Mirjam Janssen

Afschaffing van de slavernij in Engeland

Eind achttiende eeuw mobiliseerden slimme zakenlieden honderdduizenden gewone burgers voor de afschaffing van de slavernij in Engeland. Die kochten antislavernijprullaria, ondertekenden talloze petities en boycotten suiker uit West-Indië. Een sociaal bewogen houding werd zo niet alleen een kwestie van overtuiging, maar ook van lifestyle. In 1840 kwamen twee Britse pleitbezorgers voor de afschaffing van slavernij...

Liever een bruine Rembrandt dan een kleurige Van Honthorst

Negentiende-eeuwers hielden evenveel van schilderkunst uit de Gouden Eeuw als wij, maar waardeerden andere kanten ervan. Dat laat Paul Schnabel zien in zijn nieuwe boek Anders gekeken. ‘Kunstliefhebbers gaven toen de voorkeur aan meer monochromie, tinten van bruin en grijs. Wij houden meer van heldere kleuren.’ Aan het eind van zijn middelbareschooltijd ontraadden zijn vader...

Meer ongelijkheid op de werkvloer

Van pottenbakkers in het oude China tot Russische lijfeigenen en zzp’ers in modern Nederland. Jan Lucassen schreef een alomvattend boek over werk. Hij begint diep in de prehistorie, bekijkt de hele wereld en trekt de lijnen door naar het heden. Tot 10.000 jaar geleden leefden mensen als jager-verzamelaars. Dat leverde een egalitaire maatschappij op: iedereen...

Hoe dachten Nederlanders de afgelopen eeuwen over werk?

De overheid trekt 75 miljoen euro uit voor een project om de Nederlandse deeltijdcultuur te doorbreken. Het strenge Nederlandse arbeidsethos kwam vanaf de jaren zestig ter discussie te staan.

Horror in de fabriek

Levensgevaarlijke machines, arbeiders die werden mishandeld en jonge kinderen die zelfs ’s nachts werkten. Een parlementaire enquêtecommissie stuitte in 1887 op talloze misstanden in fabrieken. Verontrustend, zo erkenden veel Kamerleden, maar geen reden het socialisme in de kaart te spelen. Op maandag 10 januari 1887 reisde een delegatie van de Amsterdamse Koninklijke Waskaarsenfabriek met de...

‘Het is moeilijker om op te klimmen via het onderwijs’

De leesvaardigheid van Nederlandse scholieren gaat steeds verder achteruit. Oud-minister Jeroen Dijsselbloem schreef een boek over de effecten van onderwijsvernieuwingen op docenten en leerlingen.

Veroveraar Grigori Potemkin is een van Poetins grote voorbeelden

Grigori Potemkin is beroemd als minnaar van Catharina de Grote. Maar hij was ook haar belangrijkste veldheer, die de Krim en delen van Oekraïne aan Rusland wist toe te voegen. Voor Poetin is hij daarom nog steeds een held. Op 28 juni 1762 marcheerde tsarina Catharina onder het oog van 12.000 militairen haar Winterpaleis in...

Flexwerk achter de typmachine

Rond 1920 ontdekte het Holland Typing Office een gat in de markt: steeds meer bedrijven hadden behoefte aan tijdelijke typistes en stenografen. Zo ontstond het eerste uitzendbureau van Nederland. Met als devies: ‘Stel niet uit tot morgen wat gij heden door een ander kunt laten doen.’ ‘Een heel legertje van vroolijke, vlotte meisjes rept zich...

De brute moord op tsaar Nicolaas II en zijn gezin

Midden in de Russische Burgeroorlog zaten de bolsjewieken met een lastig probleem: wat moesten ze aan met de ex-tsaar en zijn gezin? Op 17 juli 1918 kozen ze voor een radicale oplossing. ‘Als ik sterf of als je me in de steek laat, verlies je je zoon en je kroon.’ Deze woorden van Grigori Raspoetin...

Angst voor innovatie

De app ChatGPT is razend populair, maar critici zien hun griezelige toekomstvisioenen werkelijkheid worden. Al eeuwenlang leiden nieuwe uitvindingen tot hevige angsten.

Frederick Taylor was de profeet van de managers

In negentiende-eeuwse fabrieken heerste chaos. Iedereen werkte langs elkaar heen en overal slingerden gereedschappen en onderdelen. Totdat de Amerikaanse ingenieur Frederick Taylor de ‘wetenschappelijke bedrijfsvoering’ uitvond. Maar dat had één groot nadeel: het ontnam arbeiders hun autonomie en hun status. Alle eer kwam voortaan de managers toe. De 26-jarige Frederick Taylor werkte pas een paar...

Werk – James Suzman

Tegenwoordig werken sommigen zich letterlijk dood in hun jacht op status en geld. Maar natuurvolken maakten zich daar helemaal niet druk om. James Suzman onderzoekt waar het hedendaagse geploeter vandaan komt. Tijdens onderhandelingen met indianen van de Irokese confederatie merkte de Amerikaanse Founding Father Benjamin Franklin dat geld hen niet interesseerde. De indianen keken zelfs...