Rob Hartmans

Niet bang voor oorlog

Het was natuurlijk heel lang taboe, de zogenoemde ‘grotemannengeschiedenis’, maar om sommige historische personen kun je niet heen. Figuren als Julius Caesar, Napoleon en Adolf Hitler waren niet alleen het ‘product’ van hun tijd, maar drukten er ook een onuitwisbare stempel op. Hoewel niemand de betekenis van economische, sociale en culturele structuren en ontwikkelingen wil...

De Oktoberrevolutie was een ordinaire staatsgreep

Poetin vergeleek de Wagner-opstand met de Russische Revolutie in 1917. In dat jaar delfden de democratische krachten het onderspit tegen de bolsjewieken tijdens de Oktoberrevolutie.

Slavenhandel winstgevender dan gedacht

Als het goed is, treden historici het verleden onbevangen en met een grote nieuwsgierigheid tegemoet, en zetten zij onze voorouders niet meteen in de beklaagdenbank. Sommige onderwerpen zijn echter zo zwaar beladen dat het bijna onmogelijk lijkt om uitspraken over dat verleden te doen zonder een moreel oordeel te vellen. Naast de Shoah is...

BOEKEN: Het was kloteweer in augustus

Volgend jaar zullen er ongetwijfeld veel boeken verschijnen die de aandacht vestigen op het feit dat het dan honderd jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. De Duitse journalist en kunsthandelaar Florian Illies heeft deze vloedgolf voor willen zijn, en kwam daarom met een boek over het laatste vredesjaar. Helemaal origineel is dat natuurlijk...

De mijlpaal van Sam van Houten

Na dagen debatteren stemde de Tweede Kamer in 1874 in met het ‘Kinderwetje’ van de liberaal Samuel van Houten. Kinderen tot twaalf jaar mochten niet meer in fabrieken werken. Dat was een belangrijke stap voorwaarts. Vanaf dat moment gingen minder kinderen aan het werk en meer kinderen naar school.  Op 7 maart 1863 hield kunstschilder,...

ONDERZOEK: De meeste hugenoten werden katholiek

Tijdens de godsdiensttwisten van de zestiende en zeventiende eeuw raakten grote groepen mensen op drift, omdat zij in hun land van herkomst hun geloof niet openlijk mochten belijden en vaak zelfs actief vervolgd werden. Over deze religieuze ballingen is al veel geschreven, en over het algemeen wordt aangenomen dat hun gedwongen vertrek het gevolg...

Boeken: Ulrike Meinhof en collega’s

Hoewel we tegenwoordig niet meer opkijken van vrouwelijke politici, managers of geleerden, lijkt het alsof de emancipatie nog niet ver is voortgeschreden in het geweld. Toegegeven: in de krijgsmacht zijn de vrouwen aan een opmars begonnen, zodat niet alleen westerse landen als Nederland en de VS, maar sinds kort ook Marokko vrouwelijke generaals kent,...

ONDERZOEK: Hoe de dood een taboe werd

Sinds God niet uit alleen uit Jorwerd vertrok, maar ook uit nagenoeg de gehele moderne samenleving, hebben de meeste mensen slechts één zekerheid: we gaan allemaal dood. Dit is zo vanzelfsprekend dat het niet nodig lijkt daar veel woorden aan vuil te maken. Maar de werkelijkheid is anders. De manier waarop mensen omgaan...

BOEKEN: Het verleden heeft zijn eigen waarden

In 1995 werd de gerenommeerde VU-hoogleraar en kenner van de zeventiende eeuw A.Th. van Deursen medewerker van Historisch Nieuwsblad, toen nog een rebels blad van jonge historici die stevig tegen het establishment van hun vakgebied aan schopten. Van Deursen, die een jaar later met emeritaat zou gaan, schreef een aantal recensies die wegens hun...

ONDERZOEK: Altijd geld van goede kwaliteit

Buitenlandse economen en kooplieden keken in de zeventiende eeuw vaak met afgunst naar de Republiek der Verenigde Nederlanden, waar de economie een ongekende bloei doormaakte. Ze schreven dat succes vaak toe aan twee dingen: de sluwe en gewetenloze listen van de Hollandse kooplieden én het bestaan van de Amsterdamse Wisselbank. De...

BOEKEN: Slordig schrijven is slordig denken

Frank van der Goes (1859-1939) was een interessante figuur. Als telg van een familie die reeds in de vijftiende eeuw regenten had geleverd behoorde hij tot de elite van het negentiende-eeuwse Amsterdam. Na de dood van zijn vader nam hij diens assurantiebedrijf over, maar ondertussen hield hij zich meer bezig met literatuur, toneel en...

ONDERZOEK: Haagse pikorde

Het is goed mogelijk dat voor de negentiende-eeuwse arbeider al die heren en dames uit de ‘betere kringen’ die met hun dure hoeden en mantels door de stad flaneerden of zich in rijtuigen lieten vervoeren één pot nat zijn geweest. Een buitenstaander ziet immers zelden welke scheidslijnen binnen een bepaalde groep een rol spelen....