Artikelen geschreven door Mirjam Janssen
‘Niet alles hoeft genocide te heten’
Frankrijk heeft de hongersnood in Oekraïne in de jaren dertig, de zogenoemde Holodomor, erkend als genocide. Nederland heeft dat nog niet gedaan, vertelt hoogleraar Nanci Adler.
Slavernijverleden ABN AMRO was al jaren bekend
Uit onderzoek van het Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) bleek onlangs dat rechtsvoorgangers van ABN AMRO in de achttiende en negentiende eeuw betrokken waren bij slavenhandel. De bank heeft hiervoor haar excuses aangeboden. In 2006 verscheen ook al een rapport over het slavernijverleden van de bank, maar daar is nooit iets mee gedaan. Waarom niet?...
VS en Rusland verpestten samen kans op vrede
De Amerikaanse president Bill Clinton wilde een overgangsorganisatie oprichten voor Oost-Europese landen die aansluiting zochten bij de NAVO. Door fouten aan zowel Amerikaanse als Russische zijde is dat compromis mislukt. Dit schrijft de Amerikaanse historicus Mary Sarotte in haar boek Not One Inch. Na de val van de Muur en de gewenste Duitse eenwording begrepen...
‘In Oekraïne ontstaan enclaves van barbarij’
Platgebombardeerde steden, massamoorden en verkrachtingen. Het Russische leger trekt een spoor van ellende door Oekraïne. Wat valt er te zeggen over de soldaten die dit vuile werk opknappen? Socioloog Abram de Swaan bestudeerde genocidale regimes voor zijn boek Compartimenten van vernietiging (2014). Ook schreef hij Tegen de vrouwen (2019), over de agressie waarmee mannen op...
Beroemde vrouwen beschuldigd van racisme
Nu de aandacht voor de kwalijke kanten van het kolonialisme toeneemt, komen ook belangrijke vrouwen onder vuur te liggen, zoals Johanna Borski, Virginia Woolf en Aletta Jacobs. Wat lost het op als zij worden ‘gecanceld’? In het onderzoek naar het slavernijverleden van De Nederlandsche Bank dook onlangs ook de naam van Johanna Borski op. Deze...
Economische sancties zijn niet effectief
Economische sancties tegen landen werken zelden. Dat komt door de eenzijdigheid van de maatregel, zo betoogt historicus Nicholas Mulder in zijn boek The Economic Weapon. Getroffen landen laten zich namelijk nooit alleen door economische overwegingen leiden, maar ook door politieke en ideologische opvattingen, die daar haaks op kunnen staan. Na de Eerste Wereldoorlog zocht de...
Europa reageerde verdeeld op de oliecrisis van 1973
In 1973 had Nederland te maken met een energiecrisis toen Arabische landen de oliekraan dichtdraaiden. Deze landen wilden westerse landen straffen voor hun pro-Israëlische houding tijdens de Jom Kippoeroorlog. Voor hulp hoefde Den Haag niet op zijn Europese partners te rekenen. ‘Het embargo tegen Nederland leidde in eerste instantie tot paniek,’ vertelt emeritus hoogleraar geschiedenis...
Niemand was baas over een ander
The Dawn of Everything was vanwege de dwarse reputatie van David Graeber, een van de auteurs, voor verschijning al een bestseller. Het is een provocerend boek, dat de aanval inzet op de reguliere geschiedschrijving. De hele wereld kent inmiddels één type bestuur: dat van de natiestaat met een hiërarchisch georganiseerde leiding. Een onverdeeld succes is...
Een Moeder in het kwadraat
Op een van mijn dierbaarste foto’s staat mijn vader als pas afgestudeerde student in rokkostuum op de trappen van het Academiegebouw in Nijmegen. Naast hem zijn ouders op hun paasbest; mijn oma draagt zelfs handschoenen. Toch voelen ze zich duidelijk niet op hun gemak in de geleerde omgeving. Vooral de ogen van mijn oma treffen...
Door eigen hand: zelfdoding door de eeuwen heen
Aan wie behoort een leven toe? Voor middeleeuwers was het antwoord duidelijk: aan God natuurlijk. Maar de Romeinen en verlichtingsfilosofen kozen voor het individu. Uit deze zes gevallen van zelfdoding blijkt hoe de opvattingen zijn veranderd. Seneca: het edele slachtoffer In 65 n.Chr. beschuldigde keizer Nero de Romeinse filosoof Seneca van medeplichtigheid aan een samenzwering....
De onzichtbare hand van Adam Smith
In The Wealth of Nations (1776) pleitte filosoof Adam Smith voor vrijhandel en tegen overheidsingrijpen in de economie. Het boek werd een klassieker, maar riep ook weerstand op. Volgens zijn critici was Smith de wegbereider van een meedogenloos kapitalisme. Toch keerde hij zich tegen uitbuiting en slavernij.
De Kleine Aarde pionierde voor het milieu
De Club van Rome had net alarm geslagen, toen een groep idealisten in Boxtel de Kleine Aarde oprichtte. Op deze proefboerderij experimenteerden ze met een milieuvriendelijke manier van leven. Ze verbouwden hun eigen voedsel en probeerden zelf energie op te wekken. Hun initiatief sloeg onmiddellijk aan, al was er onderling veel strijd. Hoe bouw je...