Rob Hartmans

Veilige haven gezocht

Het weer is prachtig, het eten goed, de bemanning gedraagt zich hoffelijk. Het lijkt wel alsof de Joodse passagiers op de St. Louis op vakantie zijn. Maar in het zicht van hun bestemming – de haven van Havana – blijkt pas hoezeer ze zich vergissen. Hamburg, 13 mei 1939. Op de kade van rederij HAPAG...

Ik heb niets tegen antisemieten, ik lééf ervan – Ischa Meijer

Zo’n dertig jaar raasde Ischa Meijer (1943-1995) als een orkaan door de Nederlandse media, bewonderd en gevreesd om zijn razendsnelle intelligentie, sarcastische humor en een volstrekt gebrek aan ontzag voor zelfbenoemde autoriteiten en iedereen die zich in zijn ogen hypocriet opstelde. Nadat hij als baby samen met zijn ouders concentratiekamp Bergen-Belsen had overleefd, stond zijn...

Het verwoestende bombardement op Dresden

Toen in maart 2003 de Amerikanen hun invasie van Irak begonnen met een bombardement van Bagdad, schreven Nederlandse kranten over een ‘vuurstorm’ die over de stad zou hebben geraasd. Hoewel het voor de inwoners van Bagdad angstwekkend moet zijn geweest, getuigde de opmerking van gebrek aan historisch besef. Een ‘vuurstorm’ is namelijk iets heel anders....

Machiavelli: een realist in de politiek

Niccolò Machiavelli was de lievelingsauteur van Jozef Stalin. Ook Spinoza, Karl Marx en Jean-Jacques Rousseau bewonderden hem. En nog steeds fascineren zijn haarscherpe, maar ongemakkelijke politieke analyses velen. Wat was hij nu eigenlijk? Een schurk of een held? Reputaties van historische figuren zijn nogal conjunctuurgevoelig. Vijftig jaar geleden werden op de School met den Bijbel...

Oefeningen in genot – Herman Pleij

Er schijnen nogal wat Nederlanders te zijn die met hun vingers in hun oren achter de bank springen zodra Maarten van Rossem op de buis verschijnt. En ik ken ook mensen die gillend wegzappen wanneer Herman Pleij aanschuift in een talkshow, of daar zelfs op tafel klautert. Waar sommigen allergisch zijn voor nurks realisme, moeten...

De rol van de vrijemarkteconomie

Het is al jarenlang een dogma dat zo vaak herhaald is dat heel veel mensen het inmiddels zonder meer geloven: het ontstaan van een vrijemarkteconomie heeft geleid tot modernisering, grote welvaart, politieke vrijheid en een democratische samenleving. In het Westen hebben we hier al enorm van geprofiteerd, zodat het een uistekend model is voor de...

Frank Dikötter – Acht dictators uit de 20e eeuw

De twintigste eeuw lijkt het tijdperk waarin de democratie triomfeerde, maar het was ook een eeuw waarin grote delen van de wereldbevolking zuchtten onder dictators. De in Nederland geboren en in Hongkong docerende historicus Frank Dikötter heeft drie imponerende boeken geschreven over China onder Mao Zedong. In dit volgende boek laat hij zijn licht schijnen...

John Barton – De Bijbel

Anno 2020 zijn er nog altijd christenen die de Bijbel zien als één consistent boek, gedicteerd door God zelf, dat je dus letterlijk moet nemen. Tegelijkertijd zijn er ook militante atheïsten als Richard Dawkins en Paul Cliteur, die de Bijbel op een niet minder fundamentalistische wijze lezen en deze beschouwen als een handboek voor religieus...

Democratisering verloopt niet rechtlijnig

Al 900 jaar geleden ontstonden in Europa de eerste vormen van politieke participatie: burgers zochten bescherming tegen de grillen van hun heersers. In zijn nieuwste boek Mede-zeggenschap laat emeritus hoogleraar geschiedenis Wim Blockmans zien hoe vervolgens de rechtsstaat en de democratie opkwamen. En hoe ze nu weer worden bedreigd. ‘De parlementaire democratie houdt vast aan...

Europeanen – Orlando Figes

Veel mensen denken bij de negentiende eeuw nog altijd aan de even knusse als slome tafereeltjes die Anton Pieck schilderde, of aan statische foto’s – gevolg van de lange sluitertijden – van stille binnensteden of het slaperige platteland, waar alles heel traag ging. In werkelijkheid was het een ongekend dynamische eeuw, waarin de wereld volledig...

De kolonieman – Angelie Sens

Wie Het pauperparadijs van Suzanna Jansen heeft gelezen, denkt bij de ‘kolonies’ die de Maatschappij van Weldadigheid begin negentiende eeuw in Drenthe stichtte in de eerste plaats aan vernedering, stigmatisering en uitbuiting. Het idee dat ‘onmaatschappelijke elementen’ opgevoed moesten worden tot eerbare burgers zien we nu als uiterst paternalistisch, en ook toen al was er...

Romantici en revolutionairen – Honigs & Jensen

Literatuurgeschiedenissen kunnen in beginsel heel interessant zijn, omdat romans, gedichten, verhalen en de literaire kritiek niet alleen een spiegel zijn van een samenleving, maar deze ook mede vormgeven. Hoe keken mensen tegen hun wereld aan? Wat hield hen bezig? Hoe gingen ze met elkaar om? Wat waren hun dromen, idealen, verlangens, frustraties en angsten? Literatuur...