Alle artikelen
‘In een tijd waarin radicalisering en polarisatie alledaagse begrippen zijn geworden en er wereldwijd in toenemende mate sprake is van conflictsituaties, wijst het Nationaal Comité 4 en 5 mei op het belang van een weerbare democratische rechtsstaat.’ Dat staat in het beleidsplan voor de periode 2026-2031.
De les van de Tweede Wereldoorlog is volgens het comité dat democratische kernwaarden en instituties overeind moeten blijven. Deze boodschap krijgt een veel zwaarder accent dan in het oude beleidsplan voor 2021-2025, dat de nadruk legde op meerstemmigheid en nationale verbinding.
Speciale editie: De wederopstanding van China
- Ontdek de lange geschiedenis van de Rode Draak
- Van de Zijderoute tot de Chinese Droom
- Inclusief: het verlies van Taiwan
Lees Historisch Nieuwsblad nu tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Meerstemmigheid werd in het oude plan voorgesteld als ruimte geven aan de (familie)verhalen van alle Nederlanders, ook degenen met een migratieachtergrond, zodat niemand het gevoel zou hebben ‘er niet bij te horen’. Dat opende de deur naar een thematische verbreding met een open einde. Maar in het nieuwe beleidsplan is gekozen voor een andere invulling. ‘Een familieband met de eerste generatie is geen vereiste om een rol te hebben op de herdenking op 4 mei: iedereen kan zich in een (persoonlijk) oorlogsverhaal verdiepen, dat uitdragen en daarmee als het ware “getuige worden” van de geschiedenis.’ Wel zullen ‘in toenemende mate mensen met andere conflictervaringen dan de Tweede Wereldoorlog een plek krijgen bij de herdenking’.
Democratie komt op 4 en 5 mei centraal te staan
‘In een tijd waarin radicalisering en polarisatie alledaagse begrippen zijn geworden en er wereldwijd in toenemende mate sprake is van conflictsituaties, wijst het Nationaal Comité 4 en 5 mei op het belang van een weerbare democratische rechtsstaat.’ Dat staat in het beleidsplan voor de periode 2026-2031. De les van de Tweede Wereldoorlog is volgens het...
Toekomstvoorspeller Turchin werd weggehoond, maar kreeg gelijk
Het zij u vergeven als u geen flauw idee heeft wat cliodynamica is. Het wordt niet onderwezen aan Nederlandse universiteiten, media laten het schaamteloos links liggen. Wat een gemiste kans is, want deze academische discipline heeft nogal een klapstuk: het kan de toekomst voorspellen. De Amerikaanse geleerde Peter Turchin stichtte het vakgebied rond de eeuwwisseling,...
Joodse vluchtelingen kregen een kille ontvangst in de Cariben
Joden en niet-Joden die vluchtten voor de Duitse bezetter en over de hele wereld verstrooid raakten, hebben na de Tweede Wereldoorlog weinig aandacht gekregen. Het proefschrift van Rosa de Jong brengt daarin verandering. Enkele duizenden Joodse Nederlanders, niet-Joodse echtgenoten, verzetsmensen en Engelandvaarders vluchtten tot eind 1942 uit het bezette Nederland via Frankrijk naar Spanje en...
Lood hielp de homo sapiens overleven
Een nieuwe studie in Science Advances suggereert dat moderne mensen, de homo sapiensen, mogelijk beter bestand waren tegen loodvergiftiging dan neanderthalers, wat hun overleving heeft bevorderd. Onderzoekers ontdekten sporen van lood in fossiele tanden van oude mensachtigen en testten vervolgens moderne en oude genvarianten op stukjes hersenen. Bij de neanderthalervariant verstoorde lood de ontwikkeling van...
Xi Jinping gebruikt het verleden, net als de Chinese keizers die hem voorgingen
De Chinese president Xi Jinping wijst graag op het lange verleden van zijn land. Dat heeft moeilijke periodes gekend, maar zou zijn herrezen onder leiding van de Communistische Partij. ‘Volgens Xi zal China weer het land zijn dat het vroeger was,’ zegt historicus en geopolitiek analist Frans-Paul van der Putten. Over dit streven schreef hij...
Johannes van der Kemp was de zelfbenoemde redder van de inheemse Zuid-Afrikanen
Predikant Johannes van der Kemp stichtte in 1803 een nederzetting om de Zuid-Afrikaanse Khoi te bekeren en te helpen. Was hij daarmee een weldoener of een kolonisator? Daarover verschillen de meningen nog steeds. Feiten zijn feiten, maar geschiedenis kun je boetseren indachtig de tijdsgeest. Wie vroeger als held werd gezien kan plotseling als boeman worden...
Historici schrijven kinderboek: ‘Jongeren groeien te weinig op met geschiedenisverhalen’
Neerlandicus en filosoof Lotte Jensen en kunsthistoricus en directeur van het Mauritshuis Martine Gosselink publiceerden beiden afgelopen jaar een kinderboek. Historisch Nieuwsblad vroeg ze wat er anders is aan schrijven voor kinderen. Wat wilden ze overbrengen? Hebben ze er nog iets aan gehad voor hun ‘volwassen’ werk? We spreken elkaar in de kamer van Martine...
Een korte oorlog zou de Chinees-Japanse relatie voor altijd tekenen
Diplomatieke spanningen tussen China en Japan lopen hoog op na opmerkingen van premier Sanae Takaichi over Taiwan. China is boos en verwijst naar het militaristische verleden van Japan. Dat begon allemaal met de Eerste Chinees-Japanse Oorlog in 1894. Hoewel Westerse machten zich al vanaf het einde van de vijftiende eeuw in Azië lieten gelden, leidde...
Flexibele calvinisten verloren de religieuze concurrentiestrijd op Java
Waarom hebben de Nederlanders niet heel Java tot het calvinisme bekeerd? Volgens de pas gepromoveerde historicus Alexander van der Meer lag het niet aan de zendelingen en predikanten. Zij waren bereid aanpassingen te doen aan de lokale cultuur. Terwijl Spaanse missionarissen bijna de hele Filipijnen katholiek maakten, lukte het Nederlandse zendelingen amper het calvinisme te...
Ignatius van Loyola was de generaal van de omstreden jezuïeten
In een periode van religieuze strijd stichtte Ignatius van Loyola een nieuwe kerkelijke orde: de jezuïeten. Ze beloofden eeuwige armoede, kuisheid en gehoorzaamheid. Maar als onderwijzers en biechtvaders van wereldlijke heersers kregen ze ook veel macht – en dat riep weerstand op. Inigo Lopéz van Loyola las het liefst ridderromans over strijdbare edelmannen en aantrekkelijke...
In Trumps balzaal zie je de invloed van Versailles
De Franse koning begon ermee en daarna wilden andere vorsten het ook: een paleis beladen met goud, marmer en spiegels. Allemaal imiteerden ze Versailles. In 1662 besloot de Franse koning Lodewijk XIV dat het bescheiden jachtverblijf dat zijn vader bij Versailles had laten bouwen moest uitgroeien tot het centrum van zijn rijk. Het nieuwe paleis...
Trumps bewondering voor Poetin doet denken aan een historische bromance
Donald Trump noemt Vladimir Poetin een ‘genie’ en een ‘sterke leider’. Tot ongenoegen van zijn NAVO-bondgenoten stelde de Amerikaanse president samen met Moskou een 28-puntenplan op, dat wordt gezien als een capitulatie voor Oekraïne. In de achttiende eeuw zette een onverwachte vriendschap tussen Frederik de Grote van Pruisen en de Russische tsaar Peter III de...
