Artikelen geschreven door Rob Hartmans
BOEKEN: De baron is geen burger
‘Geschiedenis is de geestelijke vorm, waarin een cultuur zich rekenschap geeft van haar verleden,’ luidt een beroemde definitie van Huizinga, die men zou kunnen aanvullen met: ‘en van het heden.’ Historische studies zijn immers vrijwel altijd een reflectie van de politieke en culturele preoccupaties van de samenleving waarbinnen de historicus leeft en werkt. Zo...
Hoe de SDAP afscheid nam van het marxisme
Eind jaren dertig, terwijl de dreiging van het nazisme steeds groter werd, herzag de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij haar beginselen radicaal. De voorloper van de PvdA wist zich snel te moderniseren, onder zware externe druk. Een partij waar het goed mee gaat, zal nooit besluiten zich te vernieuwen. Ingrijpende veranderingsprocessen binnen politieke partijen worden altijd veroorzaakt...
Investeren in oorlogstijd
Productie groeide tijdens bezetting Toen in 1945 in de Britse en Amerikaanse pers foto’s verschenen van Nederlandse meisjes die samen met geallieerde militairen de bevrijding vierden, was dit aanleiding tot kritische vragen. De meisjes zagen er namelijk volstrekt gezond en doorvoed uit. Hoe was dat mogelijk? Nederland was toch door de nazi’s leeggeplunderd...
Onderzoek: Opoffering was een plicht
Toen Ivan Dobrobabin, veteraan van het Rode Leger, eind 1945 terugkeerde in zijn woonplaats, trof hij een standbeeld aan van zichzelf. Hij zou een van de 28 helden zijn die zich in de herfst van 1941 onder aanvoering van generaal Panfilov hadden doodgevochten tegen een immense overmacht, waarbij zij zo veel mogelijk ‘Duitse fascisten’ hadden...
De klassieken in de achttiende eeuw
De achttiende eeuw wordt door veel historici gezien als de bakermat van de moderniteit. Het was de eeuw van de Verlichting, waarin de ratio een einde maakte aan een manier van denken waarin autoriteit en traditie een dominante rol speelden. Niet alleen God was zo’n autoriteit, ook veel auteurs uit de Oudheid waren dat. Een...
Operatie Mincemeat
Op 30 april 1943 werd het lichaam van majoor William Martin gevonden door José Antonio Rey María, een sardinevisser uit Andalusië. Aan het lichaam was een koffer vastgeketend met documenten over een geallieerde invasie in Zuid-Europa. Alleen Joseph Goebbels had zijn twijfels; de rest van de nazi’s liet zich in de Tweede Wereldoorlog een rad...
Dikker is niet altijd beter
Zo’n dertig jaar geleden verschenen er in Nederland heel weinig biografieën, zodat de liefhebber van dit licht voyeuristische genre zich in de handen wreef als er weer eens eentje werd gepubliceerd. Al te kieskeurig kon je niet zijn en veel recensies eindigden dan ook met de verzuchting dat het boek misschien niet volmaakt was,...
Onderzoek: Strijd tegen losse arbeid
‘Flexibilisering van de arbeid’ is een economisch mantra, die onophoudelijk wordt herhaald en waarvan een bezwerende werking uitgaat. Werkgevers willen arbeidskrachten kunnen oproepen en naar huis kunnen sturen wanneer het hun uitkomt, en er dient alleen betaald te worden als er ook echt gewerkt wordt. Het risico van het onregelmatige aanbod van werk moet...
Offers voor een egoïstisch man
Voor de liefhebbers van de talloze verfilmingen van de grote romans van Jane Austen of de gezusters Brontë is Liefde en kapitaal van Mary Gabriel zeker een aanrader. Ook dit is een kostuumdrama dat zich (grotendeels) afspeelt in het Victoriaanse Engeland, waar standsverschillen, sociale tegenstellingen, snelle technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, door sociale conventies onderdrukt driftleven...
Hoeksteen van de economie
Als mensen historische ontwikkelingen willen verklaren, wijzen ze vaak naar bepaalde individuen, of juist naar onpersoonlijke processen waar niemand enige invloed op kan uitoefenen. Zo wordt de financiële crisis, plus de daaruit voortvloeiende ellende, dikwijls geweten aan graaiende en onverantwoordelijke bankiers, of aan de vrijemarkteconomie an sich. Wie langer dan één tel nadenkt zal tot...
Een aanvaarde vorm van conflictrregulering
Een steekpartij in de kroeg, een taxichauffeur die door de concurrentie in elkaar wordt geslagen, een trambestuurder die gemolesteerd wordt – er wordt geheid verslag van gedaan in de media. En als het faliekant verkeerd afloopt en het slachtoffer komt te overlijden, dan weet je meteen wat het onderwerp van de talkshows van die avond...
Een aanvaarde vorm van conflictregulering
Een steekpartij in de kroeg, een taxichauffeur die door de concurrentie in elkaar wordt geslagen, een trambestuurder die gemolesteerd wordt – er wordt geheid verslag van gedaan in de media. En als het faliekant verkeerd afloopt en het slachtoffer komt te overlijden, dan weet je meteen wat het onderwerp van de talkshows van die avond...