Home Dossiers Groot-Brittannië

Groot-Brittannië

  • 19 artikelen
Churchill uit Groot-Brittannië geeft het V-teken

Op donderdag 4 juli mogen de Britten naar de stembus. Labour ligt voor het eerst in lange tijd op koers om de verkiezingen in Groot-Brittannië te winnen. In dit dossier leest u verhalen over hoofdrolspelers in de Britse politiek, zoals Winston Churchill, Margaret Thatcher en Neville Chamberlain.

Britse koningshuis

Groot-Brittannië heeft veel beroemde monarchen gehad. In de zestiende eeuw besteeg koningin Elizabeth I de troon. Tijdens haar regeerperiode van 44 jaar wist ze een invasie te voorkomen en religieuze twisten te matigen. Onder leiding van Koningin Anne voegde Schotland zich bij het Engelse koninkrijk.

Meer lezen over de Britse geschiedenis? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Een van de langstzittende Engelse monarchen was koningin Victoria. Ze groeide uit tot voorbeeld voor het moderne koningschap, en onder haar regime werd Groot-Brittannië in de negentiende eeuw de meest invloedrijke natie op aarde.

Toen Edward VIII in 1936 onverwacht afstand deed van de troon, stortte hij Groot-Brittannië in een crisis. De nieuwe koning George VI moest de taak van zijn broer plotseling overnemen. De perikelen van het Britse koningshuis die volgden werden breed uitgemeten in de populaire Netflix-serie The Crown.

Beroemde politici uit Groot-Brittannië

De woning van de Britse premier, Downing Street 10, is vernoemd naar George Downing. In de Republiek had iedereen een hekel aan deze Engelse diplomaat, omdat hij voortdurend ruzie veroorzaakte. Maar de Engelsen bewonderden Downing juist vanwege zijn grote kennis en inzet.

De Britse premier David Lloyd George droeg bij aan de Engelse overwinning in de Eerste Wereldoorlog. Maar daarna maakte hij een grote inschattingsfout: hij zag Frankrijk en niet Duitsland als bedreiging van de vrede.

Ook Neville Chamberlain kreeg kritiek op zijn houding tegenover Duitsland. De angst voor het communisme was voor de Britse premier een belangrijke reden om in 1938 toe te geven aan Hitlers territoriale eisen. Maar zijn appeasement-politiek faalde niet alleen in het voorkomen van de Tweede Wereldoorlog; het gaf Hitler ook een gevaarlijke voorsprong.

In aanloop naar de Tweede Wereldoorlog was Engeland even in de ban van de charmante politicus Oswald Mosley. Hij leek op weg naar het premierschap, totdat hij in de jaren dertig de British Union of Fascists oprichtte.

Labour en Tories

Twee politieke partijen maken al decennialang de dienst uit in de Britse politiek: de conservatieve Tory-partij en sociaal-democratische Labour-partij. Een drijvende kracht achter de sociaal-democratische partij is de Fabian Society, die zich achter de schermen hard maakt voor Labour. Sinds Tony Blair zijn alle Britse premiers afkomstig van de Conservatieve Partij.

Winston Churchill was de held van Groot-Brittannië

De beroemdste Britse premier is Winston Churchill, die bekendstaat als de man die Groot-Brittannië door de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog loodste en daarmee aan de basis stond van de geallieerde eindoverwinning. Toch was Churchill ook een tactisch blunderaar, die zich soms liet verblinden door zijn imperiale obsessies. Zijn overwinning in de oorlog maakte hem populair, maar die populariteit wist hij niet om te zetten in winst bij de Britse verkiezingen in 1945.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Clement Attlee premier. Volgens sommige historici was Attlee de grootste Britse premier van de twintigste eeuw, vooral vanwege zijn rol in de vorming van de Britse verzorgingsstaat en National Health Service. Maar Attlee stond ook bekend als grijze muis.

Margaret Thatcher

Margaret Thatcher stond bekend als de Iron Lady van Groot-Brittannië. Ze was de eerste vrouwelijke premier van Groot-Brittannië en slaagde erin om lang aan te blijven. Als Tory-premier moest ze niets hebben van staatsbemoeienis. Ook zag Thatcher de Brusselse regelzucht en de integratie-idealen van EU-technocraten als een vloek. Met haar felle retorische aanvallen op de EU legde ze een van de fundamenten voor de Brexit.

Groot-Brittannië en Europa

Engeland en Europa hebben een moeizame historische relatie. In januari 1963 weigerde de Franse president De Gaulle de toetreding van Engeland tot de EEG. In 1975 stemden de Britten bij het eerste referendum over het Europese lidmaatschap massaal voor hechtere samenwerking met Europa. Juist de Conservatieven waren destijds enthousiast over de ‘gemeenschappelijke supermarkt’, terwijl Labour-politici er vooral een neoliberale samenzwering in zagen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.
Churchill uit Groot-Brittannië geeft het V-teken
Churchill uit Groot-Brittannië geeft het V-teken
Artikel

Oorlogsheld Churchill verloor de Britse verkiezingen

De Conservatieve premier Rishi Sunak heeft de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk dik verloren. In 1945 moest Winston Churchill het veld ruimen. Tijdens de oorlog was hij populair, maar voor de wederopbouw vertrouwden de meeste kiezers meer op Labour.

Lees meer
Vrouwen aan het werk in een munitiefabriek. Schilderij door Stanhope Forbes, 1918.
Vrouwen aan het werk in een munitiefabriek. Schilderij door Stanhope Forbes, 1918.
Artikel

Lloyd George hamerde op het belang van de oorlogseconomie

Volgens de voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW moeten we ons voorbereiden op een oorlogseconomie. In 1915 had de Engelse premier David Lloyd George een vergelijkbare boodschap.

Lees meer
George VI en Elizabeth.
George VI en Elizabeth.
Recensie

George VI: redder van de Britse monarchie

De onverwachte troonsafstand van Edward VIII stortte Groot-Brittannië in een crisis. Hoe moest het nu verder met de monarchie?

Lees meer
De langzame revolutie van de Fabians
De langzame revolutie van de Fabians
Artikel

De langzame revolutie van de Fabians

Al bijna anderhalve eeuw vormt de Fabian Society een stille kracht in de Britse politiek. Deze progressieve pressiegroep zat achter tal van sociale hervormingen. Nu het neoliberale tijdperk ten einde lijkt te lopen, zijn de verwachtingen hooggespannen. Kunnen de Fabians Labour helpen een nieuw verhaal te vertellen, zoals ze al vaker hebben gedaan? In de...

Lees meer
Beeld uit The Crown
Beeld uit The Crown
Artikel

Britse familieperikelen in The Crown

Geen volk met een obsessiever fascinatie voor het koningshuis dan het Engelse. Het heeft tientallen tv-series opgeleverd, maar The Crown spant de kroon.

Lees meer
Hoe de Britten ‘ja’ zeiden tegen Europa
Hoe de Britten ‘ja’ zeiden tegen Europa
Artikel

Hoe de Britten ‘ja’ zeiden tegen Europa

Bij het eerste referendum over het Europese lidmaatschap in 1975 stemden de Britten massaal voor hechtere samenwerking. Juist de Conservatieven waren enthousiast over de ‘gemeenschappelijke supermarkt’, terwijl Labour-politici er vooral een neoliberale samenzwering in zagen. Op 5 juni 1975 was St. James’s Park, gelegen tussen Buckingham Palace en Downing Street, het decor van een ouderwets...

Lees meer
Margaret Thatcher: moeder van de Brexit
Margaret Thatcher: moeder van de Brexit
Artikel

Margaret Thatcher: moeder van de Brexit

Margaret Thatcher moest niets hebben van Brusselse regelzucht en de integratie-idealen van EU-technocraten. Die leefden volgens haar in ‘cloud cuckoo-land’. Met haar felle retorische aanvallen op de EU legde ze een van de fundamenten voor de Brexit. Het Belgische Brugge, september 1988. Het zijn turbulente tijden in Europa. Na jaren van zogenoemde ‘eurosclerosis’, boekt het...

Lees meer
Oswald Mosley: leider van de British Union of Fascists
Oswald Mosley: leider van de British Union of Fascists
Artikel

Oswald Mosley: leider van de British Union of Fascists

De Britse politicus Oswald Mosley was briljant, gevat en charmant. Misschien had hij zelfs premier kunnen worden. Maar ergens nam hij een verkeerde afslag: in de jaren dertig richtte hij de British Union of Fascists op.

Lees meer
George Downing diplomaat van Groot-Brittannië
George Downing diplomaat van Groot-Brittannië
Artikel

George Downing: groot talent voor ruzie

In de Republiek had iedereen een hekel aan de Engelse diplomaat George Downing, omdat hij voortdurend ruzie veroorzaakte. De Engelsen bewonderden Downing juist vanwege zijn grote kennis en inzet.

Lees meer
Start van de NHS
Start van de NHS
Artikel

NHS ging ten onder aan zijn eigen succes

De kersverse Britse premier Keir Starmer belooft reparatie van de National Health Service. Gratis gezondheidszorg is het paradepaardje van Labour sinds 1948.

Lees meer
Koningin Victoria
Koningin Victoria
Artikel

De lange regeerperiode van koningin Victoria

Op 18-jarige leeftijd bestijgt de jonge Victoria de Engelse troon. Onder haar regime wordt Groot-Brittannië de meest invloedrijke natie op aarde.

Lees meer
Schotland ondertekent de Unie
Schotland ondertekent de Unie
Artikel

Schotland zat vrijwillig onder het Engelse juk

Een rechtbank bepaalt vandaag of Schotland opnieuw een referendum over onafhankelijkheid mag houden. Waarom gaven de Schotten hun onafhankelijkheid ooit op?

Lees meer