Home Als een meeuw op de golven – Madelon de Keizer

Als een meeuw op de golven – Madelon de Keizer

  • Gepubliceerd op: 25 januari 2018
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Rob Hartmans
Als een meeuw op de golven – Madelon de Keizer

Hij was nog geen zeventien toen hij als dichter en literatuurcriticus debuteerde. Niettemin trok Albert Verwey (1865-1937) meteen een grote broek aan en keerde hij zich fel tegen de Nederlandse literatuur van die dagen. Evenals andere vertegenwoordigers van de ‘generatie van Tachtig’ – zoals Willem Kloos, Frederik van Eeden en Lodewijk van Deyssel – vond hij die te braaf, te gezapig en vooral te moralistisch. In hun tijdschrift De Nieuwe Gids bepleitten zij een ‘kunst omwille van de kunst’.

Verwey kwam uit een middenstandsmilieu, ging na de hbs op een kantoor werken en zou nooit het bohemienleven van Kloos en de zijnen leiden. Hij distantieerde zich al na enkele jaren van het hyperindividualisme, dat in zijn ogen in nihilisme moest ontaarden. De kunstenaar moest op zoek naar het Goede, het Ware en het Schone, en de intellectueel diende niet alleen kritiek te leveren, maar ook een richting te wijzen. Niet het volledig op zichzelf teruggeworpen individu hoorde centraal te staan, maar de gemeenschap. Dit standpunt zou hij uitdragen in zijn eigen poëzie, zijn essays en vooral in de tijdschriften waaraan hij leidinggaf, en die grote invloed uitoefenden op een jongere generatie.

Een van die jongere volgelingen, Maurits Uyldert, schreef midden vorige eeuw al een driedelige biografie van Verwey. Die speelt ook een belangrijke rol in de omvangrijke literatuur over de ‘Tachtigers’ en de Nederlandse literatuurgeschiedenis van de jaren 1880-1940. Veel feiten over zijn leven en werk waren dus al bekend. Wellicht heeft Madelon de Keizer er daarom voor gekozen haar nieuwe biografie een ongebruikelijke opzet te geven.

Als een meeuw op de golven bestaat uit zeven hoofdstukken, die elk de relatie van Verwey tot één persoon behandelen. Dit zijn de schilder Jan Veth, Willem Kloos, zijn vrouw Kitty van Vloten, Lodewijk van Deyssel, de Duitse dichter Stefan George, en zijn pupillen P.N. van Eyck en Uyldert. Op die manierkan de biografe zich concentreren op afzonderlijke aspecten van Verweys persoon en werk. Hierdoor is herhaling echter onvermijdelijk, en moet de lezer heen en weer springen in de tijd en komen gebeurtenissen, aspecten en personen die niet in dit schema passen er soms bekaaid vanaf. Dit alles neemt niet weg dat het boek een lezenswaardige bijdrage vormt aan de Nederlandse cultuurgeschiedenis.
 
Rob Hartmans is historicus, journalist en vertaler.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer