Home Magazines Historisch Nieuwsblad 12 - 2023
November 2023

Historisch Nieuwsblad 12 - 2023

Lees in ons decembernummer over nepnieuws, onzin en opruiing. De boekdrukkunst leidde tot miljoenen publicaties. Maar was alles wat gedrukt werd waar? Veel Europeanen betwijfelden dat – en raakten met elkaar in conflict.
Cover afbeelding voor Historisch Nieuwsblad 12 - 2023
Beatrice de Graaf portret
Beatrice de Graaf portret
Column

Maak van de tijdlijn geen frontlijn

Volgens Beatrice de Graaf kun je hoop en moed putten uit de geschiedenis, maar kan het ook aansporen tot fanatisme.

Lees meer
Openingsbeeld: Deze hoofdstudie van een zwarte man maakte Rubens op een oud beschreven blad. Later zou dit ontwerp gebruikt worden in Rubens’ Aanbidding door de koningen. Peter Paul Rubens, 1608
Openingsbeeld: Deze hoofdstudie van een zwarte man maakte Rubens op een oud beschreven blad. Later zou dit ontwerp gebruikt worden in Rubens’ Aanbidding door de koningen. Peter Paul Rubens, 1608
Beeldessay

Markante koppen

Aan het begin van de zeventiende eeuw bloeide de kunstmarkt in de Nederlanden. Er ontstonden nieuwe genres, zoals de tronie.

Lees meer
Haile Selassie in 1966.
Haile Selassie in 1966.
Artikel

Haile Selassie: De Afrikaanse messias

Decennialang gold Haile Selassie als het boegbeeld van de Afrikaanse emancipatie. Maar uiteindelijk ging hij roemloos ten onder.

Lees meer
Dirk van Os bleef een buitenbeentje
Dirk van Os bleef een buitenbeentje
Recensie

Dirk van Os bleef een buitenbeentje

Koopman, financier, reder en verzekeraar Dirk van Os bekleedde rond 1600 een centrale rol in de Republiek.

Lees meer
Triomf van de Winterkoningin, Geschilderd door Gerard van Honthorst.
Triomf van de Winterkoningin, Geschilderd door Gerard van Honthorst.
Recensie

Hoog spel van de hartenkoningin

Elizabeth Stuart woonde veertig jaar in ballingschap in de Nederlandse Republiek. Al die tijd probeerde ze het land van haar man terug te krijgen.

Lees meer
Barricade bij de universiteit van Wenen, 1848. Litho door F. Werner.
Barricade bij de universiteit van Wenen, 1848. Litho door F. Werner.
Recensie

Opeens brak in heel Europa de revolutie uit

In de jaren 1848-1849 was Europa in de ban van vele revoluties. Van Palermo tot Parijs en van Wenen tot Boedapest pikten de burgers het niet meer en wankelden de tronen. In een monumentaal boek schetst Christopher Clark de ontwikkelingen op het hele continent. Ook die in Nederland, dat door snelle hervormingen een revolutie wist te voorkomen.

Lees meer
De filosofen. Schilderij van Pietro della Vecchia
De filosofen. Schilderij van Pietro della Vecchia
Recensie

Denken over de zin van het leven

De zoektocht naar zingeving is van alle tijden en culturen. Rens Bod brengt die historische behoefte helder en onbevangen in kaart.

Lees meer
Rebellenleider in verzet tegen slavernij
Rebellenleider in verzet tegen slavernij
Recensie

Rebellenleider in verzet tegen slavernij

Via het leven van Kaási Pumbo vertelt Frank Dragtenstein het verhaal van de marrons in Suriname. Zij waren de binnenlanden in gevlucht en verzetten zich tegen de Nederlandse koloniale overheersers. De slavernijgeschiedenis van Suriname is een geschiedenis van uitbuiting en onderdrukking, maar ook een van verzet. De Surinaams-Nederlandse historicus Frank Dragtenstein heeft een prachtig boek...

Lees meer
Openingsbeeld: Een menigte in Teheran luistert naar een opname op cassettebandje van ayatollah Khomeini, 1978. Khomeini zat in ballingschap in Frankrijk.
Openingsbeeld: Een menigte in Teheran luistert naar een opname op cassettebandje van ayatollah Khomeini, 1978. Khomeini zat in ballingschap in Frankrijk.
Artikel

De revolutie van het cassettebandje

Illegaal gekopieerde en verspreide cassettebandjes konden een boodschap van vrijheid verspreiden, maar ook van haat en geweld.

Lees meer
Philip Dröge portret
Philip Dröge portret
Column

Chillen in het kantoor van Churchill

Slapen op historische plekken heeft iets magisch. ‘Het is de opwinding om je ogen te mogen sluiten daar waar ooit de verhalen van deze wereld zijn geschreven.’

Lees meer
Een zeug staat terecht voor de moord op een kind, 1457. Negentiende-eeuwse illustratie door Robert Chambers.
Een zeug staat terecht voor de moord op een kind, 1457. Negentiende-eeuwse illustratie door Robert Chambers.
Artikel

Komt een varken bij de rechter

Van de dertiende tot in de zeventiende eeuw werden varkens en koeien, ja zelfs ratten en sprinkhanen, na een misstap voor de rechter gebracht.

Lees meer
Beeld Julius Caesar
Beeld Julius Caesar
Interview

‘Het was alsof ik Julius Caesar aankeek’

Tom Buijtendorp bekeek het dodenmasker van Julius Caesar. ‘De verdikking in Caesars schedel was het gevolg van een zware bevalling.’

Lees meer
Arbeiders van Jurgens poseren stoer met de bedrijfsvrachtwagen, 1920.
Arbeiders van Jurgens poseren stoer met de bedrijfsvrachtwagen, 1920.
Artikel

Margarine was keiharde business

Het boterde niet tussen de twee belangrijkste margarinefabrikanten uit Oss, de katholieke Jurgens en de Joodse Van den Bergh.

Lees meer
het leger, 17 december 1918.
het leger, 17 december 1918.
Artikel

Sancties: een vreedzaam en stil, maar dodelijk wapen

De internationale gemeenschap neemt economische sancties tegen Rusland. Toen deze aanpak een eeuw geleden werd geïntroduceerd, was er al discussie over.

Lees meer
In een drukkerij worden kopergravures gemaakt, gravure naar Jan van der Straet, circa 1590.
In een drukkerij worden kopergravures gemaakt, gravure naar Jan van der Straet, circa 1590.
Artikel

Liegen dat het gedrukt staat

Na de uitvinding van de boekdrukkunst vroegen Europeanen zich ook af welke nieuws ze konden geloven. Was alles wat werd gedrukt eigenlijk wel waar?

Lees meer
Toen een platenhoes nog kunst was
Toen een platenhoes nog kunst was
Recensie

Toen een platenhoes nog kunst was

De kunst van het ontwerpen van platenhoezen is verdwenen. Een nieuwe documentaire laat zien wat er verloren is gegaan.

Lees meer
Duits-Joodse vluchtelingen (‘Ongewenschte Vreemdelingen’’) worden onder begeleiding van de Nederlandse marechaussee per trein teruggestuurd naar Duitsland vanaf Station Zevenaar.
Duits-Joodse vluchtelingen (‘Ongewenschte Vreemdelingen’’) worden onder begeleiding van de Nederlandse marechaussee per trein teruggestuurd naar Duitsland vanaf Station Zevenaar.
Interview

‘Joodse vluchtelingen mochten niet integreren’

Christine Kausch onderzocht hoe het de circa 24.000 Duitse Joden verging die in de jaren dertig naar Nederland vluchtten.

Lees meer
Huwelijk in Amsterdam, 1 april 2001.
Huwelijk in Amsterdam, 1 april 2001.
Nieuws

Franse homofobie

Op 31 januari 1999 demonstreerden bijna 100.000 Fransen in Parijs, met teksten als ‘Geen nageslacht voor nichten’. Er waren plannen in de maak voor een geregistreerd partnerschap voor twee mannen en twee vrouwen, en dat stuitte op hevig verzet.

Lees meer
Castellum Valkenburg, reconstructie door Mikko Kriek.
Castellum Valkenburg, reconstructie door Mikko Kriek.
Nieuws

Mix van migranten in Romeinse tijd

In de eerste decennia voor onze jaartelling woonde in het latere Nederland een mengelmoes van migranten.

Lees meer
Koninklijke peptalk via de radio
Koninklijke peptalk via de radio
Nieuws

Koninklijke peptalk via de radio

Wilhelmina probeerde het moreel van haar luisteraars hoog te houden. Haar Britse collega George IV gebruikte vergelijkbare retoriek.

Lees meer
De Amerikaanse delegatie bij de eerste samenkomst van de Verenigde Naties. Londen, 9 januari 1946.
De Amerikaanse delegatie bij de eerste samenkomst van de Verenigde Naties. Londen, 9 januari 1946.
Artikel

Eleanor Roosevelt: First Lady van de wereld

75 jaar geleden werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen. Een van de drijvende krachten erachter was Eleanor Roosevelt.

Lees meer