Home Een oude wond ging weer open

Een oude wond ging weer open

  • Gepubliceerd op: 29 maart 2022
  • Laatste update 01 nov 2022
  • Auteur:
    Philip Dröge
  • 3 minuten leestijd
Een oude wond ging weer open

Een van de bijwerkingen van publiceren is dat je post krijgt. Vooral na het uitbrengen van een boek ontvang ik altijd veel mailtjes en brieven. Soms geven mensen complimenten, soms zijn ze kritisch. Geregeld laten eigenwijze mannen – het is altijd een bepaald type kerels – weten dat ze het zelf héél anders hadden aangepakt, dat onderwerp. Of ze leggen mij op belerende toon iets uit over wat ik zelf heb geschreven.

Maar af en toe krijg ik post waar ik stil van word. Zoals een paar weken terug. In mijn laatste boek Moederstad – Jakarta, een familiegeschiedenis schrijf ik onder andere over mijn tante Hannie en haar leven in Batavia. Daarbij horen de traumatische oorlogsjaren, die ze doorbracht in kamp Tjideng – een tijd waarover ze nooit wilde vertellen. Een heer uit Brabant las dat en klom in de pen. Hij had als kind ook in Tjideng gezeten, schreef hij, in hetzelfde huis als mijn tante, die hij daardoor best goed had leren kennen.

Zijn mailtje leidde tot een telefoongesprek. Het Bataviase jongetje van toen is inmiddels in de tachtig, maar zijn herinneringen aan die dagen achter prikkeldraad zijn nog springlevend. We spraken over Hannie, de oorlog en de andere bewoners van het kamp. Het ging over de stad Batavia toen en het Jakarta van nu. Over toeval en het gevoel dat sommige gebeurtenissen zijn voorbestemd. Allemaal op opgewekte toon. Tot een enkel woord een oude wond openreet en het stil werd aan de andere kant.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Ik weet hoe erg het Japanse schrikbewind tijdens de bezetting is geweest. Maar een man die acht decennia later nog overvallen wordt door de paniek van zijn kindertijd, geeft me pas het gevoel hoe vreselijk het leven in de kampen was. Door zijn stilte stond ik ook even in Tjideng – klein, hongerig en bang. Getuige van de wreedheden die mensen elkaar aandoen als de normale wereld is opgeschort.

Uiteindelijk hingen we een uur aan de telefoon. Twee vreemden, van zeer uiteenlopende generaties. Maar dit gesprek ging dwars door tijd en ruimte.

Dit is waarom ik me bezighoud met geschiedenis. Niet om de jaartallen, de veldslagen en de wereldleiders – wie wil in hemelsnaam het 7539ste boek over Napoleon schrijven? –, maar om mensen, de verhalen, de tragedie en de catharsis.

Ik dook na het gesprek weer in de waan van de dag; mijn mailprogramma liet weten dat er nieuwe post was. Ik klikte. Het was van een man die dacht dat Moederstad over Paramaribo ging. Hij vond de Surinamers maar ondankbaar, Nederland had daar veel goeds gedaan. Mijn vingers jeukten om iets terug te mailen over zorgvuldig lezen, maar in plaats daarvan plakte ik mijn standaardbedankbriefje in het antwoordvak. En liet mijn gedachten terugkeren naar Tjideng.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 4 - 2022

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer