Home Magazines Historisch Nieuwsblad 4 - 2022
November 2022

Historisch Nieuwsblad 4 - 2022

Cover afbeelding voor Historisch Nieuwsblad 4 - 2022
Scherpe sabels en harde stokken
Scherpe sabels en harde stokken
Interview

Scherpe sabels en harde stokken

Naast een dienstpistool, pepperspray en wapenstok mogen Nederlandse agenten een taser gaan dragen. Om het toenemende geweld het hoofd te bieden traint de politie duizenden agenten in het gebruik van het stroomstootwapen. Ook bij boa’s klinkt de roep om bewapening steeds luider, en na gewelddadige rellen in zijn stad laat burgemeester Ahmed Aboutaleb uitzoeken of...

Lees meer
Beroemde vrouwen beschuldigd van racisme
Beroemde vrouwen beschuldigd van racisme
Artikel

Beroemde vrouwen beschuldigd van racisme

Nu de aandacht voor de kwalijke kanten van het kolonialisme toeneemt, komen ook belangrijke vrouwen onder vuur te liggen, zoals Johanna Borski, Virginia Woolf en Aletta Jacobs. Wat lost het op als zij worden ‘gecanceld’? In het onderzoek naar het slavernijverleden van De Nederlandsche Bank dook onlangs ook de naam van Johanna Borski op. Deze...

Lees meer
Economische sancties zijn niet effectief
Economische sancties zijn niet effectief
Artikel

Economische sancties zijn niet effectief

Economische sancties tegen landen werken zelden. Dat komt door de eenzijdigheid van de maatregel, zo betoogt historicus Nicholas Mulder in zijn boek The Economic Weapon. Getroffen landen laten zich namelijk nooit alleen door economische overwegingen leiden, maar ook door politieke en ideologische opvattingen, die daar haaks op kunnen staan. Na de Eerste Wereldoorlog zocht de...

Lees meer
Europa reageerde verdeeld op de oliecrisis
Europa reageerde verdeeld op de oliecrisis
Artikel

Europa reageerde verdeeld op de oliecrisis

Door de oorlog in Oekraïne dreigt een tekort aan gas. In 1973 had Nederland ook te maken met een energiecrisis toen Arabische landen de oliekraan dichtdraaiden. Deze landen wilden westerse landen straffen voor hun pro-Israëlische houding tijdens de zogeheten Oktoberoorlog. ‘Het embargo tegen Nederland leidde in eerste instantie tot paniek,’ vertelt emeritus hoogleraar geschiedenis Duco...

Lees meer
Nog steeds geen grenzen aan de groei
Nog steeds geen grenzen aan de groei
Recensie

Nog steeds geen grenzen aan de groei

In 1972 sloeg de Club van Rome alarm: de aarde dreigde uitgeput te raken door de ongebreidelde groei. Geert Buelens reconstrueert wat er de afgelopen vijftig jaar met deze kennis is gedaan. Wie meent dat het gevoel van urgentie voor de milieuproblematiek pas de laatste jaren goed is doorgedrongen, zo vanaf de klimaattop van Parijs...

Lees meer
Excessen in Indië verzwegen
Excessen in Indië verzwegen
Recensie

Excessen in Indië verzwegen

Decennialang probeerde de Nederlandse overheid oorlogsmisdaden in Indonesië te verhullen. Bloedbaden, martelingen en verkrachtingen verdwenen decennialang in de Haagse doofpot. Maurice Swirc laat zien hoe kritische geluiden ongehoord bleven. ‘Wir haben es nicht gewusst.’ Als Duitsers dat na de oorlog verklaarden over de misdaden van het naziregime, werd er in Nederland lacherig en met minachting...

Lees meer
Romeinse keizers in een wambuis
Romeinse keizers in een wambuis
Recensie

Romeinse keizers in een wambuis

Hoe zagen Romeinse keizers eruit? Die vraag heeft kunstenaars, koningen en geleerden in de loop der eeuwen beziggehouden. Classicus Mary Beard laat via een overdonderend aantal voorbeelden zien dat hun verbeelding sterk werd bepaald door de tijd. Zo portretteerden zestiende-eeuwers keizers niet in toga’s, maar in wambuizen en met kousen. Een boek met als hoofdtitel...

Lees meer
Helse overtocht per slavenschip
Helse overtocht per slavenschip
Recensie

Helse overtocht per slavenschip

Tot in de detail beschrijft Marcus Rediker de tocht van Afrikaanse slaven naar de Nieuwe Wereld, van hun verblijf in gevangenissen tot de oversteek per schip. Het is een ongenadig verhaal over een hel van angst, pijn en bloed. Ergens voor de westkust van Afrika ligt een slavenschip voor anker. Met een kano wordt nieuwe...

Lees meer
Niemand was baas over een ander
Niemand was baas over een ander
Recensie

Niemand was baas over een ander

The Dawn of Everything was vanwege de dwarse reputatie van David Graeber, een van de auteurs, voor verschijning al een bestseller. Het is een provocerend boek, dat de aanval inzet op de reguliere geschiedschrijving. De hele wereld kent inmiddels één type bestuur: dat van de natiestaat met een hiërarchisch georganiseerde leiding. Een onverdeeld succes is...

Lees meer
De tragische misrekening van de Joodse Raad
De tragische misrekening van de Joodse Raad
Interview

De tragische misrekening van de Joodse Raad

Collaborateurs die hun eigen hachje wilden redden – dat is hoe veel Nederlanders na de Tweede Wereldoorlog over de Joodse Raad dachten. De voorzitters zouden hun eigen volk hebben verraden door de bezetter te helpen bij de deportaties naar vernietigingskampen. Maar volgens historicus Bart van der Boom is de werkelijkheid veel minder zwart-wit. Toen de...

Lees meer
‘In het theater kwam ik dichter bij Erasmus’
‘In het theater kwam ik dichter bij Erasmus’
Interview

‘In het theater kwam ik dichter bij Erasmus’

In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand historicus Sandra Langereis over Erasmus. ‘Hij schreef...

Lees meer
Een oude wond ging weer open
Een oude wond ging weer open
Column

Een oude wond ging weer open

Een van de bijwerkingen van publiceren is dat je post krijgt. Vooral na het uitbrengen van een boek ontvang ik altijd veel mailtjes en brieven. Soms geven mensen complimenten, soms zijn ze kritisch. Geregeld laten eigenwijze mannen – het is altijd een bepaald type kerels – weten dat ze het zelf héél anders hadden aangepakt,...

Lees meer
Hoe rationeel is Poetin?
Hoe rationeel is Poetin?
Column

Hoe rationeel is Poetin?

Ik wilde een column schrijven over de vraag wat rationaliteit is in de geschiedenis. Op sociale media werd de dagen ervoor (ik schrijf dit op 24 februari, de dag van de Russische invasie), driftig gespeculeerd of Poetin nog wel alle melkflessen in z’n karretje had staan. Dat hij nu volstrekt irrationeel bezig was. En dat...

Lees meer
1572: Keerpunt in de Opstand
1572: Keerpunt in de Opstand
Artikel

1572: Keerpunt in de Opstand

De Oekraïense president Zelensky verwees in zijn toespraak in de Tweede Kamer naar de inname van Den Briel, een keerpunt in de Opstand. In het voorjaar van 1572 leek de heerschappij van de Spanjaarden in de Lage Landen nog onbetwist. Maar na een reeks van nederlagen en overwinningen sloten steeds meer Nederlanders, van hoog tot...

Lees meer
Strijd om het vrije woord
Strijd om het vrije woord
Artikel

Strijd om het vrije woord

In de negentiende eeuw hielden de Nederlandse pers en de autoriteiten elkaar in een houdgreep. Willem I en Willem II beknotten journalisten zoveel ze maar konden. Terwijl die op hun beurt probeerden de koningen te chanteren. Geseling en twee jaar naar de gevangenis – die straf kreeg journalist Elias Carel d’Engelbronner in januari 1819, omdat...

Lees meer
Het Duitse Wirtschaftswunder
Het Duitse Wirtschaftswunder
Artikel

Het Duitse Wirtschaftswunder

In 1945 was het land van Goethe, Kant en Beethoven veranderd in het land van Auschwitz, Dachau en Buchenwald. Duitsland moest zichzelf opnieuw uitvinden. En dat lukte, dankzij het  Wirtschaftswunder. Al zaten tot afschuw van veel jongeren nog steeds voormalige nazi’s op cruciale posities. ‘Zoveel begin was er nog nooit. Zoveel einde ook niet,’ zo...

Lees meer
Imhotep (27e eeuw v. Chr.)
Imhotep (27e eeuw v. Chr.)
Artikel

Imhotep (27e eeuw v. Chr.)

De Egyptische architect Imhotep maakte in de loop der eeuwen een bijzondere promotie. Hij veranderde van een man in een god. Aan welke grote daden had hij dat te danken? Ergens in de afgelopen millennia is hij zijn stoel kwijtgeraakt. Nu zit hij op een sokkeltje in zijn vitrine, de benen netjes naast elkaar, op...

Lees meer
Hoe houd je Rusland in toom?
Hoe houd je Rusland in toom?
Artikel

Hoe houd je Rusland in toom?

Na de Tweede Wereldoorlog wisten de Verenigde Staten niet goed hoe ze moesten omgaan met de Russische expansiedrift. Tot diplomaat George Kennan met een antwoord kwam: kies niet voor confrontatie, maar voor containment: het geduldig en vastberaden inperken van de Russische agressieve neigingen. We hebben het eerder gezien: na de Tweede Wereldoorlog verzamelde de Sovjet-Unie...

Lees meer
Beslissende slag in Oekraïne
Beslissende slag in Oekraïne
Artikel

Beslissende slag in Oekraïne

De Slag bij Poltava besliste de Grote Noordse Oorlog en was het begin van de Russische hegemonie in Oost-Europa.

Lees meer
Kampioen van de populisten
Kampioen van de populisten
Artikel

Kampioen van de populisten

Generaal Georges Boulanger was een man uit één stuk. Hij had een afkeer van Duitsers, Joden, democratie en sociale hervormingen. Die opstelling leverde hem eind negentiende eeuw een grote aanhang op. Hij baande de weg voor latere Franse populisten. Eindelijk iemand die man en paard durfde te noemen. Dat gevoel hadden veel Fransen bij generaal...

Lees meer