Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

In opdracht van de regering-Trump jagen agenten van ICE hardhandig op mogelijk illegale immigranten. In de jaren vijftig ontketende president Dwight Eisenhower een vergelijkbare arrestatiegolf. Toen werden honderdduizenden Mexicanen opgepakt en de grens overgezet. 

Soms lijkt het of niet alleen Hollywood verslaafd is aan herhalingen, maar dat ook de Amerikaanse geschiedenis daar last van heeft. Neem Operation Wetback midden jaren vijftig: die lijkt op een eerdere versie van het beleid van de regering-Trump.

Het verhaal van de wetbacks begint met de braceros in Californië en de grensstaten in het Zuidwesten. Daar was in 1942 het bracero-programma ontwikkeld, een gastarbeidersprogramma van Mexico en de Verenigde Staten. Het reguleerde de komst van Mexicanen die naar Amerika kwamen om in de landbouw te werken. Dat betekende wel dat ze direct concurreerden met de Mexicaans-Amerikanen, mensen die al eerder geëmigreerd waren en legaal in het land verbleven of staatsburger waren.

Braceros komen in 1942 aan in Californië
Braceros komen in 1942 aan in Californië.

Er waren daarom twijfels over het programma. Democraten, de partij van president Franklin D. Roosevelt, wilden geen buitenlandse arbeidskrachten importeren als daar geen pad naar burgerschap aan vastzat. En veel Amerikanen met een etnische achtergrond, die Democratisch stemden, zagen het programma niet zitten.

Maar Roosevelt gaf toch toestemming omdat er een tekort aan arbeiders was: veel mannen, ook Mexicaans-Amerikaanse, vochten mee in de oorlog. In totaal werkten tussen 1942 en 1950 430.000 braceros in de VS. Tijdens de oorlog werden ze ook ingezet om het spoor te onderhouden.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Een goede deal

Landbouwondernemingen waren dol op het bracero–programma: het leverde sterke, ervaren, enthousiaste en keurig in de pas lopende arbeiders, die de oogsten tegen redelijke prijzen binnenhaalden. Als een groep braceros per spoor aankwam in een klein stadje, werden ze vaak verwelkomd met muziek en speeches, gevolgd door een barbecue. Werkgevers hielden zelfs rekening met Mexicaanse feestdagen. Ze wisten maar al te goed dat ze zonder deze mensen in de problemen zouden komen.

Voor de braceros was het ook een goede deal: ze verdienden in de VS in 1959 tachtig cent per uur, terwijl in Mexico tachtig cent per dag het niveau was. Na een jaar konden ze redelijk welgesteld terug naar Mexico, waar ze aanzien genoten. Geen wonder dat het druk was bij de rekruteringscentra aan de grens.

Stakingsbrekers

Het zogenoemde wetback-probleem vloeide daaruit voort. Er kwamen steeds grotere aantallen Mexicanen af op de mogelijkheid om in de VS te werken. Ze staken illegaal de grens over, volgens de verhalen de Rio Grande overzwemmend of doorwadend, vandaar hun naam. Wie lang genoeg bleef en een sponsor vond die zich garant stelde, kon gemakkelijk een werkvergunning krijgen. Natuurlijk huurden grote bedrijven hen maar al te graag in, zoals de DiGiorgio Farms in Arvin, vlakbij Bakersfield.

Toen in 1950 de oorlog in Korea uitbrak, vormden braceros een belangrijk deel van de landarbeiders in Arkansas, Texas, New Mexico, Arizona en Californië. De ondernemingen daar wilden de regeling graag continueren, maar het ministerie van Arbeid waarschuwde voor aanvaringen met de vakbonden. Toch tekende president Harry Truman een verlenging van de regeling: tussen 1950 en 1960 kwamen meer dan 3,3 miljoen Mexicanen oogst- en plantwerk verrichten in de VS.

Mexicaanse immigranten worden in een truck gestopt voor hun deportatie in 1954.
Mexicaanse immigranten worden in een truck gestopt voor hun deportatie in 1954.

Maar andere landarbeiders, Mexicaans-Amerikanen of anderszins, zagen deze import als een poging de vakbonden dwars te zitten. In hun ogen ging het om stakingsbrekers – een staking bij DiGiorgio Farms werd inderdaad dankzij braceros beëindigd. Mexicaans-Amerikanen klaagden dat ze werden achtergesteld bij de braceros en de wetbacks, die werk inpikten van veteranen.

Miljoen illegalen opgepakt

De federale overheid realiseerde zich dat ze een probleem had. Daarom besloot de regering-Eisenhower in 1954 dat het tijd was voor actie. Ze kwam met Operation Wetback: massale arrestaties door Immigration and Naturalization Service-agenten, en lokale politie en sheriffs. Overal in Californië en het Zuidwesten vonden invallen in militaire stijl plaats. Mensen werden aangehouden met als criteria hun uiterlijk, hun taal en hun etniciteit. Zo ongeveer wat ICE en de Border Patrol nu doen in opdracht van president Donald Trump.

Operatie Wetback leidde tot opgebroken gezinnen, tot vergissingen en angst

Volgens de regering waren binnen een jaar meer dan een miljoen illegalen opgepakt en naar Mexico overgebracht, een deel van hen was vrijwillig naar Mexico teruggekeerd uit angst voor arrestatie. Of het aantal klopt is de vraag. De overheid claimde dit aantal, maar onderzoekers denken dat het er minder waren. Net als nu was een niet gering aantal van de gedeporteerden Amerikaans staatsburger. Onbetwist is dat de operatie leidde tot opgebroken gezinnen, tot vergissingen en angst in de Mexicaans-Amerikaanse gemeenschap. Het programma werd begin 1955 beëindigd.

Opkomst Chicano Movement

Een onvermijdelijk bijeffect was een devaluatie van de Mexicaans-Amerikaanse identiteit. ‘Wetback’ werd een scheldwoord, niet enkel voor illegalen, maar voor alle Mexicaans-Amerikanen. De term leidde ertoe dat Mexicanen werden gekwalificeerd als buitenlands, inferieur en minderwaardig, ongeacht hoelang ze al in Amerika waren. Je hoort de echo’s ervan in Trumps beschrijving van immigranten uit Mexico. In 2015 zei hij al: ‘When Mexico sends its people, they’re not sending their best. They’re bringing drugs. They’re bringing crime. They’re rapists.’ 

Operation Wetback had één positief effect. Ze leidde tot het engagement van een jonge Mexicaans-Amerikaan, opgegroeid in Arizona en Californië, die in de oorlog in de marine gediend had: César Chávez. Chávez begon vanaf 1958 te rekruteren voor een landbouwvakbond als activist en organizer. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw zou de Chicano Movement, die hij mede oprichtte, het gebruik van scheldwoorden als wetback en vergelijkbare denigrerende woorden over Mexicaans-Amerikanen aan de kaak stellen. En vakbondsleider César Chávez zou de bekendste hispanic worden.

Cesar Chavez tijdens een march in Californië
Cesar Chavez tijdens een mars van de Mexicaanse grens naar Sacramento, 1975. Foto via Wikimedia/ John Malmin, Los Angeles Times.
Agenten van ICE arresteren een immigrant in Chicago
Agenten van ICE arresteren een immigrant in Chicago
Artikel

De voorlopers van ICE zorgden voor opgebroken gezinnen en angst

In opdracht van de regering-Trump jagen agenten van ICE hardhandig op mogelijk illegale immigranten. In de jaren vijftig ontketende president Dwight Eisenhower een vergelijkbare arrestatiegolf. Toen werden honderdduizenden Mexicanen opgepakt en de grens overgezet.  Soms lijkt het of niet alleen Hollywood verslaafd is aan herhalingen, maar dat ook de Amerikaanse geschiedenis daar last van heeft....

Lees meer
Tijdens de burgeroorlog in Syrië wordt een groot deel van de archeologische site Palmyra verwoest.
Tijdens de burgeroorlog in Syrië wordt een groot deel van de archeologische site Palmyra verwoest.
Interview

Bij oorlog en geweld staan archeologen vaak machteloos

Oekraïne beschuldigt een Russische archeoloog van illegale opgravingen op de Krim. Sinds 1954 bestaat er UNESCO-wetgeving voor archeologische werkzaamheden in conflictgebieden en de bescherming van cultureel erfgoed. Maar in oorlogstijd helpen die regels nauwelijks, vertellen archeologen. Kiev vraagt om de uitlevering van de Rus Alexander Butyagin, die in december 2025 werd gearresteerd in Polen. De...

Lees meer
Gerard Mercator
Gerard Mercator
Interview

Op onze zestiende-eeuwse wereldkaart lijkt Afrika veel kleiner dan het is

Bij zijn wens Groenland in te lijven baseert Trump zich op de wijdverbreide zestiende-eeuwse kaartprojectie van Gerard Mercator. Maar die stelt Groenland groter voor dan het is. Dat komt door Mercators manier van rekenen, vertellen UvA-historici Bram Vannieuwenhuyze en Margriet Hoogvliet. Donald Trump beweert dat hij van kaarten houdt en dat hij Groenland bij de Verenigde Staten wil...

Lees meer
Na het vertrek van Luther laat Hitler een nieuwe Reichsbank bouwen
Na het vertrek van Luther laat Hitler een nieuwe Reichsbank bouwen
Artikel

Wat Trump wil, lukte Hitler: hij dwong de president van de centrale bank tot aftreden

Donald Trump zet de president van de Amerikaanse federale bank onder druk om de rente te verlagen. Trump kan Jerome Powell niet ontslaan, daarom hij heeft het ministerie van Justitie opdracht gegeven Powell te dagvaarden vanwege vermeende verkwisting van overheidsgeld. Ook Adolf Hitler gebruikte intimidatie om van de president van de centrale bank van Duitsland...

Lees meer
Von der Leyen en Lula spreken de pers toe over het Mercosur-akkoord
Von der Leyen en Lula spreken de pers toe over het Mercosur-akkoord
Opinie

Het Mercosur-akkoord: een nieuw hoofdstuk na vijf eeuwen Europese dominantie in Zuid-Amerika

Het duurde 25 jaar, maar nu ligt hij er. De Europese Unie en Mercosur hebben een vrijhandelsverdrag gesloten dat de economische relaties tussen Europa en Zuid-Amerika ingrijpend moet veranderen. Een historisch moment, schrijft promovendus Lars Janssen, want Europa betreedt de regio voor het eerst op voet van gelijkwaardigheid. Mercosur is het belangrijkste handelsblok van Zuid-Amerika,...

Lees meer
Nederlanders van de Groenlandse Compagnie zijn bezig met de walvisvaart
Nederlanders van de Groenlandse Compagnie zijn bezig met de walvisvaart
Interview

Nederland stuurde jaarlijks vijftig schepen naar Groenland, tot woede van Denemarken

In de achttiende eeuw joegen Nederlandse walvisvaarders en masse in de wateren van Groenland. Volgens neerlandicus Hans Beelen, gespecialiseerd in Arctische reisbeschrijvingen, zorgde deze Nederlandse aanwezigheid vaak voor spanningen met de Deense kolonisatoren. Hoe kwam de aanwezigheid van Nederlandse walvisvaarders op Groenland tot stand? ‘Dat gebeurde in de zeventiende eeuw, maar niet op Groenland zoals...

Lees meer
Politieke cartoon over Amerikaans imperialisme na de Spaans-Amerikaanse oorlog
Politieke cartoon over Amerikaans imperialisme na de Spaans-Amerikaanse oorlog
Artikel

Imperialisme is de Verenigde Staten eerder slecht bevallen

Donald Trump is dol op de negentiende eeuw. Van president McKinley tot president Monroe en van de corruptie van de Gilded Age tot het Manifest Destiny. Met zijn acties in Venezuela en dreigementen aan Groenland voegt hij daar nu onversneden imperialisme aan toe: het overnemen van landen om ze voor eigen gewin uit te buiten....

Lees meer
Nucleaire explosie in Nevada tijdens tests van de VS
Nucleaire explosie in Nevada tijdens tests van de VS
Artikel

Nucleaire ballonnen boven Europa? Dit wonderlijke wapen werd bijna werkelijkheid

In de jaren vijftig onderzocht het Amerikaanse leger of het kernbommen kon afgooien met een luchtballon. Die waren goedkoop en konden onopgemerkt richting vijandelijk gebied zweven. Toch zagen wetenschappers vooral risico’s: bij slecht weer kon een nucleaire ballon de verkeerde kant op waaien. De Fransen waren in de achttiende eeuw de eersten die luchtballonnen inzetten...

Lees meer
Manstein aan het front in 1942
Manstein aan het front in 1942
Recensie

Hitler bedacht zelf het aanvalsplan tegen Frankrijk, blijkt uit dagboek van generaal

Militair historicus Roman Töppel heeft zes jaar van zijn leven gegeven om de oorlogsdagboeken en brieven van generaal Erich von Manstein door te spitten en vrijwel integraal uit te geven. Het eerste van drie delen is uitgebracht en beslaat de periode 1939 tot voorjaar 1941. Alleen al het lezen was een titanenklus, want Mansteins handschrift...

Lees meer
DEA-agenten verbranden hasj in Afghanistan, 2007
DEA-agenten verbranden hasj in Afghanistan, 2007
Artikel

Amerika voert een eindeloze ‘war on drugs’

De Amerikaanse president Richard Nixon kondigde in 1971 zijn ‘war on drugs’ aan. Sindsdien zijn er honderdduizenden mensen omgekomen, vooral in Latijns-Amerika. Donald Trump heeft het geweld verder laten escaleren. Hij noemt drugshandelaren ‘narcoterroristen’ en doodt hen zonder vorm van proces. Op 20 april 2001 schoot de Peruaanse luchtmacht een Cessna uit de lucht, een...

Lees meer
Natuurkundige Leo Szilárd
Natuurkundige Leo Szilárd
Interview

Oekraïense historicus: ‘Nucleaire blufpoker leidt tot ongelukken’

In zijn boek Het atoomtijdperk pleit de Oekraïense historicus Serhii Plokhy voor herstel van ‘het angstevenwicht’. Volgens hem leidde het concept van gegarandeerde wederzijdse vernietiging decennialang tot een balans tussen de grootmachten. En die vrees moet terug, want ‘het ontbreken van een angstevenwicht moedigt agressie aan’. In 1986, toen de reactor van de kerncentrale van...

Lees meer
Amerikaanse agenten brengen Noriega over de naar de VS
Amerikaanse agenten brengen Noriega over de naar de VS
Interview

‘Ook de arrestatie van de Panamese leider Noriega in 1989 was volkenrechtelijk illegaal’

De aanval op Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro doen denken aan de invasie van Panama in 1989, waarbij Amerika de militaire leider Manuel Noriega gevangennam. Ook toen gebruikte het Witte Huis drugshandel als legitimering, vertelt academicus Pablo Isla Monsalve. ‘Maar de VN veroordeelde de actie als een illegale interventie.’ Op 15 december...

Lees meer
Loginmenu afsluiten