• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 9/2018

    Hoe Charles de Gaulle zijn land weer groot maakte

    Vive la France!

    Door: Bart Stol

    Frankrijk gold in de jaren vijftig als de zieke man van Europa. Dat veranderde toen generaal Charles de Gaulle in 1958 de macht overnam. Met zijn bij vlagen megalomane politiek wist hij Frankrijk weer op de kaart te zetten.

    ‘Frankrijk kan Frankrijk niet zijn zonder grandeur.’ Het is een van de bekendste zinnen uit de Oorlogsmemoires (1954) van generaal Charles de Gaulle. De Franse staatsman (1890-1970) had een roeping: hij wilde Frankrijk zijn historische plaats tussen de grote mogendheden teruggeven. Die was het land verloren na de smadelijke nederlaag tegen nazi-Duitsland in 1940.

    Na de oorlog waren de eindeloos ruziënde Franse politici bovendien nauwelijks in staat om de vele problemen waar het land mee kampte aan te pakken. Koloniale oorlogen in Vietnam en Algerije werden verloren of verzandden in een patstelling. Voor zijn veiligheid tegenover de Sovjet-Unie was Frankrijk afhankelijk van de Verenigde Staten. Dat veranderde allemaal met de machtsovername van De Gaulle in 1958. De Gaulle herschreef de Franse grondwet en legde zo de basis voor de Vijfde Republiek, waarin de president meer macht kreeg dan het twistzieke parlement. Dat gaf hem de mogelijkheid slagvaardiger op te treden, met name op het internationale toneel.

    Tekst loopt door onder de afbeelding


    Om Frankrijks ‘rang’ en ‘onafhankelijkheid’ te herstellen zette De Gaulle zich op recalcitrante wijze af tegen de VS. Hij ijverde onder meer voor een drastische verandering van de verhoudingen binnen de NAVO en de EEG. Zijn missie had megalomane trekken, maar is een voorbeeld geworden voor zijn opvolgers. Toch slaagde geen van hen erin om de wereld zo vaak te verbazen als De Gaulle tussen 1958 en 1969, de jaren dat hij de Franse politiek domineerde. Vijf befaamde en beruchte episodes uit zijn jacht op grandeur op een rij. 

    Algerije

    Eindelijk onafhankelijk
    Algerije is een sleutelbegrip in de carrière van De Gaulle. Zonder Algerije geen president De Gaulle en geen Vijfde Republiek – de huidige staatsvorm van Frankrijk. Algerije was in 1958 nog een speciaal onderdeel van het Franse koloniale rijk. Omdat er zo’n miljoen veelal Franse kolonisten woonden gold het als een deel van Frankrijk zelf. Maar een deel van de 9 miljoen Berbers en Arabieren in het gebied was in 1954 in opstand gekomen. Verschillende Franse politici wilden via gesprekken met de Algerijnse nationalisten een oplossing vinden, maar stuitten op heftig verzet van kolonisten en het Franse leger. In mei 1958 namen kolonisten in Algiers de macht over en dreigde het leger zelfs een staatsgreep te plegen.

    Dit was het moment waarop De Gaulle zijn kans greep. Als voorman van de Vrije Fransen – Franse militairen, politici en burgers die de Duitsers bevochten - en de eerste naoorlogse regeringsleider, had hij in 1946 gefrustreerd de kibbelende Franse politiek de rug toegekeerd. Nu presenteerde hij zich als de onafhankelijke staatsman die de patstelling tussen leger en regering kon doorbreken. Een van zijn voorwaarden was dat hij de vrije hand kreeg om het Franse politieke systeem te hervormen. Gesteld voor de keuze – een burgeroorlog of de eigenzinnige en autoritaire De Gaulle - koos een meerderheid van de Franse politici voor het laatste.

    De Gaulle had ook de steun van het leger en de kolonisten, die hoopten dat hij Algerije voor Frankrijk zou behouden. Dat bleek een misrekening. Eenmaal aan de macht stuurde hij aan op onafhankelijkheid van het gebied. Algerije zat De Gaulle in de weg. Zolang de koloniale oorlog voortmodderde, bleef Frankrijk verdeeld en kon hij de Franse krijgsmacht niet moderniseren. Daarnaast maakte de strijd Frankrijk tot mikpunt van felle internationale kritiek.

    Tekst loopt door onder de afbeelding


    Het liquideren van de Algerijnse kwestie was de eerste voorwaarde om Frankrijks grandeur te herstellen. Hij zou er in 1962 in slagen en oogstte er internationaal veel lof mee. Samen met het feit dat hij in 1958 een burgeroorlog wist te voorkomen geldt het als zijn grootste prestatie. Zelfs het bewijs dat vertrouwelingen van De Gaulle de revolte van het leger en de kolonisten hebben aangewakkerd om hem weer aan de macht te brengen heeft er nauwelijks een smet op kunnen werpen.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen