Artikelen geschreven door Rob Hartmans
Nobel streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode – Frits van Oostrom
De harde biografische gegevens van personen die in de Middeleeuwen een belangrijke rol hebben gespeeld passen vaak moeiteloos op één A4’tje. Toen Frits van Oostrom in 1996 een boek publiceerde over Jacob van Maerlant, de belangrijkste Nederlandse auteur van de Middeleeuwen, beschikte hij naast diens teksten slechts over zeer summiere gegevens. Vandaar dat hij het...
De Atlantische pelgrim – Jaap Verheul
Niet alleen de afgelopen decennia waren het vaak buitenlandse historici die met een spraakmakende visie op de geschiedenis van Nederland kwamen – denk aan Simon Schama, James Kennedy en Jonathan Israel –, ook in de negentiende eeuw deed dit verschijnsel zich al voor. In 1856 was het de Amerikaan John Lothrop Motley...
De VOC doodde duizenden Chinezen
Op 9 oktober 1740 barstte in Batavia een golf van geweld los tegen de Chinese inwoners van de stad. Zeelieden van de VOC vermoordden binnen enkele dagen tussen de 5000 en 10.000 Chinezen. Ze werden nooit gestraft. De Europese kooplieden die vanaf de zestiende eeuw de Indonesische archipel binnenzeilden waren niet de eerste ‘buitenlanders’ die...
De zes freules – Laura Thompson
Dat boeken als Brideshead Revisited en tv-series als Downton Abbey allesbehalve overdreven zijn, bewijst het verhaal van de zes dochters van de puissant rijke David Mitford alias lord Redesdale. De jongste, de in 1920 geboren Deborah, was tamelijk normaal, maar de overigen voldeden helemaal aan het clichébeeld van de excentrieke Britse upper class, waarvan de...
Oudheid als ambitie – Karel Enenkel en Koen Ottenheym
Individuen of collectieven gebruiken de geschiedenis graag om aanspraken te versterken en hun eigen standpunt een zweem van respectabiliteit te verlenen. Zie bijvoorbeeld het debat over de Europese Unie. Voorstanders wijzen erop dat de Europese samenwerking na 1945 een einde heeft gemaakt aan de catastrofale oorlogen op het continent, terwijl tegenstanders graag tal van hooggeplaatste...
De moord op de gebroeders De Witt
In het Rampjaar 1672 is de Republiek ‘redeloos, reddeloos en radeloos’. Vertwijfeld gaan de burgers op zoek naar schuldigen. Die vinden ze in de regenten Johan en Cornelis de Witt. De Republiek der Verenigde Nederlanden verkeert in 1672 in oorlog. Dat is op zich niet uitzonderlijk, want het land is in die jaren voortdurend in...
In memoriam: Frans Smits (1958-2017)
Op 27 juni overleed Frans Smits, hoofdredacteur van Historisch Nieuwsblad. Hij was een bevlogen journalist, die veel heeft bijgedragen aan de populariteit van het vak geschiedenis. Frans Smits kwam van ver. Geboren in het Limburgse stadje Echt vertrok hij eind jaren zeventig naar Amsterdam. In zijn beleving was de afstand tussen...
Onze vroegste voorouders – Leendert Louwe Kooijmans
Vroeger was het verleden nog lekker overzichtelijk. Je had de ‘historie’, de periode waarover we schriftelijke bronnen bezitten, en de periode daarvoor, waarvoor we louter aangewezen zijn op archeologische vondsten, de zogenoemde ‘prehistorie’. In de ontwikkeling die de mensheid heeft doorgemaakt is dit echter een vrij willekeurige scheidslijn, die bovendien overal anders loopt. Nadat in...
Amerika vóór Columbus: Olmeken, Maya’s en Inca’s
Trinidad en Tobago verwijdert de schepen van Columbus uit zijn wapenschild, zodat het niet meer verwijst naar het koloniale verleden. Voordat Columbus naar Amerika kwam, leefden er al veel ontwikkelde volkeren op het continent. Op het gebied van wiskunde en astronomie waren de Olmeken en Maya’s zelfs superieur aan andere beschavingen.
Het knagende weten – Floris Cohen
In 1728 schreef Voltaire dat Galilei ‘als tachtigjarige zuchtte in de gevangenis van de inquisitie, omdat hij had aangetoond dat de aarde bewoog’. Maar Galilei heeft nooit in de gevangenis gezeten. Hij had weliswaar heel goede argumenten voor Copernicus’ theorie dat de aarde niet het middelpunt van het heelal vormde, maar het wetenschappelijk bewijs hiervoor...
Martelaren van Gorcum werden slachtoffer van de Watergeuzen
Op 9 juli 1572 hingen de watergeuzen negentien geestelijken op aan de hanenbalken van een klooster. De slachtoffers gingen de geschiedenis in als de ‘Martelaren van Gorcum’. In katholieke kring werden ze later als helden vereerd; protestanten zwegen er beschaamd over.
1942. Oorlog op alle fronten – Erik Schumacher
Aangrijpend beeld van bezet Nederland Op de recente overzichtstentoonstelling van Ed van der Elsken in het Stedelijk Museum werd gesuggereerd dat de toen 17-jarige fotograaf in 1942 werd opgeroepen voor militaire dienst in het Duitse leger, maar dat hij dit weigerde. Je zou denken dat inmiddels iedereen weet dat Nederlanders niet verplicht werden toe...