Mirjam Janssen

Buitengewone vrouwen – Alies Pegtel

Alies Pegtel belicht buitengewone vrouwen die zich in de loop van de geschiedenis ontworstelden aan beperkende rollen en opvielen door hun zelfstandigheid, lef of intellect.

Middeleeuwse kindernamen: liever een Edmund dan een John

Wie tegenwoordig zijn dochter Destiny noemt, wil iets anders uitstralen dan wie voor Charlotte kiest. Een kindernaam is een belangrijke persoonlijke keuze. Ook in de Middeleeuwen, zo blijkt uit onderzoek van de Engelse historicus Rachel Tod. De middeleeuwse namen die Engelse koningen hun kinderen gaven, drukten hun ambities uit. In de dertiende eeuw noemden de...

Het ontstaan van een nieuwe taal

Archeologische vondsten wijzen erop dat Homo sapiens een grotere rol speelden in de verdwijning van Neanderthalers dan gedacht. De taalrevolutie was daarin een kantelpunt.

Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland – Piet de Rooy

Steeds moet het onderwijs op de schop Tot 1800 was het Nederlandse onderwijs een onsamenhangend allegaartje van scholen met elk een eigen aanpak. Maar in de loop van de negentiende eeuw veranderde dat. De overheid begon zich met het onderwijs te bemoeien en eisen te stellen. Ondertussen dachten pedagogen na over de manier waarop...

De heksenjacht tegen Katharina Kepler

Dat Halloween-liefhebbers zich tegenwoordig voor hun plezier als heks verkleden, zou de zeventiende-eeuwse Katharina Kepler waanzin hebben gevonden. Toen een boze buurvrouw haar in 1615 beschuldigde van hekserij, belandde ze jarenlang in een kerker.

Frankenstein waarschuwt: de wetenschap moet niet voor God spelen

Wat gebeurt er als een geleerde op de stoel van de Schepper gaat zitten? Om die vraag draait de beroemde roman Frankenstein van Mary Shelley. Dit eerste sciencefictionboek verscheen meer dan 200 jaar geleden en is nog altijd actueel. Soms wordt een roman groter dan de schrijver zelf, en dat geldt bij uitstek voor Frankenstein van Mary Shelley....

De sluipmoordenaar van de Eerste Wereldoorlog

Begin 1918 kregen de eerste soldaten uit de Eerste Wereldoorlog koorts en een onschuldige keelpijn, een halfjaar later was de ‘Spaanse griep’ veranderd in een dodelijke pandemie. Een op de drie aardbewoners werd ziek. Hoe kon het virus zo om zich heen grijpen? Bij het oorlogsgeweld voegde zich in 1918 nog een vijand: een onvoorspelbare...

In de ban van Mao

Tot diep in de jaren zeventig voelden veel Nederlanders zich aangetrokken tot de Chinese Volksrepubliek. Communisten, maar ook romantische geesten, zagen China als een beter land. Ook toen allang bekend was dat daar de vreselijkste wandaden werden begaan. Waarom bleven ze erin geloven? Een doorsnee verslag van een bezoek aan maoïstisch China gaat als volgt:...

‘Het Chinese volk heeft een enorm incasseringsvermogen’

‘Als buitenlander krijg je nooit echt zicht op wat er in China gebeurt,’ meent oud-ambassadeur Roland van den Berg. Hij werkte begin jaren zestig in Peking. Precies tussen de Grote Sprong Voorwaarts en de Culturele Revolutie in. Als zoon van een Nederlandse consul in China is Roland van den Berg (Shanghai, 1930)...

NSB’ers in Nieuw-Guinea

In mei 1947 vertrekt een schip met 119 Nederlandse collaborateurs naar Nieuw-Guinea. Het is de bedoeling dat ze daar zullen werken aan hun rehabilitatie. Maar het ‘stelletje gajes’ stuit op grote weerstand. Op het eerste gezicht is het net een cruise. Op foto’s staan mannen in hun blote bast, die aan boord van het...

Christenen streden meer dan een eeuw voor scholen op religieuze grondslag

Een eeuw geleden kwam er een einde aan de schoolstrijd. Eindelijk kregen christenen hun scholen op religieuze grondslag, waarvoor ze meer dan een eeuw hadden gestreden. Het was het begin van een ongekende onderwijsvernieuwing.  In 1834 opende in Smilde een gereformeerde school – al was ‘school’ een groot woord voor een boerenschuur, met een varken...

Van conservatief naar progressief: hoe de vrouwelijke kiezer van mening veranderde

Tot in de jaren zeventig stemden Nederlandse vrouwen behoudender dan mannen. Daarna zwenkten ze naar links en kozen ze vaker voor progressieve partijen. Waarom gebeurde dat? En is er nu weer een kentering zichtbaar? 5 juli 1922 was niet het feest van de democratie waarop velen hadden gehoopt. Op die dag mochten voor het eerst...