Rob Hartmans

BOEKEN Michael Pye – Aan de rand van de wereld

Historici willen weten hoe in het verleden de wereld eruitzag, hoe mensen leefden en dachten, en hoe de samenleving die wij kennen feitelijk is ontstaan. Die kennis willen ze niet alleen voor zichzelf vergaren, maar ze willen die ook mededelen aan een publiek. Grofweg zijn hierbij twee benaderingen mogelijk: de analytische en de verhalende. Historici...

BOEKEN: Peter Meel – Man van het moment

In de jaren zeventig werden sommige progressieve denkbeelden in Nederland zo breed gedragen dat bepaalde dingen niet meer ‘konden’. Alles wat naar kolonialisme zweemde viel daaronder. Hoewel Suriname en de Nederlandse Antillen sinds het Statuut van het Koninkrijk uit 1954 officieel gelijkwaardig waren aan Nederland, waren veel mensen ervan overtuigd dat echte onafhankelijkheid van de...

BOEKEN: Duitsland was niet tot de ondergang gedoemd

Sprong in het duister. Duitsland en de Eerste Wereldoorlog Patrick Dassen 524 p. Van Oorschot, € 22,50 Het Derde Rijk van Adolf Hitler, met zijn onbegrijpelijke annexatiedrift en genocidale racisme, blijft een zo verbijsterend fenomeen dat ter verklaring ervan vaak allerlei ‘grote theorieën’ van stal worden gehaald. Zo was lange tijd de zogenoemde Sonderweg-these populair:...

BOEKEN: ‘De zondvloed’ – Adam Tooze

We zijn in dit herdenkingsjaar overspoeld door een zondvloed van literatuur over de Eerste Wereldoorlog. Veel van die boeken herkauwen bekende kost, andere werpen licht op tot nog toe veronachtzaamde details, en enkele wagen zich aan een nieuwe interpretatie. Wat dat laatste betreft gaat het vaak om de vraag waarom de oorlog in 1914 uitbrak,...

Hendrikus Colijn

Na de oorlog gold Hendrikus Colijn als een minister-president voor wie Nederland zich diende te schamen. Toch waren veel tijdgenoten juist tevreden over hem. Wat zagen zij in deze man, die later als een calvinistische houwdegen werd beschouwd? In 1938 vierde koningin Wilhelmina haar 40-jarig regeringsjubileum. Ter gelegenheid daarvan schreef de journalist en literatuurcriticus P.H....

BOEKEN: ‘Alleen de wolken. Cultuur en crisis in het Westen, 1918-1938’

Laat ik het maar meteen toegeven: van de drie boeken van Philipp Blom die ik tot nog toe gelezen had, was ik allerminst onder de indruk. Akkoord, ze waren vlot geschreven en je stak er beslist wat uit op, maar ze bevatten tamelijk veel foutjes, waren volgens mij nogal oppervlakkig en bovendien vond ik ze...

Karl Marx en de Internationale

De gevreesde Internationale kwam in het najaar van 1872 bijeen in Den Haag. De burgerlijke pers waarschuwde voor dit ‘Europese bandietenverbond’ onder leiding van Karl Marx. De regering hield voor de zekerheid soldaten achter de hand. Op donderdag 5 september 1872 loopt een keurig geklede heer zoekend door de Lange Lombardstraat in Den Haag, een...

Stroom boeken over 1914-1918

Tot ver in de jaren negentig verschenen er in Nederland weinig boeken over de Eerste Wereldoorlog. Ons land was buiten deze oorlog gebleven en daarom schreven historici er zelden over. Ook werden er weinig buitenlandse boeken over vertaald. Het was vóór alles de traumatische Tweede Wereldoorlog die hier de aandacht opeiste. Dat de belangstelling voor...

Jordaanoproer 1934

In de zomer van 1934 kwamen de werklozen in de Jordaan in opstand. Hun verzet werd bruut neergeslagen. Toch vond premier Colijn dat de vieze roden een harder lesje hadden verdiend. De Jordaan, de Amsterdamse wijk ten westen van de grachtengordel, had heel lang een slechte naam. In 1901 omschreef een linkse journalist de buurt...

BOEKEN Bloed en Baricaden van Dennis Bos

Toen opstandige Parijzenaars op 18 maart 1871 de Franse regering de hoofdstad uit joegen, was dat wereldnieuws. De hele winter lang was de Franse hoofdstad belegerd door de Pruisen en had de bevolking hongergeleden. Nadat de regering uiteindelijk had gecapituleerd en toen zij de bevolking wilde ontwapenen, sloeg de vlam in de pan. Er werd...

BOEKEN: Het arsenaal van de geschiedenis en Karrensporen onder het asfalt door Maarten Brands

‘De laatste jaren heb ik weinig gelegenheid gevonden de publicaties van collega Brands te volgen.’ Hugo Brandt Corstius vond deze opmerking van Arie van Deursen het vileinste zinnetje van 1994, omdat volgens hem iedereen met enige kennis van de Nederlandse geschiedschrijving wist dat die publicaties non-existent waren. En inderdaad: vergeleken met generatiegenoten als H.W....

BOEKEN: H.L. Wesseling, Van toen en nu

Onlangs verscheen in De Groene Amsterdammer een groot interview met Henk Wesseling. Toen het ging over het nationalistische perspectief dat heel lang kenmerkend was geweest voor veel geschiedschrijving, noemde hij de namen van enkele grote negentiende-eeuwse historici uit die traditie: ‘Ranke, Michelin en ga zo maar door…’ De twee redacteuren,...