Artikelen geschreven door Rob Hartmans
Ernest Douwes Dekker
4 augustus 2009: precies 60 jaar geleden werd in Indonesië de strijd tussen de Nederlandse en republikeinse legers gestaakt. Op 23 augustus 1949 begonnen in Den Haag de onderhandelingen over de soevereiniteitsoverdracht. De Indo Ernest Douwes Dekker was zijn tijd vooruit. Al vroeg in de twintigste eeuw verzette deze achterneef van Multatuli zich tegen de...
De Grote Depressie had ook positieve gevolgen
De crisis van de jaren dertig begon in Nederland later, maar duurde ook langer dan in andere landen, vooral als gevolg van de conservatieve economische en monetaire politiek. Toch waren er ook lichtpuntjes. De tegenslagen dwongen ondernemingen zich op allerlei fronten te vernieuwen, wat later zijn vruchten zou afwerpen. ‘Toen wij op een mooien septembermorgen...
Historici en de vaderlandse geschiedenis
Sinds eind vorig jaar woedt in de media een debat over de vraag of Nederlandse historici wel genoeg bijdragen aan de discussie over een Nederlandse identiteit. Wie op zoek wil naar wat kenmerkend is voor Nederland, is niet per definitie ‘fout’, betoogt Rob Hartmans. Maar dé nationale identiteit bestaat niet. Wat historici moeten doen is...
Rosa Luxemburg (1871-1919)
Door haar gewelddadige dood werd Rosa Luxemburg voor generaties linkse intellectuelen een icoon van de revolutie. Maar hoewel haar moed en onafhankelijkheid van geest zeer bewonderenswaardig waren, heeft ze toch bitter weinig bereikt. Luxemburgs theorieën waren zo abstract en doctrinair dat ze geen greep had op de werkelijkheid. Als Karel van het Reve een meisje...
Strijd in de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog wordt herinnerd als een zinloze slachting. Hoofdschuddend kijken we naar de miljoenen die in loopgraven sneuvelden voor ‘leugens’ en ‘holle kreten’. Maar onze verbijstering is arrogant en beledigend voor de soldaten. In hun ogen had de oorlog wel degelijk zin. Enkele jaren geleden organiseerden de Nederlandse en Belgische uitgeverijen die hier de...
Was de leer van Johannes Calvijn zo negatief?
Het beeld dat buiten calvinistische kringen van Calvijn bestaat is buitengewoon negatief. Maar wat klopt er van dat beeld?
De grote geschiedenis prijs
Op 6 oktober aanstaande reikt juryvoorzitter Frits van Oostrom tijdens het televisieprogramma Gek van Geschiedenis de Grote Geschiedenis Prijs voor het beste historische boek van 2008 uit. De vijf boeken op de shortlist maken intrigerende aspecten van de Nederlandse geschiedenis toegankelijk voor een breed publiek. Begin dit jaar woedde er in de Volkskrant en het...
De Eerste Wereldoorlog was geen collectieve verstandsverbijstering
De Eerste Wereldoorlog wordt herinnerd als een zinloze slachting. Hoofdschuddend kijken we naar de miljoenen die sneuvelden voor ‘leugens’ en ‘holle kreten’. Maar onze verbijstering is arrogant en beledigend voor de soldaten. In hun ogen had de oorlog wel degelijk zin. Enkele jaren geleden organiseerden de Nederlandse en Belgische uitgeverijen die hier de boeken van...
De misplaatste nostalgie naar de jaren zeventig
Het afgelopen jaar werd veel teruggekeken op de jaren zeventig, vol heimwee naar de de zitkuil, de demonstraties en de tijd waarin links en rechts nog duidelijk gescheiden waren. Maar het idealisme van links, dat het decennium domineerde, gleed af naar het grenzeloze egocentrisme van het ‘Ik-tijdperk’. Soms valt het niet mee om je medemens...
De meedogenloze Lenin
Bij velen leeft het beeld van Vladimir Iljitsj Oeljanov als nobele socialist, die gedreven door humanitaire idealen een samenleving nastreefde waarin welvaart en politieke invloed op rechtvaardige wijze waren verdeeld. In werkelijkheid juichte Lenin de moordpartijen van zijn bolsjewieken toe, en legde hij de fundamenten voor Stalins totalitaire politiestaat. De speelfilm Taurus (2001) van de...
Het idealisme van H.P. Berlage
De ontwerpen van architect Hendrik Petrus Berlage (1856-1934) waren bezield van idealen. Zijn gebouwen moesten ‘het verlangen naar broederschap’ onder de mensen uitdrukken. Meestal echter moest hij zich aanpassen aan de wensen van zijn opdrachtgevers. En dat kwam zijn werk wel ten goede. Wie zich de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog voor de geest probeert...
John F. Kennedy: De eerste katholieke president van de VS
Ondanks zijn uiterlijk en het geld van zijn vader, had de jonge John F. Kennedy veel tegen tijdens de verkiezingscampagne van 1960. Met name zijn katholieke achtergrond riep van verschillende kanten weerstand op. De discussie over zijn geloof gaf Kennedy echter de gelegenheid zich te profileren als een modern, gematigd en democratisch politicus. In een...