorgie uit de vergetelheid. Hij laat ook zien dat hier de basis werd gelegd voor de Holocaust. Tussen 1918 en 1921 vonden in Oekraïne bloedige antisemitische pogroms plaats, met meer dan 100.000 dodelijke...

Lees meer
Willem van Oranje als schaker
Willem van Oranje als schaker
Recensie

Willem van Oranje als schaker

Tijdens de Opstand opereerde Willem van Oranje vanuit een zwakke stelling. Zijn bondgenoten waren onbetrouwbaar en hij had schrijnend geldgebrek. Toch hield hij vol en streefde naar een ‘religievrede’. Uit deze nieuwe biografie komt hij, ondanks zijn fouten, naar voren als een groot man. Op de eerste bladzijden van René van Stipriaans biografie van Willem...

Lees meer
Te laat voor de revolutie
Te laat voor de revolutie
Recensie

Te laat voor de revolutie

Woningnood, werkloosheid en een wapenwedloop. Rond 1980 leek de situatie van jongeren hopeloos. ‘No future!’ krijsten de punkers. Jan Konst beschrijft hoe hij en zijn leeftijdgenoten van de ‘verloren generatie’ hun jeugdjaren beleefden. ‘Op de middelbare school deel ik met mijn klasgenoten het gevoel dat we te laat zijn geboren. Het is als de weemoed...

Lees meer
De willekeur van de Zwarte Dood
De willekeur van de Zwarte Dood
Recensie

De willekeur van de Zwarte Dood

In de veertiende eeuw richtte de pest onvoorstelbare schade aan in Europa. Historici hadden moeite de omvang te bevatten, zo laat Dick Harrison zien in een meesterlijke studie. Zelfs met de meest conservatieve schatting van het aantal slachtoffers laat de pestepidemie tussen 1347 en 1352 de Eerste Wereldoorlog ruim achter zich. Op een bevolking van...

Lees meer
‘Het was alsof Dick voor me stond’
‘Het was alsof Dick voor me stond’
Artikel

‘Het was alsof Dick voor me stond’

In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand Annejet van der Zijl, die ineens in...

Lees meer
Angela Merkels lievelingsboek
Angela Merkels lievelingsboek
Column

Angela Merkels lievelingsboek

Soms lijkt het erop dat we meer schrijven, texten en appen dan lezen. Ik zie tal van collega’s om me heen worstelen met deadlines van bookproposals. Het lukt me amper om bij te houden wat iedereen aan het schrijven is, laat staan het ook te lezen of te beluisteren. Want ik moet natuurlijk ook zelf...

Lees meer
4 vragen aan Emily Hemelrijk
4 vragen aan Emily Hemelrijk
Interview

4 vragen aan Emily Hemelrijk

Over de Romeinse vrouw werd lange tijd weinig anders geschreven dan: ‘Zij sponde wol en zat thuis.’ Emily Hemelrijk wil dit beeld nuanceren. In Verborgen levens, publieke figuren laat ze zien dat Romeinse vrouwen niet binnenshuis werden weggestopt, maar openbare functies konden bekleden. Ze konden zelfs tot ‘moeder van de stad’ uitgroeien. Dan moesten ze...

Lees meer