Mirjam Janssen

In 1903 trad de overheid hard op tegen spoorwegstakers

In 1903 legden spoorwegstakers het hele land plat. Maar de stakers waren niet erg succesvol: het kabinet-Kuyper stelde zogeheten ‘worgwetten’ tegen hen in en duizenden verloren hun baan.   ‘De staking begon in januari in de haven van Amsterdam,’ vertelt George Harinck. Hij is kenner van Abraham Kuyper en hoogleraar in de geschiedenis van het...

Slavenhandel maakte Afrikanen rijk

Afrikaanse mensenhandelaren waren meedogenloos en hebzuchtig. Zonder wroeging vingen ze miljoenen slaven, die de Europeanen vervolgens naar de Amerika’s verscheepten. Daarmee droeg de slavenhandel in Afrika bij aan de rijkdom van Europa en brachten Afrikanen hun eigen continent schade toe.  In 1324 wilde vorst Mansa Moessa uit het West-Afrikaanse Mali zijn macht tot buiten de...

Het Akkoord van Wassenaar

Begin jaren tachtig waren links en rechts, werknemers en werkgevers diep verdeeld over het economisch beleid. Terwijl de werkloosheid snel opliep, bleven ze elkaar bevechten. Tot het Akkoord van Wassenaar. Na dit compromis krabbelde Nederland uit het dal. Maar de prijs was hoog. Het Akkoord van Wassenaar beslaat twee A4’tjes, bijna voor de helft gevuld...

Militairen verkrachten in roes van almacht

De Verenigde Naties plaatsen Israël en Rusland op een zwarte lijst omdat hun soldaten systematisch seksueel geweld inzetten. Wat voor soldaten maken zich hier schuldig aan? Socioloog Abram de Swaan bestudeerde genocidale regimes voor zijn boek Compartimenten van vernietiging (2014). Ook schreef hij Tegen de vrouwen (2019) over de agressie waarmee mannen op vrouwenemancipatie reageren....

‘Niet alles hoeft genocide te heten’

Frankrijk heeft de hongersnood in Oekraïne in de jaren dertig, de zogenoemde Holodomor, erkend als genocide. Nederland heeft dat nog niet gedaan, vertelt hoogleraar Nanci Adler.

Slavernijverleden ABN AMRO was al jaren bekend

Uit onderzoek van het Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) bleek onlangs dat rechtsvoorgangers van ABN AMRO in de achttiende en negentiende eeuw betrokken waren bij slavenhandel. De bank heeft hiervoor haar excuses aangeboden. In 2006 verscheen ook al een rapport over het slavernijverleden van de bank, maar daar is nooit iets mee gedaan. Waarom niet?...

VS en Rusland verpestten samen kans op vrede

De Amerikaanse president Bill Clinton wilde een overgangsorganisatie oprichten voor Oost-Europese landen die aansluiting zochten bij de NAVO. Door fouten aan zowel Amerikaanse als Russische zijde is dat compromis mislukt. Dit schrijft de Amerikaanse historicus Mary Sarotte in haar boek Not One Inch. Na de val van de Muur en de gewenste Duitse eenwording begrepen...

‘In Oekraïne ontstaan enclaves van barbarij’

Platgebombardeerde steden, massamoorden en verkrachtingen. Het Russische leger trekt een spoor van ellende door Oekraïne. Wat valt er te zeggen over de soldaten die dit vuile werk opknappen? Socioloog Abram de Swaan bestudeerde genocidale regimes voor zijn boek Compartimenten van vernietiging (2014). Ook schreef hij Tegen de vrouwen (2019), over de agressie waarmee mannen op...

Beroemde vrouwen beschuldigd van racisme

Nu de aandacht voor de kwalijke kanten van het kolonialisme toeneemt, komen ook belangrijke vrouwen onder vuur te liggen, zoals Johanna Borski, Virginia Woolf en Aletta Jacobs. Wat lost het op als zij worden ‘gecanceld’? In het onderzoek naar het slavernijverleden van De Nederlandsche Bank dook onlangs ook de naam van Johanna Borski op. Deze...

Economische sancties zijn niet effectief

Economische sancties tegen landen werken zelden. Dat komt door de eenzijdigheid van de maatregel, zo betoogt historicus Nicholas Mulder in zijn boek The Economic Weapon. Getroffen landen laten zich namelijk nooit alleen door economische overwegingen leiden, maar ook door politieke en ideologische opvattingen, die daar haaks op kunnen staan. Na de Eerste Wereldoorlog zocht de...

Europa reageerde verdeeld op de oliecrisis van 1973

 In 1973 had Nederland te maken met een energiecrisis toen Arabische landen de oliekraan dichtdraaiden. Deze landen wilden westerse landen straffen voor hun pro-Israëlische houding tijdens de Jom Kippoeroorlog. Voor hulp hoefde Den Haag niet op zijn Europese partners te rekenen. ‘Het embargo tegen Nederland leidde in eerste instantie tot paniek,’ vertelt emeritus hoogleraar geschiedenis...

Niemand was baas over een ander

The Dawn of Everything was vanwege de dwarse reputatie van David Graeber, een van de auteurs, voor verschijning al een bestseller. Het is een provocerend boek, dat de aanval inzet op de reguliere geschiedschrijving. De hele wereld kent inmiddels één type bestuur: dat van de natiestaat met een hiërarchisch georganiseerde leiding. Een onverdeeld succes is...