Alle artikelen
Vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerden met de bezetter, werden na de bevrijding geïnterneerd. De meesten mochten na een jaar zonder veroordeling naar huis, maar bleven onder toezicht van een reclasseringsambtenaar.
Wat was het doel van de reclassering? Wanneer vond de overheid dat ‘foute’ vrouwen waren veranderd in ‘goede’ vrouwen? Dat heeft historicus Lieke Speerstra uitgezocht op basis van een steekproef, waarover zij onlangs publiceerde in het Tijdschrift voor Geschiedenis.
Het merendeel van de vrouwen was lid van de NSB. Toch werd hun collaboratie, anders dan bij mannen, minder als een politiek vergrijp dan als een morele uitglijder beschouwd. Collaborerende vrouwen heetten eerder zwak dan slecht te zijn. Zij zouden zich hebben laten meeslepen door hun echtgenoten of door een adoratie voor mannen in uniform. Om de vrouwen weer op het rechte pad te krijgen, werd een stabiel gezinsleven voorgeschreven met een ‘goede’ man en een stel kinderen om voor te zorgen. Dat was ook in het nationale belang, want Nederland had behoefte aan gezond en politiek betrouwbaar nageslacht.
Hoe wordt een foute vrouw weer goed?
Vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerden met de bezetter, werden na de bevrijding geïnterneerd. De meesten mochten na een jaar zonder veroordeling naar huis, maar bleven onder toezicht van een reclasseringsambtenaar. Wat was het doel van de reclassering? Wanneer vond de overheid dat ‘foute’ vrouwen waren veranderd in ‘goede’ vrouwen? Dat heeft historicus Lieke Speerstra uitgezocht op...
Middeleeuwers dronken bier, want water was voor dieren
‘We kunnen beter bier drinken, net als in de Middeleeuwen,’ grapten Utrechters toen hun kraanwater ondrinkbaar werd door besmetting met een bacterie. In de Middeleeuwen dronken iedereen inderdaad bier, zegt historicus Leendert Alberts. Dat had niet met vervuild water, maar met status te maken. Vóór 1600 hadden inwoners van de Lage Landen weinig andere keuze...
Overheden creëren onbedoeld markten voor misdadigers
Naarmate staten beter zijn georganiseerd en meer wetten maken, raken er ook steeds meer zaken verboden. En dat is een kolfje naar de hand van de georganiseerde misdaad, zo laat Mark Galeotti zien in Homo criminalis. Misdadigers verdienen juist aan handel in zaken die de overheid heeft verboden. Dat was vroeger zo en dat is...
Historicus heeft kritiek op Rosan Smits: fascisme is geen inhoudsloze strategie
In haar boek Dit is fascisme waarschuwt politicoloog en journalist Rosan Smits voor uiterst rechtse ondermijning van de democratie. De waarschuwing is terecht, maar zij gebruikt het begrip ‘fascisme’ te gemakzuchtig in de ogen van expert Robin te Slaa. Fascisme is geen inhoudsloze machtspolitiek, zoals Smits beweert, maar een echte ideologie. Er zijn weinig boeken...
Nuremberg toont psychologisch steekspel tussen psychiater en Hermann Göring
Hadden nazileiders speciale karaktertrekken zodat ze zonder wroeging gruwelijke misdaden konden beramen? In het rechtbankdrama Nuremberg hoopt een psychiater dat tijdens het beroemde strafproces in gesprekken met Hermann Göring te kunnen vaststellen. De op ware gebeurtenissen gebaseerde film toont het psychologische steekspel tussen beiden. Als het aan de Britse premier Winston Churchill had gelegen was...
De National Guard opende het vuur op demonstrerende studenten
Een foto van een schreeuwende vrouw naast een doodgeschoten student schokte in 1970 de wereld. De National Guard had op 4 mei het vuur geopend op studenten van Kent State University in Ohio. De reacties op het bloedbad waren tekenend voor de verdeeldheid in Amerika: het leidde tot demonstraties en protestsongs, maar sommigen vonden dat...
Hamid II: een ‘grijze’ sultan in Indië
Zoals in elke oorlog waren er in het Nederlands-Indonesische conflict van 1945-1949 mensen die duidelijk partij kozen, en mensen die een tussenpositie innamen. Een van deze ‘grijze’ personen was sultan Hamid II van Pontianak, West-Borneo. Hamid, geboren in 1913, was ‘een man die nergens bij hoorde’, concludeert zijn onlangs gepromoveerde biograaf Katja Paijens. De sultanszoon volgde een opleiding...
Tovenaars en een gifcomplot aan het Franse hof
Rond 1680 klopten veel Fransen aan bij gifmengers, magiërs en occultisten voor liefdesdrankjes en dodelijke poeders. Koning Lodewijk XIV gaf opdracht tot een uitgebreid crimineel onderzoek, dat naar de allerhoogste kringen leidde. Het bracht hem in een lastig parket. Op 17 juli 1676 werd Marie-Madeleine d’Aubray, de markiezin de Brinvilliers, onthoofd op de Place de Grève in Parijs. Haar lichaam werd verbrand, haar as door de wind verstrooid. De zware straf volgde op een vreselijke misdaad: de markiezin had haar vader...
Vaders zijn zich meer als moeders gaan gedragen
Hoe ziet de ideale vader eruit? Dat verschilt per periode, zo constateert de Amerikaanse historicus Augustine Sedgewick. Toen de zoon van Sedgewick werd geboren in de zomer van 2017, was het proces tegen Bill Cosby groot nieuws. Deze acteur was ooit de ideale vader in de legendarische Cosby Show, maar werd nu vervolgd wegens misbruik...
Download de minispecial over Suriname, dat 50 jaar geleden onafhankelijk werd
Op 25 november is het vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. In de gratis digitale special Suriname 50 jaar vrij leest u verhalen over de bewogen geschiedenis van het land. In deze gratis special: Vul uw e-mailadres in en u kunt direct de special downloaden.
‘Mensen zijn wolven pas later als bedreiging gaan zien’
Toen de eerste wolven zich in 2019 in Nederland vestigden, overheerste het enthousiasme. Maar dat is inmiddels omgeslagen. Op de Utrechtse Heuvelrug hebben jagers een wolf doodgeschoten die betrokken was bij incidenten. De reacties volgen de politieke scheidslijnen. De rechtse partijen zijn tegen de wolf, de progressieve willen het dier beschermen, constateert Dik van der...
Hoe Soedan een plunderstaat werd
In de negentiende eeuw onderwierpen de Ottomanen de inwoners van het huidige Soedan. Zo ontstond een kunstmatige staat die alleen in het voordeel werkt van een parasitaire elite. Zij zet het oude Ottomaanse systeem van patronage, intimidatie en plundering nog altijd voort. Het is 20 januari 1841. De tweede Ottomaanse expeditie naar de dan nog...
