Artikelen geschreven door Rob Hartmans
Waarom werd Europa dominant?
Europa kon sinds de Middeleeuwen een dominante positie in de wereld verwerven dankzij zijn staatkundige fragmentatie en christelijke cultuur, betoogt Marcel Hulspas. Dat verhaal is niet origineel, maar Hulspas vertelt het levendig. Onbewust onderschrijven veel mensen dat wat historici de ‘Whig interpretation of history’ noemen: omdat het nu eenmaal zo gelopen is, moest het blijkbaar...
Willem Lodewijk van Nassau: vergeten leider van de Opstand
Behalve Johan van Oldenbarnevelt en prins Maurits was er nog een derde hoofdaanvoerder van de strijd tegen de Spaanse koning. Over deze Willem Lodewijk van Nassau is nu een biografie verschenen. Willem Lodewijk van Nassau was de oudste zoon van Johan VI van Nassau-Dillenburg, een jongere broer van Willem van Oranje. In Friesland staat hij...
De stemming in het Derde Rijk: Duitsers klaagden over lokale nazi’s
De bewoners van het Derde Rijk hadden heel wat klachten over het naziregime, concludeert Peter Longerich na uitgebreid bronnenonderzoek. Maar kan hij bewijzen dat de Duitsers ‘onwillig’ waren om Hitlers agenda uit te voeren? In 1996 publiceerde de Amerikaanse politicoloog Daniel Goldhagen het boek Hitlers gewillige beulen, waarin hij beweerde dat de overgrote meerderheid van...
‘Gewone’ mensen in een ongewone tijd
Hoe beleefden inwoners van de stad Weimar het Interbellum met zijn revoluties, de crisisjaren en de nazipolitiek? Katja Hoyer schreef er een invoelend boek over. Er zijn inmiddels kasten vol met boeken die ‘Weimar’ in de titel hebben, maar die gaan vrijwel allemaal over de eerste Duitse republiek, die bestond van 1918 tot 1933 en...
Romeinen brachten de Lage Landen een in bloed gedrenkte vrede
Vijf eeuwen lang maakten de Lage Landen deel uit van het Romeinse Rijk. Robert Nouwen beschrijft tot in de details hoe dat verliep: eerst met veel bloedvergieten, later was sprake van imitatie en wederzijdse beïnvloeding. Toen Augusto Massari, de Italiaanse ambassadeur in Nederland, in mei een bezoek bracht aan Krommenie was hij duidelijk teleurgesteld. Hem...
Nagenieten van vele VPRO-programma’s
De VPRO bestaat 100 jaar. Ter gelegenheid daarvan schreef Jan Haasbroek een aanstekelijk overzicht van alle spraakmakende radio- en tv-programma’s. ‘Vandaag spreken wij u over het thema “Halszaak of mestoverschot”. En waarheen? Ach ja, luisteraars, het mestoverschot… Juist, een goede morgen dus…’ Wie in de jaren tachtig naar het VPRO-radioprogramma Het Gebouw luisterde, herkent de...
Deze boeken maken kans op de Libris Geschiedenis Prijs 2026
De longlist met tien genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2026 is bekend. Recensent Rob Hartmans, een van de leden van de voorselectiecommissie, zet de tien kanshebbers op een rij. Dirk Alkemade – Radicale democratie Eigenlijk was het vreemd dat er nog geen biografie van Pieter Vreede was. Deze rijke ondernemer, politicus en schrijver speelde een...
Migratie is zo oud als de mensheid zelf, blijkt uit dit boek
Zo’n 20.000 jaar geleden begonnen de ijskappen die Europa bedekten te smelten. Het landschap veranderde en er kwamen migratiestromen op gang. Volgens de traditionele opvattingen over de prehistorie ontstonden in de millennia daarna duidelijk afgebakende ‘volken’. Maar Alexander van de Bunt laat zien dat de werkelijkheid veel complexer was. In 1903 werd in de Cheddar-kloof...
Het stalinisme van Lie Alma
Activist Lie Alma zette zich vanaf de jaren dertig in voor tal van progressieve doelen. Maar hoe was haar verhouding tot de CPN? Daarop geeft biograaf Seran de Leede geen duidelijk antwoord. Lie Heijnen werd in Emmen geboren in een katholiek gezin dat nauwelijks het hoofd boven water kon houden. Maar vanwege haar schrandere verstand...
Maria Theresia gebruikte haar dochters als pionnen
De zeven dochters van Maria Theresia van Oostenrijk hadden weinig te willen. Hun moeder bepaalde hun leven. Veronica Buckley beschrijft hun geprivilegieerde, maar benauwde bestaan. Zo’n 500 jaar vormden de Habsburgers de machtigste dynastie van Europa. Na de dood van Karel V in 1558 groeiden de Spaanse en Oostenrijkse tak uit elkaar, maar het vorstenhuis...
Gebedsgenezer Raspoetin combineerde devotie met lust
Met zijn grote gestalte, woeste baard, indringende ogen en orakeltaal maakte gebedsgenezer Grigori Raspoetin diepe indruk op tsarina Alexandra. Via haar kreeg hij steeds meer invloed aan het Russische hof. Antony Beevor laat zien hoe een giftige dynamiek op gang kwam, die leidde tot de moord op Raspoetin en de ondergang van de Romanov-dynastie. Wie...
Napoleon haatte de ideeën van Madame de Staël
Ze zag de Franse Revolutie ontaarden, kwam hevig in aanvaring met Napoleon en moest naar het buitenland vluchten – waar ze kritisch doorschreef. Madame de Staël was een persoonlijkheid van de buitencategorie. Margot Dijkgraaf schildert een intrigerend portret van een vrouw die grote intellectuele invloed heeft gehad. Anne-Louise-Germaine Necker, barones van Staël Holstein (1766-1817) was in haar tijd een van de beroemdste...