Home Dossiers Tweede Wereldoorlog Amsterdam als schuldige stad

Amsterdam als schuldige stad

  • Gepubliceerd op: 31 oktober 2023
  • Laatste update 04 jan 2024
  • Auteur:
    Jos van der Burg
  • 2 minuten leestijd
Amsterdam als schuldige stad
Hitler in de Tweede Wereldoorlog
Dossier Tweede Wereldoorlog Bekijk dossier

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Historischnieuwsblad.nl? U bent al lid vanaf €1,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Welke rol speelt de herinnering aan de Jodenvervolging nog in onze tijd? Wordt de kloof tussen verleden en heden steeds groter? Die vraag roept De Bezette Stad op. De vier uur durende documentaire van Steve McQueen toont het leven zoals het er nu uitziet op honderden beladen oorlogsplekken in Amsterdam.

Van Woustraat 149 is een adres met een legendarische oorlogsgeschiedenis. Hier was ijssalon Koco gevestigd. Het getreiter en de intimidatie van NSB’ers zat, spoten de Joodse eigenaren Ernst Kahn en Alfred Kohn op 19 februari 1941 een lid van de Grüne Polizei ammoniakgas in het gezicht. Beide mannen overleefden de actie niet. Dit voorval is maar een van de 3000 die genoemd worden in Bianca Stigters Atlas van een bezette stad. Amsterdam 1940-1945. Het encyclopedische werk beschrijft het perverse fijnmazige weefsel van de Jodenvervolging in Amsterdam. Als een inktvis had de Jodenvervolging overal in de stad tentakels, in elke straat en op elk plein.

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

In De bezette stad doet beeldend kunstenaar en filmmaker Steve McQueen (ook regisseur van Twelve Years a Slave) iets bijzonders met dit monumentale naslagwerk. Een voice-over vertelt wat zich ergens heeft afgespeeld; ondertussen zien we beelden van zo’n plek in het heden. Een voorbeeld. Terwijl de voice-over het oorlogsverhaal van ijssalon Koco vertelt, zien we de etalage van de dansschool die nu in het pand gevestigd is. Een ander aangrijpend voorbeeld: beelden van een huis in onze tijd, terwijl de voice-over uitlegt dat de Joodse vrouw die hier met haar kind woonde door haar buurvrouw werd verraden.

De afstand tussen het heden van ‘niets aan de hand’ en het gruwelijke verleden voelt in De bezette stad als een niet meer te overbruggen kloof. Je kunt dat zien als een onvermijdelijk gevolg van het verstrijken van de tijd, maar de film roept – vrij naar Armando – ook het beeld op van een schuldige stad, met als aflaat een jaarlijkse herdenking op de Dam.

Filmposter van 'De Bezette Stad'

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2023