Artikelen geschreven door Rob Hartmans
Nederland was juist klaarwakker
Regelmatig wordt gesuggereerd dat Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog was dichtgeplakt met oude kranten. Omdat ons land niet had deelgenomen aan de oorlog van 1914-1918 zou het de aansluiting bij de internationale ontwikkelingen hebben gemist. Het leidde een bijkans snurkend bestaan, waaruit het pas ontwaakte toen op de vroege ochtend van 10 mei 1940 de...
Onwrikbaar geloof in de rede
De uitspraak ‘Geld maakt niet gelukkig’ wordt vooral gebezigd door mensen die in ieder geval over voldoende inkomen beschikken om het leven te leiden dat ze willen leiden. Wat vanzelfsprekend is, laat zich gemakkelijk relativeren. Iets dergelijks geldt voor de waarden die worden geassocieerd met de Verlichting, zoals vrijheid van gedachte én meningsuiting, democratie, tolerantie,...
De geschiedenis van de VVD
Mark Rutte vertrekt uit de politiek. De langstzittende premier van Nederland trekt zich terug, dus moet de VVD op zoek naar een nieuwe lijsttrekker. Toen de partij in 1948 werd opgericht, werd de gehaaide politicus P.J. Oud al snel tot voorzitter benoemd. Hij moest de in versukkeling geraakte partij nieuw elan geven.
Redden wat er te redden viel
In haar Eichmann in Jerusalem sprak Hannah Arendt een vernietigend oordeel uit over de Joodse Raden, die in de meeste door de Duitsers bezette landen waren opgericht om de uitsluiting, concentratie en deportatie van Joden te vergemakkelijken. En hoewel hij liet zien dat vrijwel elke opmerking die Arendt in haar boek over Nederland had gemaakt...
Slag om Europa geen clash of civilizations
De geschiedenis is een hoer, die zich noodgedwongen laat misbruiken door een ieder die daar behoefte aan heeft. Wie bijvoorbeeld wil waarschuwen tegen het al dan niet vermeende gevaar dat ‘de islam’ vormt, komt ruimschoots aan zijn gerief als hij in het verleden van Zuidoost-Europa duikt. Zo verkondigde Frits Bolkestein enkele jaren geleden dat als...
Generaal Kruls: Behendig bureaucraat, saaie man
In Nederland is vanouds weinig plaats en relatief geringe achting voor de echte antipode van de burger: de militair. Toen H.J. Kruls, van wie zojuist een biografie is verschenen, zijn memoires de titel Generaal in Nederland (1975) gaf, zat daar een bewust sarcastische, verongelijkte ondertoon in. Generaal zijn in Nederland, met zijn krentenwegerige en benepen...
Breekpunt van de twintigste eeuw
Als mensen gevraagd wordt wat in het Nederland van de twintigste eeuw het belangrijkste breukpunt was, zullen de meesten de Tweede Wereldoorlog noemen. De Duitse bezetting van 1940 tot 1945 snijdt de eeuw in tweeën, in een periode voor en een periode na de oorlog, terwijl die vijf jaren zelf al heel lang gelden als...
Christoffel Columbus ging met verkeerde berekeningen op pad
Dat ontdekkingsreiziger Columbus een groot visionair was, die in tegenstelling tot zijn tijdgenoten doorhad dat de wereld niet plat was maar rond, is een verzinsel uit de Romantiek. De zeevaarder ging zelfs met volledig verkeerde berekeningen op pad. Dat maakt zijn prestatie er niet minder op. Over Christofoor Columbus weten we weliswaar veel meer dan...
De spagaat van de VARA
‘Je beste vrienden zitten bij de VARA,’ aldus de reclameslogan waarmee deze omroep in de jaren zeventig leden trachtte te werven. Terwijl de TROS zich afficheerde als ‘de grootste familie van Nederland’, presenteerde de linkse omroep zich als een hechte club van en voor gelijkgestemden: mensen die progressieve idealen en een kritische kijk op de...
Was Domela Nieuwenhuis een populist?
Het socialisme uit de jaren 1880 van ‘Us Ferlosser’ Domela Nieuwenhuis richtte zich tegen de zakkenvullers op het pluche, maakte gebruik van scherpe tegenstellingen tussen ‘wij’ en ‘zij’, en werd geleid door een charismatische figuur. Is er een parallel te trekken met het moderne populisme, en valt Domela Nieuwenhuis te vergelijken met Fortuyn of Wilders?
De shortlist van de Grote Geschiedenis Prijs 2009
De shortlist van de Grote Geschiedenis Prijs is bekend. Rob Hartmans las op verzoek van de redactie de vijf genomineerde boeken. De biografie heeft dit jaar bijna alle andere genres verdreven. Zo’n twintig jaar geleden werd er regelmatig geklaagd dat Nederland, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Angelsaksische wereld en Frankrijk, geen biografische traditie heeft. Slechts...
Auke van der Woud: Een nieuwe wereld
Nog niet zo heel lang geleden was het bon ton om een zorgelijk gezicht te trekken zodra de moderne, westerse samenleving ter sprake kwam. Die had toch maar voor veel ellende gezorgd, zoals uitbuiting, oorlogen, milieuvervuiling, vervreemding en een inhoudsloze, louter op consumptie en fun gerichte massacultuur. Sinds die heldere septemberochtend zes jaar geleden, toen...