Home Dossiers Frankrijk

Frankrijk

  • 19 artikelen
Iconisch schilderij Frankrijk

In Frankrijk lijkt radicaal-rechts op verkiezingswinst af te stevenen. Lees verhalen over de sleutelfiguren uit de Franse politiek, zoals Pierre Poujade, Philippe Pétain en Charles de Gaulle.

De Zonnekoning van Frankrijk

De beroemdste koning van Frankrijk is Lodewijk XIV: de Zonnekoning. Zijn uitbundige feesten en zijn grootse paleis maakten de Zonnekoning tot de alleenheerser over de goede smaak. Maar hij wilde zich ook militair laten gelden. Lodewijks ambities zouden Frankrijk aan de rand van de afgrond brengen.

Meer lezen over Frankrijk? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Franse Revolutie

De Franse geschiedenis is doorregen met conflicten. Vanouds staan staat en samenleving tegenover elkaar. Hetzelfde geldt voor stad en platteland, Parijs en de provincie.

Op 14 juli 1789 bestormden boze Franse burgers de Bastille: het startschot voor de Franse Revolutie. Het geldt als een keerpunt in de westerse geschiedenis, waarbij drastisch werd afgerekend met oude vormen en gedachten. Maar eigenlijk wilden de meeste Fransen de revolutie helemaal niet.

De Franse revolutionaire Olympe de Gouges verzette zich tegen opvattingen dat vrouwen inferieur waren aan mannen. Dat kwam haar tijdens de Franse Revolutie duur te staan; ze moest haar standpunten met de dood bekopen. In 1793 ontspoorde de Franse Revolutie volledig: duizenden vermeende contrarevolutionairen werden vermoord. De drijvende kracht achter de executies was Maximilien de Robespierre, die van fletse jurist uitgroeide tot de morele leider van de Terreur.

Na de Franse Revolutie greep Napoleon Bonaparte de macht. Zijn neef Napoleon III zou langer aan de macht zijn, maar had een belabberd imago. Tijdgenoten omschreven hem als een kettingrokende, aartsluie opportunist met een voorliefde voor jonge meisjes. Toch had hij ook zijn kwaliteiten.

Schandalen en affaires

De Derde Franse Republiek (1871-1940) werd geplaagd door een groot aantal schandalen. Rond 1900 raakte Frankrijk verdeeld over een rechtszaak rond de Joods-Franse officier Alfred Dreyfus. Hij werd vastgezet wegens spionagepraktijken, maar schrijver Émile Zola maakte in de krant openbaar dat de beschuldigingen vals waren. Op 13 januari 1898 had hij in een vlammende open brief met de titel ‘J’accuse’ een aantal hoge militairen met naam en toenaam verantwoordelijk gesteld voor de onterechte veroordeling van de kapitein.

Het laatste en misschien wel het grootste schandaal was de affaire-Stavisky. Tijdens de economische crisis van de jaren dertig slaagde een oplichter erin om miljoenen achterover te drukken. In zijn val sleurde hij zelfs een kabinet mee.

Tweede Wereldoorlog in Frankrijk

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam in FRankrijk het Vichyregime aan de macht onder leiding van maarschalk Philippe Pétain. Zijn regering collaboreerde in steeds sterkere mate met de Duitse bezetter.

Ondertussen riep Charles de Gaulle vanuit het buitenland op tot verzet tegen nazi-Duitsland. Hij zag het als zijn lotsbestemming om Frankrijk te bevrijden, en slaagde daarin. In 1958 keerde hij terug als premier en lukte het hem opnieuw om Frankrijk stevig op de kaart te zetten. Een van de smetten op zijn blazoen was de oorlog in de Franse kolonie Algerije, die hij niet wist te beëindigen.

Populisten in Frankrijk

Frankrijk kent een lange traditie van populistische politici. Georges Boulanger was de wegbereider voor latere populisten als Marine le Pen. Hij had een afkeer van Duitsers, Joden, democratie en sociale hervormingen. Die opstelling leverde hem eind negentiende eeuw een grote aanhang op.

In de jaren vijftig behaalde de populist Pierre Poujade grote electorale successen. Hij leidde een partij die opkwam voor de gewone man. Politici van de gevestigde orde konden wat hem betreft net zo goed worden opgeknoopt.

Frankrijk en Europa

De Fransen speelden een belangrijke rol in de Europese eenwording. De superlobbyist Jean Monnet stond aan de wieg van de Europese Unie. Door aan de juiste touwtjes te trekken kreeg hij het Europese integratieproces van de grond. De Gaulle zat die Europese samenwerking echter geregeld dwars. Zo blokkeerde hij de Engelse toegang tot de EEG in 1963, en stapte hij zelfs uit de NAVO.

Optocht van de Action française in 1927. Links vooraan Léon Daudet, rechts van hem Charles Maurras
Optocht van de Action française in 1927. Links vooraan Léon Daudet, rechts van hem Charles Maurras
Interview

Marine Le Pen ontleent haar ideeën aan de Action Française

De Fransen kiezen vandaag een nieuw parlement en Rassemblement National gaat in de peilingen aan kop. Het gedachtegoed van Marine le Pen heeft wortels in de negentiende-eeuwse beweging Action Française, vertelt UvA-historicus Daniël Knegt.

Lees meer
Olympe de Gouges portret
Olympe de Gouges portret
Artikel

Olympe de Gouges tartte het mannelijk gezag

Duizenden mensen liepen dit weekend mee in de Feminist March. De Franse revolutionaire Olympe de Gouges verzette zich tegen opvattingen dat vrouwen inferieur waren aan mannen.

Lees meer
Georges Boulanger op zijn paard in Frankrijk.
Georges Boulanger op zijn paard in Frankrijk.
Artikel

Georges Boulanger: kampioen van de populisten

In de eerste ronde van de Franse verkiezingen werd Marine Le Pen de grootste. Generaal Georges Boulanger baande eind negentiende eeuw de weg voor latere Franse populisten.

Lees meer
Johan de Witt
Johan de Witt
Interview

‘Johan de Witt maakte van een klein land een supermacht’

Jean-Marc van Tol verzorgt de illustraties in de bloemlezing Johan de Witt en Frankrijk. ‘Frankrijk speelde een leidende rol in het beleid van Johan de Witt’.

Lees meer
Die andere Napoleon
Die andere Napoleon
Artikel

Die andere Napoleon

Als neef van de grote keizer Napoleon kon hij alleen maar tegenvallen. Het imago van Napoleon III is dan ook belabberd. Tijdgenoten omschreven hem als een kettingrokende, aartsluie opportunist met een voorliefde voor jonge meisjes. Toch had hij ook zijn kwaliteiten. Hoewel hij langer aan de macht was dan zijn beroemde oom, is Napoleon III...

Lees meer
Foto van Jean Monnet
Foto van Jean Monnet
Artikel

Superlobbyist Jean Monnet

Door aan de juiste touwtjes te trekken kreeg de Fransman Jean Monnet het Europese integratieproces van de grond.

Lees meer
Charles de Gaulle in Frankrijk
Charles de Gaulle in Frankrijk
Artikel

Charles de Gaulle maakte Frankrijk weer groot

Macron roept de EU op om niet blind achter Amerika aan te lopen. In de jaren zestig was Charles de Gaulle ervan overtuigd dat de Amerikanen Frankrijk klein wilden houden.

Lees meer
Fans van Pierre Poujade
Fans van Pierre Poujade
Artikel

De successen van Pierre Poujade

In Frankrijk werd de radicaal-rechtse partij van Jordan Bardella de grootste bij de Europese verkiezingen. Hij refereert vaak aan de ‘gewone Fransman’, net als Pierre Poujade in de jaren vijftig.

Lees meer
Portret Philippe Pétain uit Frankrijk
Portret Philippe Pétain uit Frankrijk
Artikel

Philippe Pétain: de misstap van een gelauwerde maarschalk

De misstap van een gelauwerde maarschalk. Als Philippe Pétain op zijn 83ste afscheid had genomen van de politiek, was hij als held de geschiedenis in gegaan. In plaats daarvan werd hij in 1940 premier van het Vichy-regime, dat met de Duitsers heulde.

Lees meer
De Terreur onder Robespierre
De Terreur onder Robespierre
Artikel

Robespierre en de Terreur van de Franse Revolutie

Robespierre ontpopte zich tot invloedrijk revolutionair. Hij was initiatiefnemer én slachtoffer van de Terreur tijdens de Franse Revolutie.

Lees meer
De Franse Revolutie en bestorming van de Bastille
De Franse Revolutie en bestorming van de Bastille
Artikel

De ongewenste Franse Revolutie

Eigenlijk wilden de meeste Fransen geen revolutie. Toch leidden milde hervormingen uiteindelijk tot een bloedige omwenteling.

Lees meer
De zonnekoning Lodewijk XIV
De zonnekoning Lodewijk XIV
Artikel

De Zonnekoning bracht Frankrijk de nacht

Zijn uitbundige feesten en zijn grootse paleis maakten de Zonnekoning tot de alleenheerser over de goede smaak. Maar hij wilde zich ook militair laten gelden. Lodewijks ambities brachten Frankrijk aan de rand van de afgrond. In de zeventiende eeuw waren de nachten nog zwart. Als de maan het liet afweten, was de duisternis zo volkomen...

Lees meer