Nelleke Noordervliet

Nelleke Noordervliet

De maand mei ligt alweer even achter ons, maar onvermijdelijk komt hij elk jaar terug, en daarmee de kleine wrijvingen rond herinneren en herdenken. Elk jaar wordt duidelijker dat de generaties niet met elkaar in fase lopen. We zijn alweer toe aan de derde naoorlogse reeks, die van mijn kleinkind. Wat zal de Bezetting haar...

Nelleke Noordervliet

Geschiedenis is helemaal niet ‘hot’. Geschiedenis is evenmin ‘cool’. Ik heb een aantal jaren oprecht geloofd dat de belangstelling voor het verleden – voor het eigen verleden en dat van stad, land en wereld – daadwerkelijk aan een wederopstanding bezig was. Het onmiskenbare succes van Historisch Nieuwsblad, de jaarlijkse Grote Geschiedenis Quiz, de Canon van...

Canons zingen

De deadlines en verschijningsdata van Historisch Nieuwsblad sporen niet lekker met de discussie over de Canon. Sowieso ligt er een behoorlijke tijd tussen mijn deadline en het moment dat het blad bij u in de bus ligt. Dat geeft me vaak het gevoel mosterd na de maaltijd te serveren. Dat hoeft niet zo erg te...

De kogel kwam van de Stasi

‘As is verbrande turf.’ Zo luidt een oudvaderlandse uitdrukking. ‘As’ dit eens was gebeurd, ‘as’ dat eens was gebeurd, dan was alles anders geworden. As Cleopatra een andere neus had gehad, was het Romeinse Rijk nooit ten onder gegaan. Zo zijn er boeken geschreven met als inzet de miskraam van Frau Schicklgruber, waardoor ene Adolf...

De fik erin

De troebelen in de Parijse voorsteden vormen mooi historisch vergelijkingsmateriaal. Dat is het fijne van geschiedenis: ze herhaalt zich, maar nooit helemaal precies hetzelfde. De les die eruit getrokken kan worden is derhalve niet dwingend, hij kan in de wind worden geslagen. Hoe verschillend de opstanden in de revolutionaire ijkjaren 1789, 1848, 1968 en 2005...

Slaven

De taal zit vol voetangels en klemmen. Dat zit ’m niet zozeer in de betekenis van woorden als wel in de gevoelswaarde die ze om wat voor reden dan ook wordt toegekend. Een vrouw was vroeger ‘mevrouw’ als ze van stand was, maar niet van adel. Een eenvoudiger wezen van het vrouwelijk geslacht heette ‘juffrouw’,...

De kunst van het brieven schrijven

De eetkamer was ingericht alsof er een diner op het punt van beginnen stond. Mooi servies van Limoges-porselein, glaswerk in een fraaie kleurencombinatie van blauw en cognac, ouderwets linnen. Boven de tafel hing een kostbare kroonluchter uit Murano. De hoge ramen boden uitzicht op het zware groen van augustus en twee ceders die de namen...

Vergeetachtig landschap

Op mijn reizen mag ik graag historische plaatsen aandoen. Niets oogt trivialer dan de heuvels bij Waterloo, de weiden bij Ieper, of het lullige stroompje dat de naam Boyne draagt. Ik heb er gestaan en me de legers verbeeld die elkaar bevochten, de kreten gehoord van de stervenden, het gedreun van de stukken geschut, het...

Opportunisme

De verleiding is groot wat na te pruttelen over het gedecideerde ‘nee’ van de Nederlandse bevolking tegen het grondwettelijk verdrag. In de Volkskrant schreef Jan Blokker het toe aan de historische Nederlandse neiging tot politiek isolement en regionalisme enerzijds en de behoefte alle handelskanalen open te houden aan de andere kant. Dat begon al bij...

Koperen keitjes

Toen ik in de Volkskrant las dat de Duitsers zich een beetje schamen over de nieuwe – Beierse – paus, deed dat me goed. Het was misschien geen representatieve steekproef die de correspondent had gehouden, maar toch is het een teken dat Duitsland is veranderd. Geleidelijk aan. De tijd heeft zijn werk gedaan. Maar ook...

On-Nederlands

Zelden zo’n machteloos en nietszeggend bijvoeglijk naamwoord gezien als `on-Nederlands’. Niettemin wordt het sinds enige tijd te pas en te onpas gebruikt om gebeurtenissen en eigenschappen te omschrijven die aan een preciezere kwalificatie ontsnappen. Wie `on-Nederlands’ zegt, veronderstelt bij zichzelf en bij de ander een gedeeld begrip van wat Nederlands is. Indien de spreker van...

De waarheid

Jan Campert was geen held. Hij schreef een gedicht over helden. Kon een verrader zo schrijven? Dat kon niet. Dat mocht niet. Er was behoefte aan helden. Dankzij het zuivere gedicht werd de dichter gezuiverd. Na de oorlog schijnen velen geweten te hebben hoe het zat met Jan Campert, maar men heeft gezwegen om het...