Rob Hartmans

De mijlpaal van Sam van Houten

Na dagen debatteren stemde de Tweede Kamer in 1874 in met het ‘Kinderwetje’ van de liberaal Samuel van Houten. Kinderen tot twaalf jaar mochten niet meer in fabrieken werken. Dat was een belangrijke stap voorwaarts. Vanaf dat moment gingen minder kinderen aan het werk en meer kinderen naar school.  Op 7 maart 1863 hield kunstschilder,...

ONDERZOEK: De meeste hugenoten werden katholiek

Tijdens de godsdiensttwisten van de zestiende en zeventiende eeuw raakten grote groepen mensen op drift, omdat zij in hun land van herkomst hun geloof niet openlijk mochten belijden en vaak zelfs actief vervolgd werden. Over deze religieuze ballingen is al veel geschreven, en over het algemeen wordt aangenomen dat hun gedwongen vertrek het gevolg...

Boeken: Ulrike Meinhof en collega’s

Hoewel we tegenwoordig niet meer opkijken van vrouwelijke politici, managers of geleerden, lijkt het alsof de emancipatie nog niet ver is voortgeschreden in het geweld. Toegegeven: in de krijgsmacht zijn de vrouwen aan een opmars begonnen, zodat niet alleen westerse landen als Nederland en de VS, maar sinds kort ook Marokko vrouwelijke generaals kent,...

ONDERZOEK: Hoe de dood een taboe werd

Sinds God niet uit alleen uit Jorwerd vertrok, maar ook uit nagenoeg de gehele moderne samenleving, hebben de meeste mensen slechts één zekerheid: we gaan allemaal dood. Dit is zo vanzelfsprekend dat het niet nodig lijkt daar veel woorden aan vuil te maken. Maar de werkelijkheid is anders. De manier waarop mensen omgaan...

BOEKEN: Het verleden heeft zijn eigen waarden

In 1995 werd de gerenommeerde VU-hoogleraar en kenner van de zeventiende eeuw A.Th. van Deursen medewerker van Historisch Nieuwsblad, toen nog een rebels blad van jonge historici die stevig tegen het establishment van hun vakgebied aan schopten. Van Deursen, die een jaar later met emeritaat zou gaan, schreef een aantal recensies die wegens hun...

ONDERZOEK: Altijd geld van goede kwaliteit

Buitenlandse economen en kooplieden keken in de zeventiende eeuw vaak met afgunst naar de Republiek der Verenigde Nederlanden, waar de economie een ongekende bloei doormaakte. Ze schreven dat succes vaak toe aan twee dingen: de sluwe en gewetenloze listen van de Hollandse kooplieden én het bestaan van de Amsterdamse Wisselbank. De...

BOEKEN: Slordig schrijven is slordig denken

Frank van der Goes (1859-1939) was een interessante figuur. Als telg van een familie die reeds in de vijftiende eeuw regenten had geleverd behoorde hij tot de elite van het negentiende-eeuwse Amsterdam. Na de dood van zijn vader nam hij diens assurantiebedrijf over, maar ondertussen hield hij zich meer bezig met literatuur, toneel en...

ONDERZOEK: Haagse pikorde

Het is goed mogelijk dat voor de negentiende-eeuwse arbeider al die heren en dames uit de ‘betere kringen’ die met hun dure hoeden en mantels door de stad flaneerden of zich in rijtuigen lieten vervoeren één pot nat zijn geweest. Een buitenstaander ziet immers zelden welke scheidslijnen binnen een bepaalde groep een rol spelen....

ONDERZOEK: Tegen de regentenkliek

De patriotse revolutie van de jaren 1780 wordt vaak geplaatst in de traditie van de strijd tussen regenten en de stadhouder. Hierdoor zou de patriottenbeweging een typisch stedelijk verschijnsel zijn geweest: de gegoede, hoogopgeleide burgerij kwam in conflict met de adel, de conservatieve plattelandsbevolking en het stedelijk gepeupel, dat zich onder invloed van gratis...

ONDERZOEK: Karels verbeterslag

Aan het eind van de achtste eeuw lanceerde Karel de Grote een grootscheeps hervormingsprogramma dat tot doel had zowel het bestuurlijke als het religieuze peil van het Frankische Rijk te verhogen. Tussen de wereldlijke en kerkelijke organisatie werd in de vroege Middeleeuwen nauwelijks onderscheid gemaakt. Beide waren volgens Karel dringend toe aan correctio (correctie) en...

BOEKEN: Een lijst met uitschieters

Geschiedenis gaat over wat er in het verleden is gebeurd. Punt. Het draait alleen om historische feiten. Klaar. Voor wie zo verstandig is geweest geen geschiedenis te gaan studeren, maar een ‘echt vak’ heeft geleerd, is het allemaal vrij eenvoudig. Vandaar dat niet-historici zich vaak verbazen als er alweer een boek over de Jodenvervolging...

ONDERZOEK: Loyaal aan patria

In tijden van crisis – of het nu een echte is of een die politici verzinnen – duiken vaak begrippen als ‘natie’ en ‘nationale identiteit’ op. Hoewel talloze historici, politicologen en sociologen hebben aangetoond dat het hier om ‘constructies’ gaat, zijn er nog altijd mensen die doen alsof er zoiets bestaat als het Nederlandse...