Rob Hartmans

Eigengereid en vol vuur

Gerrit Jan van Heuven Goedhart (1901-1956) was een imponerende man. Niet alleen stak hij met zijn 1,92 meter letterlijk uit boven zijn meeste tijdgenoten (die gemiddeld zeker vijftien centimeter korter waren), ook zijn scherpe intellect en ongeremde dadendrang maakten hem tot een opmerkelijke figuur, die voorbestemd leek om overal waar hij kwam een leidende rol...

Johannes Gutenberg: geniale uitvinder van de boekdrukkunst

Eeuwenlang zochten uitvinders naar manieren om snel teksten te drukken. De geniale Johannes Gutenberg vond in de Renaissance de oplossing. Hij combineerde als eerste al bestaande technieken tot een nieuw drukproces. Daarmee stond de uitvinder van de boekdrukkunst aan de basis van een enorme mediarevolutie. Rond het jaar 1500 werden tal van ideeën ontwikkeld en...

Smachten en idealiseren

‘Liefde? Een twaalfde-eeuwse uitvinding,’ stelde de Franse historicus Charles Seignobos (1854-1942), waarbij het voor hem natuurlijk evident was dat deze uitvinding in Frankrijk was gedaan. Uiteraard was Seignobos een te goed historicus om te denken dat de emotie die wij ‘liefde’ noemen voor die tijd niet had bestaan. Wel wees hij erop dat in de...

Een smakelijk verhaal, maar niet origineel

Auteurs die hun boeken voorzien van overvloedige notenapparaten en uitvoerige bibliografieën wordt nogal eens verweten dat ze trachten te imponeren. Blijkbaar moeten die ‘omgevallen boekenkasten’ het ego van de auteur schragen. Met evenveel reden valt het omgekeerde te beweren, namelijk dat uitgebreide literatuurverwijzingen een teken van bescheidenheid zijn. De auteur geeft zo aan dat hij...

De ‘kristallijnen’ sferen van Copernicus

Een nieuwe Europese ruimtesonde moet uitzoeken uit welk materiaal ons universum bestaat. Rond 1500 brachten Nicolaus Copernicus' observaties van de sterrenhemel het wereldbeeld aan het wankelen.

Nederland was juist klaarwakker

Regelmatig wordt gesuggereerd dat Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog was dichtgeplakt met oude kranten. Omdat ons land niet had deelgenomen aan de oorlog van 1914-1918 zou het de aansluiting bij de internationale ontwikkelingen hebben gemist. Het leidde een bijkans snurkend bestaan, waaruit het pas ontwaakte toen op de vroege ochtend van 10 mei 1940 de...

Onwrikbaar geloof in de rede

De uitspraak ‘Geld maakt niet gelukkig’ wordt vooral gebezigd door mensen die in ieder geval over voldoende inkomen beschikken om het leven te leiden dat ze willen leiden. Wat vanzelfsprekend is, laat zich gemakkelijk relativeren. Iets dergelijks geldt voor de waarden die worden geassocieerd met de Verlichting, zoals vrijheid van gedachte én meningsuiting, democratie, tolerantie,...

De geschiedenis van de VVD

Mark Rutte vertrekt uit de politiek. De langstzittende premier van Nederland trekt zich terug, dus moet de VVD op zoek naar een nieuwe lijsttrekker. Toen de partij in 1948 werd opgericht, werd de gehaaide politicus P.J. Oud al snel tot voorzitter benoemd. Hij moest de in versukkeling geraakte partij nieuw elan geven.

Redden wat er te redden viel

In haar Eichmann in Jerusalem sprak Hannah Arendt een vernietigend oordeel uit over de Joodse Raden, die in de meeste door de Duitsers bezette landen waren opgericht om de uitsluiting, concentratie en deportatie van Joden te vergemakkelijken. En hoewel hij liet zien dat vrijwel elke opmerking die Arendt in haar boek over Nederland had gemaakt...

Slag om Europa geen clash of civilizations

De geschiedenis is een hoer, die zich noodgedwongen laat misbruiken door een ieder die daar behoefte aan heeft. Wie bijvoorbeeld wil waarschuwen tegen het al dan niet vermeende gevaar dat ‘de islam’ vormt, komt ruimschoots aan zijn gerief als hij in het verleden van Zuidoost-Europa duikt. Zo verkondigde Frits Bolkestein enkele jaren geleden dat als...

Generaal Kruls: Behendig bureaucraat, saaie man

In Nederland is vanouds weinig plaats en relatief geringe achting voor de echte antipode van de burger: de militair. Toen H.J. Kruls, van wie zojuist een biografie is verschenen, zijn memoires de titel Generaal in Nederland (1975) gaf, zat daar een bewust sarcastische, verongelijkte ondertoon in. Generaal zijn in Nederland, met zijn krentenwegerige en benepen...

Breekpunt van de twintigste eeuw

Als mensen gevraagd wordt wat in het Nederland van de twintigste eeuw het belangrijkste breukpunt was, zullen de meesten de Tweede Wereldoorlog noemen. De Duitse bezetting van 1940 tot 1945 snijdt de eeuw in tweeën, in een periode voor en een periode na de oorlog, terwijl die vijf jaren zelf al heel lang gelden als...