Artikelen geschreven door Mirjam Janssen
Wanneer werden kinderen kieskeurige eters?
Kinderen golden lang als alleseters. Je kon het zo gek niet bedenken of ze schoven het naar binnen: van orgaanvlees, scherpe sauzen, gefermenteerde groenten en schelpdieren tot eekhoorns. Maar in de twintigste eeuw veranderde dat. Ze werden kieskeurig – en dik. Geen vlees, wel knakworst. Geen groente, wel paprika. Alleen witbrood. Kip zonder botjes. Geen...
De gelukkigste kinderen ter wereld
Nederlandse kinderen werden eeuwenlang aan steeds andere pedagogische idealen onderworpen. Soms was het credo orde en tucht, dan weer ongedwongenheid. Wat heeft dat uiteindelijk opgeleverd? In 1530 schilderde Maarten van Heemskerck de Haarlemse koopman en schepen Pieter Jan Foppesz en zijn gezin. Het is een van de oudste gezinsportretten uit de Lage Landen. Pieter Jan...
Pronken met andermans veren
Paradijsvogels gingen bijna ten onder aan hun eigen schoonheid, zo blijkt uit Plumes du paradis, een voorbeeldige expositie in Parijs. Het is allemaal de schuld van hun vrouwen. Want ga maar na: vrouwelijke paradijsvogels zijn uiterst kieskeurig bij de keuze van een partner. Daarom zijn de mannetjes zich gaan uitputten in verleidingsrituelen en hebben ze...
Leopolds mislukte school voor olifanten
De Ierse avonturier Frederick Carter probeerde in opdracht van koning Leopold II een school voor olifanten op te richten, midden in Afrika. Het werd een debacle, zoals de Britse journalist Sophy Roberts schrijnend laat zien. Net als andere Europese machthebbers aasde koning Leopold II van België op een kolonie in Afrika. Hij wilde daar zogenaamd de christelijke beschaving brengen, in werkelijkheid had hij vooral...
Charley Toorop had succes in het werk, maar pech in de liefde
Charley Toorop kreeg volop erkenning als kunstenaar, maar in haar privéleven was het tobben. Zo blijkt uit de biografie door Wessel Krul. De portretten van Charley Toorop (1891-1955) zijn meteen herkenbaar: de afgebeelde personen hebben gebeitelde koppen, grote ogen en iets gekwelds. Er zit een onderstroom van agressie in. Toen Toorop begin twintigste eeuw begon te exposeren veroorzaakte haar werk opschudding. Critici vonden het ‘mannelijk’, maar...
Hoe Jan van Eyck de schilderkunst voorgoed veranderde
Diepe kleuren, weelderige details en karakteristieke portretten. De schilderijen van de Vlaamse meester Jan van Eyck zijn na ruim 600 jaar nog steeds overrompelend. Generaties kunstenaars in heel Europa zijn door hem beïnvloed. Vanaf het moment dat Het Lam Gods in 1432 wordt getoond in de St. Baafskathedraal in Gent, is Jan van Eyck beroemd....
Amsterdam sloeg een flater door te experimenteren met riolering
De ontlasting werd Nederlandse steden rond 1850 letterlijk te veel. Overal lag poep en de stank was niet te harden. Het werd tijd voor een goede riolering, maar hoe moest die eruitzien? Rotterdam koos voor het degelijke spoelstelsel, terwijl Amsterdam besloot te experimenteren. Europese steden verzopen in de negentiende eeuw in hun eigen drek. De...
Vaders zijn zich meer als moeders gaan gedragen
Hoe ziet de ideale vader eruit? Dat verschilt per periode, zo constateert de Amerikaanse historicus Augustine Sedgewick. Toen de zoon van Sedgewick werd geboren in de zomer van 2017, was het proces tegen Bill Cosby groot nieuws. Deze acteur was ooit de ideale vader in de legendarische Cosby Show, maar werd nu vervolgd wegens misbruik...
‘Mensen zijn wolven pas later als bedreiging gaan zien’
Toen de eerste wolven zich in 2019 in Nederland vestigden, overheerste het enthousiasme. Maar dat is inmiddels omgeslagen. Op de Utrechtse Heuvelrug hebben jagers een wolf doodgeschoten die betrokken was bij incidenten. De reacties volgen de politieke scheidslijnen. De rechtse partijen zijn tegen de wolf, de progressieve willen het dier beschermen, constateert Dik van der...
De mens verwoest de natuur die hij liefheeft, blijkt uit deze tentoonstelling
Mensen hebben de natuur altijd bewonderd, benut en beheerst. Maar ondertussen te veel aan zichzelf gedacht, zo blijkt uit de indringende tentoonstelling Getekend, de natuur in het Centraal Museum in Utrecht. Te midden van historische tekeningen en schilderijen springt een korte film van Jonathas de Andrade over vissers in het Amazonegebied eruit. De mannen geloven...
Spike Lee toont de verwoestende nasleep van orkaan Katrina
Twintig jaar geleden veroorzaakte orkaan Katrina een catastrofe in New Orleans. Ter herinnering daaraan brengt Netflix de driedelige documentaire Katrina: Come Hell and High Water uit. Daaruit rijst een onthutsend beeld op. Niet zozeer van het natuurgeweld, maar vooral van de falende autoriteiten. Eigenlijk was de ramp na de ramp het grootst, zo blijkt uit...
De academische vrijheid stond steeds onder druk
Al twee eeuwen moeten hoogleraren hun academische vrijheid bevechten. Eerst moesten ze opboksen tegen de dominees, toen tegen de kooplui en nu tegen de populisten. Het had weinig gescheeld of de Duitse universiteiten waren eind achttiende eeuw opgeheven. En dan niet vanwege overheidsbezuinigingen, maar omdat veel wetenschappers er zelf niets meer in zagen. Universiteiten waren...