Rob Hartmans

BOEKEN: Het arsenaal van de geschiedenis en Karrensporen onder het asfalt door Maarten Brands

‘De laatste jaren heb ik weinig gelegenheid gevonden de publicaties van collega Brands te volgen.’ Hugo Brandt Corstius vond deze opmerking van Arie van Deursen het vileinste zinnetje van 1994, omdat volgens hem iedereen met enige kennis van de Nederlandse geschiedschrijving wist dat die publicaties non-existent waren. En inderdaad: vergeleken met generatiegenoten als H.W....

BOEKEN: H.L. Wesseling, Van toen en nu

Onlangs verscheen in De Groene Amsterdammer een groot interview met Henk Wesseling. Toen het ging over het nationalistische perspectief dat heel lang kenmerkend was geweest voor veel geschiedschrijving, noemde hij de namen van enkele grote negentiende-eeuwse historici uit die traditie: ‘Ranke, Michelin en ga zo maar door…’ De twee redacteuren,...

Vrouwen streden tegen ongelijkheid

Uit onderzoek blijkt dat 1,1 miljard vrouwen in landen wonen waar de gendergelijkheid gelijk blijft of verslechtert. In de jaren dertig eisten steeds meer Nederlandse vrouwen gelijke rechten.

BOEKEN: Dik van der Meulen, Koning Willem III (1817-1890)

Op het eerste gezicht lijkt Dik van der Meulen een pechvogel. Zijn er biografieën te schrijven van de drie Oranje-koningen, krijg je uitgerekend meest onbeduidende van het stel toebedeeld. Vergeleken met de autocratische ‘koopman-koning’ Willem I en oorlogsheld Willem II, die de tekenen des tijds verstond en ons land een liberale grondwet schonk, lijkt...

BOEKEN: Inger Leemans e.a., Worm en donder. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1700-1800

Laten we eerlijk zijn: in de geschiedenis van Nederland is de achttiende eeuw nooit het meest tot de verbeelding sprekende tijdvak geweest. Na de heroïsche Opstand en de zowel in economisch als in cultureel opzicht ‘gouden’ zeventiende eeuw leek de eeuw die in het buitenland vooral wordt geassocieerd met de Verlichting in de Republiek...

ONDERZOEK: Verband tussen klimaatverandering en maatschappelijk crises

In deze rubriek is altijd aandacht besteed aan specialistisch historisch onderzoek dat nieuw licht wierp op bepaalde onderwerpen. Meestal was dat onderzoek heel detaillistisch, maar over het algemeen bood het wel een nieuwe kijk op een onderdeel van het verleden. In deze laatste aflevering geen boek dat zich concentreert op de vierkante millimeter, maar...

BOEKEN: Geschiedenis van de Wadden

‘Onze cultuur lijdt schade, indien de geschiedschrijving voor een wijder publiek in handen raakt van een esthetiserende gevoelshistorie, die uit een literaire behoefte voortkomt, met literaire middelen werkt, en op literaire effecten gericht is.’ Aldus luidt de vrij lange titel van het derde hoofdstuk van het uitvoerige essay De taak der cultuurgeschiedenis, dat Johan...

ONDERZOEK: Verrader of verzoener?

Als het gaat om de geschiedenis van de vroegmoderne tijd (1500-1880), is de afgelopen decennia veel aandacht besteed aan de wisselwerking tussen oorlogvoering, staatsvorming en maatschappelijke ontwikkelingen. Vooral in de Engelstalige wereld speelde het begrip ‘militaire revolutie’ een belangrijke rol. Er werd verwoed gedebatteerd over de vraag in welke mate de ingrijpende militaire veranderingen...

Een andere vorm van democratie

Wanneer geprobeerd wordt het Nederlandse politiek bestel te typeren, vallen vaak de woorden ‘consensus’ en ‘poldermodel’. In tegenstelling tot andere landen zou politiek hier niet in het teken staan van felle conflicten tussen ‘vriend’ en ‘vijand’, maar lijkt alles gericht te zijn op overleg en de wens ‘eruit te komen’. ...

BOEKEN: Indrukwekkende lijst met de laatste trends

Ook de geschiedschrijving kent haar trends. Onderwerpen en benaderingen die een tijdlang erg in de mode waren ‘kunnen’ op zeker moment niet meer, en van tijd tot tijd vragen historici aandacht voor onderwerpen die heel lang genegeerd werden. Zo ging politieke geschiedenis lange tijd over de ontwikkeling van het staatsbestel, over politieke ideeën en...

ONDERZOEK: De functie van affaires

Corruptie wordt vaak gezien als een problematisch kenmerk van landen die zich (nog) niet hebben ontwikkeld tot een volwassen, liberale en democratische rechtsstaat. De controle op het functioneren van de overheid schiet tekort en ambtenaren kunnen dikwijls alleen het hoofd boven water houden door steekpenningen aan te nemen of boetes in eigen zak te steken....

BOEKEN: Redden wat er nog te redden viel

Eind 2008 gooide de Britse historicus Bernard Wasserstein, wiens monumentale geschiedenis van de twintigste eeuw Barbarij en beschaving kort daarvoor in het Nederlands was verschenen, een forse knuppel in een gevoelig hoenderhok. Op de jaarlijkse Hannah Arendt-lezing in Nijmegen brak hij de staf over de boeken en essays die de bejubelde filosofe over het...