Rob Hartmans

ONDERZOEK: Verrader of verzoener?

Als het gaat om de geschiedenis van de vroegmoderne tijd (1500-1880), is de afgelopen decennia veel aandacht besteed aan de wisselwerking tussen oorlogvoering, staatsvorming en maatschappelijke ontwikkelingen. Vooral in de Engelstalige wereld speelde het begrip ‘militaire revolutie’ een belangrijke rol. Er werd verwoed gedebatteerd over de vraag in welke mate de ingrijpende militaire veranderingen...

Een andere vorm van democratie

Wanneer geprobeerd wordt het Nederlandse politiek bestel te typeren, vallen vaak de woorden ‘consensus’ en ‘poldermodel’. In tegenstelling tot andere landen zou politiek hier niet in het teken staan van felle conflicten tussen ‘vriend’ en ‘vijand’, maar lijkt alles gericht te zijn op overleg en de wens ‘eruit te komen’. ...

BOEKEN: Indrukwekkende lijst met de laatste trends

Ook de geschiedschrijving kent haar trends. Onderwerpen en benaderingen die een tijdlang erg in de mode waren ‘kunnen’ op zeker moment niet meer, en van tijd tot tijd vragen historici aandacht voor onderwerpen die heel lang genegeerd werden. Zo ging politieke geschiedenis lange tijd over de ontwikkeling van het staatsbestel, over politieke ideeën en...

ONDERZOEK: De functie van affaires

Corruptie wordt vaak gezien als een problematisch kenmerk van landen die zich (nog) niet hebben ontwikkeld tot een volwassen, liberale en democratische rechtsstaat. De controle op het functioneren van de overheid schiet tekort en ambtenaren kunnen dikwijls alleen het hoofd boven water houden door steekpenningen aan te nemen of boetes in eigen zak te steken....

BOEKEN: Redden wat er nog te redden viel

Eind 2008 gooide de Britse historicus Bernard Wasserstein, wiens monumentale geschiedenis van de twintigste eeuw Barbarij en beschaving kort daarvoor in het Nederlands was verschenen, een forse knuppel in een gevoelig hoenderhok. Op de jaarlijkse Hannah Arendt-lezing in Nijmegen brak hij de staf over de boeken en essays die de bejubelde filosofe over het...

De Friese dichter Pieter Jelles Troelstra

Socialist Troelstra was een bevlogen politicus én een hartstochtelijk dichter. Trots schreef hij over zijn vrijheidslievende, maar arme Friesland. Generaties Friezen koesterden zijn gedichten. Pieter Jelles Troelstra wordt vooral herinnerd als socialistisch leider, als de man die met vlammende redevoeringen en artikelen het uitgebuite en rechteloze proletariaat opriep zich te organiseren en de strijd aan...

Het onwankelbare dogma van de gouden standaard

Hoewel de crisis van de jaren dertig in Nederland hevig toesloeg, lieten politici het economische tij passief over zich heen komen. De regering koos voor bezuinigingen en devaluatie van de gulden was lange tijd onbespreekbaar. Daardoor leed de bevolking meer dan nodig was. De crisis is bijna over, hield marxist Sam de Wolff in november...

Tegennatuurlijke onkuisheid

‘Een stijf lid is een waarschuwing van Onze Lieve Heer.’ Het zou zomaar een citaat van Gerard Reve kunnen zijn, al had hij wellicht het wat alledaagse ‘waarschuwing’ vervangen door een dubbelzinniger ‘vingerwijzing’. Van Reviaanse ironie is hier echter helemaal geen sprake, aangezien deze uitspraak afkomstig is uit de collegeaantekeningen van een priesterstudent uit...

BOEKEN: Allemaal (on)schuldig

Het is een vraag die al bijna honderd jaar talloze pennen in beroering heeft gebracht, en waarover reeds oceanen inkt zijn vergoten: hoe was het toch mogelijk dat de moord op een impopulaire troonopvolger van een gammel rijk, in een stoffige en vergeten uithoek van Europa, leidde tot een oorlog die het continent vierenhalf...

Eigen armen eerst

In de geschiedschrijving is er heel lang van uitgegaan dat er zich in de zestiende eeuw op het terrein van de armenzorg grote veranderingen hebben voltrokken. De religieus geïnspireerde liefdadigheid van de late Middeleeuwen zou geleidelijk plaats hebben gemaakt voor een meer rationele, op seculiere motieven gefundeerde armenzorg, die kenmerkend was voor de vroegmoderne...

Niet bang voor oorlog

Het was natuurlijk heel lang taboe, de zogenoemde ‘grotemannengeschiedenis’, maar om sommige historische personen kun je niet heen. Figuren als Julius Caesar, Napoleon en Adolf Hitler waren niet alleen het ‘product’ van hun tijd, maar drukten er ook een onuitwisbare stempel op. Hoewel niemand de betekenis van economische, sociale en culturele structuren en ontwikkelingen wil...

De Oktoberrevolutie was een ordinaire staatsgreep

Poetin vergeleek de Wagner-opstand met de Russische Revolutie in 1917. In dat jaar delfden de democratische krachten het onderspit tegen de bolsjewieken tijdens de Oktoberrevolutie.