Rob Hartmans

Oudheid als ambitie – Karel Enenkel en Koen Ottenheym

Individuen of collectieven gebruiken de geschiedenis graag om aanspraken te versterken en hun eigen standpunt een zweem van respectabiliteit te verlenen. Zie bijvoorbeeld het debat over de Europese Unie. Voorstanders wijzen erop dat de Europese samenwerking na 1945 een einde heeft gemaakt aan de catastrofale oorlogen op het continent, terwijl tegenstanders graag tal van hooggeplaatste...

De moord op de gebroeders De Witt

In het Rampjaar 1672 is de Republiek ‘redeloos, reddeloos en radeloos’. Vertwijfeld gaan de burgers op zoek naar schuldigen. Die vinden ze in de regenten Johan en Cornelis de Witt.  De Republiek der Verenigde Nederlanden verkeert in 1672 in oorlog. Dat is op zich niet uitzonderlijk, want het land is in die jaren voortdurend in...

In memoriam: Frans Smits (1958-2017)

Op 27 juni overleed Frans Smits, hoofdredacteur van Historisch Nieuwsblad. Hij was een bevlogen journalist, die veel heeft bijgedragen aan de populariteit van het vak geschiedenis. Frans Smits kwam van ver. Geboren in het Limburgse stadje Echt vertrok hij eind jaren zeventig naar Amsterdam. In zijn beleving was de afstand tussen...

Onze vroegste voorouders – Leendert Louwe Kooijmans

Vroeger was het verleden nog lekker overzichtelijk. Je had de ‘historie’, de periode waarover we schriftelijke bronnen bezitten, en de periode daarvoor, waarvoor we louter aangewezen zijn op archeologische vondsten, de zogenoemde ‘prehistorie’. In de ontwikkeling die de mensheid heeft doorgemaakt is dit echter een vrij willekeurige scheidslijn, die bovendien overal anders loopt. Nadat in...

Amerika vóór Columbus: Olmeken, Maya’s en Inca’s

Trinidad en Tobago verwijdert de schepen van Columbus uit zijn wapenschild, zodat het niet meer verwijst naar het koloniale verleden. Voordat Columbus naar Amerika kwam, leefden er al veel ontwikkelde volkeren op het continent. Op het gebied van wiskunde en astronomie waren de Olmeken en Maya’s zelfs superieur aan andere beschavingen.

Het knagende weten – Floris Cohen

In 1728 schreef Voltaire dat Galilei ‘als tachtigjarige zuchtte in de gevangenis van de inquisitie, omdat hij had aangetoond dat de aarde bewoog’. Maar Galilei heeft nooit in de gevangenis gezeten. Hij had weliswaar heel goede argumenten voor Copernicus’ theorie dat de aarde niet het middelpunt van het heelal vormde, maar het wetenschappelijk bewijs hiervoor...

Martelaren van Gorcum werden slachtoffer van de Watergeuzen

Op 9 juli 1572 hingen de watergeuzen negentien geestelijken op aan de hanenbalken van een klooster. De slachtoffers gingen de geschiedenis in als de ‘Martelaren van Gorcum’. In katholieke kring werden ze later als helden vereerd; protestanten zwegen er beschaamd over.

1942. Oorlog op alle fronten – Erik Schumacher

Aangrijpend beeld van bezet Nederland   Op de recente overzichtstentoonstelling van Ed van der Elsken in het Stedelijk Museum werd gesuggereerd dat de toen 17-jarige fotograaf in 1942 werd opgeroepen voor militaire dienst in het Duitse leger, maar dat hij dit weigerde. Je zou denken dat inmiddels iedereen weet dat Nederlanders niet verplicht werden toe...

De omstreden executie van Johan van Oldenbarnevelt

Was het moord of gerechtigheid? De terechtstelling van Johan van Oldenbarnevelt in opdracht van prins Maurits in 1619 was traumatisch voor de jonge Republiek. Nog jaren later veroorzaakte de executie diepe verdeeldheid.

Boekrecensie: Eigenwijs Vaderland – Anne Petterson

Na de Tweede Wereldoorlog werd nationalisme lang gezien als een negatief begrip. Het werd geassocieerd met superioriteitsgevoelens, uitsluiting van bevolkingsgroepen en agressieve internationale politiek. Maar ver voordat het door sommige politici opnieuw gepropageerd werd, deden historici al onderzoek naar de opkomst van het nationalisme in de negentiende eeuw. Hierbij werd sterk de nadruk gelegd op...

Verschillende visies op de Russische Revolutie

Poetin vergelijkt de Wagner-opstand met de Russische Revolutie in 1917. Die leidde tot een communistische dictatuur. Maar hoe onvermijdelijk was deze uitkomst eigenlijk?

Maarten Luther in vier scènes

In 1517 keerde de onbekende monnik Maarten Luther zich tegen de opvattingen over boete en genade van de katholieke kerk. Dat was het begin van een geloofscrisis die de kerk voorgoed zou splijten. De 95 stellingen                                             Op het eerste gezicht lijkt het geen wereldschokkende gebeurtenis: een 34-jarige monnik, een onbekende hoogleraar aan de weinig...