Mirjam Janssen

Home Auteurs Mirjam Janssen

Nelleke Noordervliet

Mirjam Janssen is eindredacteur van Historisch Nieuwsblad.

Artikelen geschreven door Mirjam Janssen

Hoe kamperen de ideale manier werd om er even tussenuit te zijn

De geur van gras, zingende vogels, de hele dag in de buitenlucht. Voor miljoenen Nederlanders werd kamperen de ideale manier om er even helemaal tussenuit te zijn. Al moesten ze zich wel aan strikte regels houden. Om halfzeven ’s ochtends luidde de gong: tijd om uit de slaapzak te kruipen. Op het oefenkampeerterrein van de...

Uitbundige rijkdom van de stadsjungle

Amsterdammers stemden bij een referendum tegen 'te flexibele' groenplannen voor de stad. In 'Stadsjungle' beschrijft historicus Ben Wilson dat stad en natuur altijd innig verstrengeld zijn geweest.

Jacky Kennedy is een van de bekendste weduwen.

Weduwen hadden een waardeloos bestaan

In veel samenlevingen hoorden weduwen na het verlies van hun man nergens meer bij. Mineke Schipper bracht hun trieste lot in kaart.

Holland-Amerika Lijn: volle kracht vooruit

Klimaatactivisten blokkeren cruiseschepen bij IJmuiden. In de jaren vijftig werden cruises een belangrijke inkomstenbron voor de beroemde Holland-Amerika Lijn.

INGEN: BRIDGEMAN IMAGES; NIMH; GETTY IMAGES Saskia Stevens is gespecialiseerd in de geschiedenis en archeologie van de Romeinse tijd. Ze is verbonden aan de Universiteit Utrecht en leidt het NWA-project ‘Constructing the Limes’, over het leven rond de noordwestelijke grens van het Romeinse Rijk, en over de rol die de geschiedenis van die limes speelt in onze cultuur en onze ideeën over grenzen en naties. Wat gebeurde er met kinderen die in Romeinse handen vielen? ‘Ze werden onder andere meegenomen als gijzelaars. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 33 v.Chr., toen de latere keizer Augustus de Dalmatiërs – die woonden in het huidige Kroatië – dwong een ongunstige vrede te sluiten. Daarbij, zo schreef de historicus Appianus, stonden de Dalmatiërs 700 kinderen af aan de Romeinen. Die kinderen dienden als gijzelaars en waren dus een middel om een gebied onder controle te krijgen.’ Welke kinderen namen de Romeinen mee? ‘Appianus vertelt helaas niet wie de Dalmatische kinderen waren en wat er verder met hen gebeurde. Maar waarschijnlijk ging het bij dit soort gijzelaars om kinderen uit voorname gezinnen, wier ouders moesten gehoorzamen aan afspraken met de Romeinen. Mogelijk gebeurde iets dergelijks met Arminius, in Duitsland bekend als Hermann. Hij was de zoon van een leider van de Germaanse Cherusken, en het lijkt erop dat hij een Romeinse opvoeding heeft gekregen. Daardoor sprak hij goed Latijn en maakte hij carrière in het Romeinse leger. Alleen keerde Arminius zich uiteindelijk tegen de Romeinen. Dat was in 9 n.Chr., ook in de tijd van Augustus. Die had plannen om heel Germanië onder Romeinse heerschappij te brengen en Arminius was er daarom op veldtocht, als Romeins militair. Maar hij legde contact met de Germanen en maakte afspraken met hen om de Romeinen in een hinderlaag te laten lopen. Dat gebeurde, en zo brachten de Germanen de Romeinen in de Slag bij het Teutoburgerwoud een grote nederlaag toe, waarbij 18.000 Romeinen omkwamen.’ Rusland presenteert de ‘adoptie’ van de Oekraïense kinderen als een barmhartige daad. Deden de Romeinen ook iets dergelijks? ‘Nee, in dat opzicht was de Romeinse tijd anders dan de onze. De nadruk lag meer op de openlijke vernedering van verslagen tegenstanders. Voor Romeinen was het namelijk heel belangrijk om eer te behalen in de strijd, en daarbij hoorde dat ze verslagen vijanden oneervol behandelden. Bijvoorbeeld tijdens triomftochten, waarin gevangenen, soms ook kinderen, gedwongen werden mee te lopen. Neem de triomftocht van generaal Titus Quinctius Flamininus, in 194 v.Chr. Hij had in Griekenland gevochten en had daar de Macedoniërs een nederlaag toegebracht. Daarom mocht hij in triomf Rome binnentrekken. Bij die intocht liet hij wapens en schatten zien die hij had buitgemaakt, en edelen en gijzelaars die hij gevangen had genomen. En, zo schrijft historicus Livius, de zoon van de Macedonische koning werd ook getoond. Hij heette Demetrius en was nog een kind.’ ‘Om hen te vernederen dwongen de Romeinen kinderen mee te lopen in triomftochten’ Lang niet alle oorlogsgevangenen eindigden in een triomftocht. Wat gebeurde er met de rest? ‘Veel van hen eindigden als slaaf, want voor de Romeinen waren gevangenen een vorm van economische buit. Waarschijnlijk werd een groot deel van hen verkocht om als slaaf allerlei werk te doen: mannen, vrouwen en ook kinderen.’ - Geertje Dekkers Germaan draagt een kind over aan keizer Augustus. Romeinse munt uit het begin van de jaartelling. R

Romeinen gijzelden kinderen

Rusland neemt kinderen mee uit Oekraïne en plaatst hen in Russische gezinnen. De Romeinen haalden ook al kinderen weg uit veroverde gebieden.

René van Stipriaan over Willem van Oranje

‘Willem van Oranje hamerde niet op tolerantie, maar op verzoening’

Aan zijn dubbelbekroonde biografie van Willem van Oranje werkte René van Stipriaan twintig jaar lang, zonder enige vorm van subsidie.

‘De Russische Burgeroorlog was opvallend wreed’

De Russische Burgeroorlog leidde in 1917 tot totale chaos. Jarenlang stond het land in brand, vertelt de Britse militair historicus Antony Beevor.

Vrouwenverering of eerste porno?

Er is geen bewijs dat mannen altijd de baas waren, zo betoogt de Franse prehistoricus Marylène Patou-Mathis.

De jacht op de Elgin marbles

Met de komst van sir Mark Jones als interimdirecteur van het British Museum lijkt een compromis over de Elgin marbles dichterbij. De beroemde beelden werden in de negentiende eeuw door de Engelsen verwijderd van het Parthenon in Athene en de Grieken eisen ze al jaren terug.

Tienermeisje in de greep van ‘anorexia mirabilis’

De katholieke kerk kende een traditie van meisjes die zich uithongerden voor Christus. Ze leden aan ‘anorexia mirabilis’, een vorm van zelfkastijding.