Rob Hartmans

De Dolkstootlegende

De laatste maanden van 1918 verkeerde Duitsland in chaos. Militair was het ingestort en er dreigde een revolutie. De generaals gaven de Joden en de socialisten de schuld van de Duitse nederlaag. Die hadden het dappere land de fatale dolkstoot toegebracht. Een theorie die Adolf Hitler later goed van pas kwam. Generaals zijn net mensen....

Voorpublicatie: Troelstra’s vergissing – Rob Hartmans

Begin november 1918 leek de Russische Revolutie over te slaan naar Duitsland. Op 11 november riep SDAP-leider Pieter Jelles Troelstra arbeiders op ook in Nederland de macht te grijpen. Maar was de situatie in ons land echt zo revolutionair? ‘Toen ik in de stad kwam, meende ik iets bizonders te zullen zien aan de...

Dichter in de jungle – Roelof van Gelder

In vrijwel elke publicatie over slavernij staan ze afgebeeld: de gravures van de slaaf die is opgehangen aan een haak die door zijn ribbenkast is gestoken, de slavin die wordt gegeseld en de zwarte man die wordt geradbraakt. Het zijn iconische beelden van een gruwelijke bladzijde uit de geschiedenis, die zich onmiddellijk op het netvlies...

Muiterij op de Zeven Provinciën

Op 4 februari 1933 brak er muiterij uit op De Zeven Provinciën. Daarmee was het spook van een socialistische revolutie, net als in november 1918, terug. De Nederlandse regering greep dan ook hardhandig in. Dit artikel krijgt u cadeau van Historisch Nieuwsblad. Kijk hier voor de online mogelijkheden. Het literair tijdschrift Links Richten, uitgegeven door een...

Zo reageerde Nederland op het Verdrag van München

Donald Trump wil dat Oekraïne bezet grondgebied opgeeft om snel tot een vredesakkoord te komen. Critici vergelijken die knieval met het Verdrag van München van 1938.

Een naoorlogse achtbaan – Ian Kershaw

Ian Kershaw over de Brexit In de fraaie History of Europe-reeks van uitgeverij Penguin, waarvan de meeste delen helaas niet zijn vertaald, wordt de twintigste eeuw beschreven door Ian Kershaw. Evenals voor zijn beroemde Hitler-biografie heeft hij hier twee boeken voor nodig, waarvan het eerste in 2015 verscheen. Met De afdaling in de hel. Europa...

Als een vos. Machiavelli’s levenslange zoektocht naar vrijheid

Toen de Engelse kardinaal Pole kort na het overlijden van Niccolò Machiavelli (1469-1527) diens boekje Il principe (De heerser) las, herkende hij hierin meteen ‘de vinger van Satan’. Machiavelli schreef immers dat het voor een heerser legitiem was om gebruik te maken van misleiding en bedrog, terwijl hij natuurlijk had moeten benadrukken dat ook een...

De jaren zestig – Geert Buelens

Een genuanceerd portret van de sixties Ben je vóór of tegen de jaren zestig? Uiteraard is het een krankzinnige vraag – hoe kun je voor- of tegenstander zijn van een bepaalde periode? Toch sluimert die onder menig maatschappelijk debat. Velen zien ‘de jaren zestig’ nog altijd als een hoopvol decennium vol nobele idealen, waarin...

Rembrandt werd pas in de negentiende eeuw een nationale held

In het Rijksmuseum is de restauratie van 'De Nachtwacht' begonnen. Lange tijd werd het werk van Rembrandt matig gewaardeerd, maar in de negentiende eeuw werd hij herontdekt.

Oorlog in de collegebanken – Jeroen Kemperman

Niet alle studenten waren ‘goed’ In het voorjaar van 1943 moesten alle Nederlandse studenten de beruchte ‘loyaliteitsverklaring’ tekenen. De autoriteiten spraken liever van een ‘onthoudingsverklaring’, omdat ze alleen hoefden te beloven de bezetter niet te dwarsbomen. Tegenstanders maakten ervan dat de ondertekenaars zich loyaal opstelden tegenover de bezetter. Dit heeft er ongetwijfeld aan bijgedragen...

Henk van Randwijk

Henk van Randwijk was de drijvende kracht achter het illegale blad Vrij Nederland en schreef de beroemde dichtregels ‘Een volk dat voor tirannen zwicht…’. Maar hij kwam niet alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog in verzet. Op meer momenten in zijn leven zei hij ‘nee’ tegen de heersende macht. ‘Men moet dit boek niet lezen om letterkundige genoegens...

De onzichtbare hand – Bas van Bavel

Er bestaat een enorme behoefte om de geschiedenis, ondanks alle tegenslagen en vreselijke intermezzo’s, te zien als een opgaande lijn. Alle oorlogen, genociden en totalitaire dictaturen ten spijt is de mensheid er nu per saldo beter aan toe dan bijvoorbeeld 200 jaar geleden. Niet alleen in wetenschappelijk, technisch en materieel opzicht is...