• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 10/2021

    Horror in de fabriek

    Door: Mirjam Janssen
    Levensgevaarlijke machines, arbeiders die werden mishandeld en jonge kinderen die zelfs ’s nachts werkten. Een parlementaire enquêtecommissie stuitte in 1887 op talloze misstanden in fabrieken. Verontrustend, zo erkenden veel Kamerleden, maar geen reden het socialisme in de kaart te spelen.

    Op maandag 10 januari 1887 reisde een delegatie van de Amsterdamse Koninklijke Waskaarsenfabriek met de trein naar Den Haag. De directeur, een voorman en vier arbeidsters troffen elkaar voor de parlementaire enquêtecommissie aan het Binnenhof. Daar mochten ze vertellen hoe het er in het bedrijf aan toeging. En dat viel niet mee, zo moest ook directeur Lodewijk Hartogh toegeven.

    In de fabriek werkten 300 mannen en vrouwen; een vijfde daarvan was jonger dan achttien jaar en bestond vooral uit meisjes. Het was verboden om kinderen beneden de twaalf jaar in te zetten, maar de directeur erkende dat het soms toch voorkwam. Ouders toonden dan de geboorteakte van een ouder zusje om hun kind aan de slag te krijgen. Eigenlijk zou Hartogh liever geen meisjes beneden de zestien jaar aannemen, bekende hij, maar de concurrentie deed het ook en hij kon zijn bedrijf niet op achterstand plaatsen. Dan werden de aandeelhouders ontevreden.

    Alle arbeiders – ook de jonge - maakten dagen van minstens twaalf uur, maar in drukke tijden konden het er ook meer zijn; dan werkten ze soms zelfs 24 of 36 uur aaneen. Zijn verhouding met de werknemers leed volgens Hartogh niet onder de zware arbeidsomstandigheden. ‘Ik geloof dat het volk van mij houdt.’

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen