Artikelen geschreven door Rob Hartmans
De vernieuwende journalistiek van Jan de Koo
Met zijn weekblad De Amsterdammer wilde Jan de Koo onrecht bestrijden en gehuichel ontmaskeren. Maar ook geld verdienen. Eind negentiende eeuw behoorde hij tot de eerste moderne journalisten. Tegenwoordig kent vrijwel niemand hem meer. Ook weinig bewoners van de naar hem vernoemde straat in de Amsterdamse wijk Osdorp zullen een idee hebben...
De Nederlandse Burgeroorlog, 1748-1815. Olaf van Nimwegen
Van Nimwegen zet verwaarloosde periode op de kaart. In de Nederlandse geschiedschrijving is de achttiende eeuw nooit erg populair geweest, en dat was eigenlijk niet zo vreemd. Vergeleken met de heroïsche vrijheidsstrijd tegen Spanje in de zestiende eeuw en de economische en culturele successen van de zeventiende eeuw was de zogenoemde ‘pruikentijd’ maar een...
Kinderarbeid: een hardnekkige misstand
Ze kregen te weinig slaap, gingen niet naar school en hun handen kwamen tussen de machines. Toch bestond er lang geen bezwaar tegen de inzet van kinderen in fabrieken en andere vormen van kinderarbeid. Pas in de loop van de negentiende eeuw veranderde dat. Twaalf jaar was mijn oma toen in 1909 de schooldeur definitief...
Nobel streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode – Frits van Oostrom
De harde biografische gegevens van personen die in de Middeleeuwen een belangrijke rol hebben gespeeld passen vaak moeiteloos op één A4’tje. Toen Frits van Oostrom in 1996 een boek publiceerde over Jacob van Maerlant, de belangrijkste Nederlandse auteur van de Middeleeuwen, beschikte hij naast diens teksten slechts over zeer summiere gegevens. Vandaar dat hij het...
De Atlantische pelgrim – Jaap Verheul
Niet alleen de afgelopen decennia waren het vaak buitenlandse historici die met een spraakmakende visie op de geschiedenis van Nederland kwamen – denk aan Simon Schama, James Kennedy en Jonathan Israel –, ook in de negentiende eeuw deed dit verschijnsel zich al voor. In 1856 was het de Amerikaan John Lothrop Motley...
De VOC doodde duizenden Chinezen
Op 9 oktober 1740 barstte in Batavia een golf van geweld los tegen de Chinese inwoners van de stad. Zeelieden van de VOC vermoordden binnen enkele dagen tussen de 5000 en 10.000 Chinezen. Ze werden nooit gestraft. De Europese kooplieden die vanaf de zestiende eeuw de Indonesische archipel binnenzeilden waren niet de eerste ‘buitenlanders’ die...
De zes freules – Laura Thompson
Dat boeken als Brideshead Revisited en tv-series als Downton Abbey allesbehalve overdreven zijn, bewijst het verhaal van de zes dochters van de puissant rijke David Mitford alias lord Redesdale. De jongste, de in 1920 geboren Deborah, was tamelijk normaal, maar de overigen voldeden helemaal aan het clichébeeld van de excentrieke Britse upper class, waarvan de...
Oudheid als ambitie – Karel Enenkel en Koen Ottenheym
Individuen of collectieven gebruiken de geschiedenis graag om aanspraken te versterken en hun eigen standpunt een zweem van respectabiliteit te verlenen. Zie bijvoorbeeld het debat over de Europese Unie. Voorstanders wijzen erop dat de Europese samenwerking na 1945 een einde heeft gemaakt aan de catastrofale oorlogen op het continent, terwijl tegenstanders graag tal van hooggeplaatste...
De moord op de gebroeders De Witt
In het Rampjaar 1672 is de Republiek ‘redeloos, reddeloos en radeloos’. Vertwijfeld gaan de burgers op zoek naar schuldigen. Die vinden ze in de regenten Johan en Cornelis de Witt. De Republiek der Verenigde Nederlanden verkeert in 1672 in oorlog. Dat is op zich niet uitzonderlijk, want het land is in die jaren voortdurend in...
In memoriam: Frans Smits (1958-2017)
Op 27 juni overleed Frans Smits, hoofdredacteur van Historisch Nieuwsblad. Hij was een bevlogen journalist, die veel heeft bijgedragen aan de populariteit van het vak geschiedenis. Frans Smits kwam van ver. Geboren in het Limburgse stadje Echt vertrok hij eind jaren zeventig naar Amsterdam. In zijn beleving was de afstand tussen...
Onze vroegste voorouders – Leendert Louwe Kooijmans
Vroeger was het verleden nog lekker overzichtelijk. Je had de ‘historie’, de periode waarover we schriftelijke bronnen bezitten, en de periode daarvoor, waarvoor we louter aangewezen zijn op archeologische vondsten, de zogenoemde ‘prehistorie’. In de ontwikkeling die de mensheid heeft doorgemaakt is dit echter een vrij willekeurige scheidslijn, die bovendien overal anders loopt. Nadat in...
Amerika vóór Columbus: Olmeken, Maya’s en Inca’s
Trinidad en Tobago verwijdert de schepen van Columbus uit zijn wapenschild, zodat het niet meer verwijst naar het koloniale verleden. Voordat Columbus naar Amerika kwam, leefden er al veel ontwikkelde volkeren op het continent. Op het gebied van wiskunde en astronomie waren de Olmeken en Maya’s zelfs superieur aan andere beschavingen.