Home Magazines Historisch Nieuwsblad 11 - 2023
Oktober 2023

Historisch Nieuwsblad 11 - 2023

Met de Tweede Kamerverkiezingen in het vooruitzicht leest u in onze novembereditie over historische ideeën over vernieuwing in de politiek.
Cover afbeelding voor Historisch Nieuwsblad 11 - 2023
Leif Erikson ontdekt Amerika. Schilderij door Hans Dahl, begin twintigste eeuw.
Leif Erikson ontdekt Amerika. Schilderij door Hans Dahl, begin twintigste eeuw.
Artikel

Is Columbus verslagen door Vikingen?

Wie was de eerst Europeaan die voet aan wal zette in Noord-Amerika? Was dat de Italiaan Columbus in 1492? Of was dat de Noorman Leif Erikson?

Lees meer
Jules Loszynski in zijn kantoor in het Lloyd Hotel, waar hij werkt voor het Joods Vluchtelingen Comité, circa 1939.
Jules Loszynski in zijn kantoor in het Lloyd Hotel, waar hij werkt voor het Joods Vluchtelingen Comité, circa 1939.
Beeldessay

Een nieuw land, een nieuw leven

De Duits-Joodse Ruth Weil en haar echtgenoot Jules vluchtten de jaren dertig in naar Amsterdam. Fotoalbums geven een uniek beeld van hun leven.

Lees meer
Broadway en Wall Street in New York hebben een Nederlandse oorsprong.
Broadway en Wall Street in New York hebben een Nederlandse oorsprong.
Recensie

Oeroud Nederlands voertaal in de VS

Nog tot in de twintigste eeuw werd in de VS ook een verbasterd Nederlands gesproken, ‘de tawl’. Philip Dröge ging schreef er een aanstekelijk boek over.

Lees meer
Hoe rook het bij opa en oma thuis?
Hoe rook het bij opa en oma thuis?
Recensie

Hoe rook het bij opa en oma thuis?

Wetenschappers vonden onderzoek naar geuren lange tijd onzinnig en minderwaardig. Maar inmiddels is het een nieuw historisch specialisme.

Lees meer
Kuyper in zijn werkkamer.
Kuyper in zijn werkkamer.
Recensie

Kuypers artikelen waren ‘met goud omzoomd’

Tegenwoordig is Abraham Kuyper vooral bekend als gedreven leider van de ARP. Maar hij was ook vijftig jaar actief als journalist. Johan Snel beschrijft dit aspect van Kuypers leven, waar hij zich met evenveel vuur op stortte. Journalistiek moest volgens hem geëngageerd zijn. Tijdgenoten bewonderden zijn artikelen ‘van orgeltoon omruischt’.

Lees meer
Bannerbeeld Congo
Bannerbeeld Congo
Recensie

Belgische agressie in Congo

Op basis van uitgebreid bronnenonderzoek reconstrueert de Congolees-Belgische Zana Etambala de geschiedenis van het koloniale Congo.

Lees meer
Pretoriaanse garde op een reliëf.
Pretoriaanse garde op een reliëf.
Recensie

De gevaarlijke lijfwacht van de Romeinse keizers

Romeinse keizers leunden sterk op de pretoriaanse garde: het functioneerde tegelijkertijd als politiemacht, geheime dienst en moordcommando.

Lees meer
Philip Dröge
Philip Dröge
Column

Elke paar maanden sterft een taal uit

‘Er voltrekt zich een grote ramp in de wereld. De helft van de 6500 talen op onze planeet wordt ernstig bedreigd; 1500 staan zelfs op het punt van uitsterven.’

Lees meer
‘Europeanen deden alsof de wereld van hen was’
‘Europeanen deden alsof de wereld van hen was’
Interview

‘Europeanen deden alsof de wereld van hen was’

Telgen uit de familie Kessler speelden een belangrijke rol bij Koninklijke Shell en Hoogovens. Jeroen Koch portretteert drie generaties van de familie.

Lees meer
Sombere kijk op de beelddictatuur
Sombere kijk op de beelddictatuur
Recensie

Sombere kijk op de beelddictatuur

And the King Said, What a Fantastic Machine roept aan de hand van honderden van internet geplukte fragmenten de vraag op wat de invloed van fotografie en film op ons is.

Lees meer
Amsterdam als schuldige stad
Amsterdam als schuldige stad
Recensie

Amsterdam als schuldige stad

De vier uur durende documentaire ‘De bezette stad’ toont het leven zoals het er nu uitziet op honderden beladen oorlogsplekken in Amsterdam.

Lees meer
Door de gierende inflatie raken veel Duitsers alles kwijt, 1923
Door de gierende inflatie raken veel Duitsers alles kwijt, 1923
Artikel

Duitse democratie langs de afgrond

In Duitse steden gingen mensen de straat op om te demonstreren tegen extreem-rechtse groeperingen. In 1923 stonden extreem-rechts en extreem-links in de Duitse Weimarrepubliek tegenover elkaar.

Lees meer
Dries van Agt in september 1981.
Dries van Agt in september 1981.
Artikel

Dries van Agt: een conservatieve rebel

Op 5 februari 2024 overleed oud-premier Dries van Agt op 93-jarige leeftijd. In 1976 aanvaardde hij het eerste lijsttrekkerschap van de fusiepartij CDA. ‘Ik buig niet naar links en ik buig niet naar rechts.’

Lees meer
Generaal Gordons laatste uur. Schilderij door George William Joy, circa 1893.
Generaal Gordons laatste uur. Schilderij door George William Joy, circa 1893.
Artikel

Gordon verloor zijn kop in Soedan

De VN stopt de politieke missie in Soedan, waar het al maanden onrustig is. In 1885 kwamen islamitische opstandelingen in Khartoem in opstand tegen de het Britse regime.

Lees meer
‘Maak een museum van het Joegoslavië-tribunaal’
‘Maak een museum van het Joegoslavië-tribunaal’
Artikel

‘Maak een museum van het Joegoslavië-tribunaal’

Het Joegoslaviëtribunaal heeft afgelopen mei zijn laatste uitspraak gedaan. Srebrenica-overlevende Alma Mustafić wil dat het pand een museum wordt.

Lees meer
ns Janmaat loopt langs demonstranten op het Binnenhof, die tegen zijn partij protesteren, 16 september 1982.
ns Janmaat loopt langs demonstranten op het Binnenhof, die tegen zijn partij protesteren, 16 september 1982.
Artikel

Hans Janmaat: monster, minkukel of martelaar?

Migratie en asiel waren belangrijke thema’s onder kiezers. In de jaren tachtig zette de extreem-rechtse politicus Hans Janmaat het immigratievraagstuk op de kaart.

Lees meer
Kaïn vermoordt Abel, illustratie uit de Bible historiale van Guyard des Moulins, veertiende eeuw.
Kaïn vermoordt Abel, illustratie uit de Bible historiale van Guyard des Moulins, veertiende eeuw.
Nieuws

Moordende studenten in Medieval Murder Maps

De universiteit in laatmiddeleeuws Oxford trok veel jonge mannen, die nogal eens uit de band sprongen en regelmatig vochten en moorden pleegden.

Lees meer
Reclame voor een goedkope hypotheek, 2005.
Reclame voor een goedkope hypotheek, 2005.
Nieuws

Pensioenstelsel droeg indirect bij aan schulden

De afgelopen decennia hebben Nederlanders samen opvallend hoge persoonlijke schulden opgedaan. In het historisch-wetenschappelijke tijdschrift TSEG dragen de economen Arthur van Riel en Casper G. de Vries nieuwe verklaringen aan.

Lees meer
Willem Banning spreekt het oprichtingscongres van de PvdA toe, 9 februari 1946
Willem Banning spreekt het oprichtingscongres van de PvdA toe, 9 februari 1946
Artikel

Op de doorbraak van de PvdA volgde een breuk

De PvdA en GroenLinks hopen dat hun samenwerking tot regeringsdeelname zal leiden, maar opiniepeilers zien vooral kansen voor een rechts kabinet.

Lees meer
Een regatta op het Canal Grande in Venetië. Schilderij door Canaletto, circa 1732.
Een regatta op het Canal Grande in Venetië. Schilderij door Canaletto, circa 1732.
Interview

‘Historische steden zijn regelrechte tijdmachines’

Onderzoeker Marleen de Vries vertelt over haar historische sensatie: ‘Op de Accademia-brug heb ik exact hetzelfde uitzicht als Casanova.’

Lees meer
Het blauwe team heeft de race gewonnen, de winnaar houdt een palmtak vast. Romeins mozaïek uit de derde eeuw
Het blauwe team heeft de race gewonnen, de winnaar houdt een palmtak vast. Romeins mozaïek uit de derde eeuw
Artikel

Hooligans storten Constantinopel in chaos

Griekse voetbalsupporters zijn weer welkom bij wedstrijden na een stadionverbod door hevige rellen. In de zesde eeuw had Constantinopel last van hooligans bij het wagenrennen.

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

De grenzen van burgerlijke ongehoorzaamheid

Volgens Beatrice de Graaf is burgerlijke ongehoorzaamheid een groot goed. ‘Met dit machtsmiddel – want dat is het – moeten burgers heel voorzichtig omgaan.’

Lees meer