Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
15,89 euro . Tel. 050-3637699

‘Hoewel zonder de uitdrukkelijke autorisatie van historici is 2002 reeds opgenomen in de eregalerij van historische jaartallen.’ Dat schrijft Koen Vossen niet zonder ironie in het themanummer van Nieuwste Tijd (2003-4). De opkomst van en de moord op Fortuyn waren voor de redactie aanleiding om stil te staan bij het altijd wat onheldere verschijnsel populisme. Vossen brengt licht in het donker: populisten hameren altijd op een kloof tussen elite en volk. De elite zou een kaste zijn die er alleen ten behoeve van zichzelf zit. Fortuyn, die fulmineerde tegen de ‘achterkamertjespolitiek’, stond in een traditie.

Vossen schrijft dat het populisme tussen 1918 en 1925 zijn hoogtepunt kende. Na de invoering van het algemeen kiesrecht lieten twee groepen ontevredenen zich horen. Sommige politici vreesden dat de ‘domme massa’, niet in staat een verstandige stem uit te brengen, het land naar de afgrond zou voeren. Van hen was voormalig minister van Financiën Willem Treub de voornaamste spreekbuis. Treub richtte de Economische Bond op en wenste ‘mannen van de daad’ aan het roer: zakenlieden die zich ver van de politiek hielden. Hij appelleerde aan de angst van de liberale burgerij, die bang was dat onbekwame politici het landsbelang verkwanselden om maar in de gunst van het gepeupel te komen. Maar Treub slaagde er toch niet in een electorale doorbraak te forceren. De rooms-katholieke en orthodox-protestante burgers bleven hun zuilen trouw.

Was Treub bang voor de massa, een andere groep ontevredenen speelde juist in op de onvrede. Een reeks belangenpartijen ontstond, waarin onder meer de Middenpartij voor Stad en Land en de Plattelandersbond van zich lieten horen. Vooral Arend Braat van de Plattelandersbond, die tussen 1918 en 1933 in de Kamer zat, moet een kleurrijke figuur zijn geweest. Met de benen op tafel ging hij tekeer tegen ‘het domme Regeeringsintellect’ en riep hij om een Napoleon die orde op zaken zou stellen. Klassenstrijd, godsdienstige tegenstellingen – voor Braat was het allemaal onzin. Er zou maar één werkelijke tegenstelling bestaan: die tussen stad en platteland. Op dat thema vestigde Braat met zoveel geweld de aandacht dat het socialistische Kamerlid A.W. IJzerman hem omschreef als ‘den meest ongelikten beer die ooit in de politieke arena is losgelaten’.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Recensie

Tijdschrift december 2003

15,89 euro . Tel. 050-3637699 ‘Hoewel zonder de uitdrukkelijke autorisatie van historici is 2002 reeds opgenomen in de eregalerij van historische jaartallen.’ Dat schrijft Koen Vossen niet zonder ironie in het themanummer van Nieuwste Tijd (2003-4). De opkomst van en de moord op Fortuyn waren voor de redactie aanleiding om stil te staan bij het...

Lees meer
Recensie

Recent verschenen december 2003

BladerenDe feestdagen komen eraan. Tijd voor de uitgevers om heel veel boeken uit te brengen. Wat is de moeite waard? Allereerst een aantal ‘bladerboeken’. Er verscheen een geheel herziene editie van het Cultureel woordenboek. Encyclopedie van de algemene ontwikkeling (Anthos, euro 39,90). Daar staat alles in wat ’tot onze culturele bagage zou moeten behoren’. Lezen...

Lees meer
Artikel

Gezien…

You like to watch? In het Drents Museum kun je kijken naar archeologische vondsten die een vrijmoedig beeld geven van erotiek en wellust door de eeuwen heen.  ‘Och, wat zijn ze er toch altijd trots op, hè, die mannen.’ verzucht een dame op leeftijd die geïnteresseerd de vitrine vol Romeinse fallushangers en penispotten (kruiken met...

Lees meer
Recensie

Calvinistische katholieken

570 p. Prometheus, euro 30,00In het Vaticaan schudt men het hoofd. Zo kan het niet langer in Nederland. De rechte leer wordt niet gehandhaafd. De bisschop moet maar eens op het matje worden geroepen. Het beeld is vertrouwd. En hoe de verhoudingen tussen Rome en Nederland liggen, dat weten we natuurlijk wel: de Romeinse curie...

Lees meer
Recensie

Schreeuwlelijk krijgt feestbundel

350 p. Balans, euro 30,00Hans Blom, de vierde directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, mag minder spraak- en geruchtmakend zijn dan de eerste, Loe de Jong, maar als historicus doet hij niet voor hem onder. Hij steekt hem in veelzijdigheid, analytisch vermogen, ambachtelijke bekwaamheden, oorspronkelijkheid en bestuurlijk talent zelfs naar de kroon. Al met...

Lees meer
Recensie

Fantasten van velerlei pluimage

411 p. Boom, euro 19,50 ‘Het is een bijzonder kind, en dat is-ie.’  Deze uitspraak legt C. Johan Kieviet, de geestelijke vader van Dik Trom, diens natuurlijke vader in de mond telkens wanneer de kleine held weer eens een dekselse streek heeft uitgehaald. Mutatis mutandis zou vader Trom zich in dezelfde bewoordingen over ‘Leonie’  hebben...

Lees meer
Recensie

Neervallende luizen

640 p. Ambo, euro 36,90Studenten en wetenschappers die inzicht wilden verkrijgen in de sovjetrepressie, en dan met name de dwangarbeidkampen in de Goelag, waren decennialang aangewezen op zeer fragmentarische bronnen. Pas eind jaren tachtig kwam hier enige verandering in, toen organisaties als Memorial, dat de herinnering aan slachtoffers van de terreur levend wil houden, op...

Lees meer
Artikel

De vooruitgang

Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. In Twee eeuwen varen en vechten 1550-1750. Het admiralengeslacht Evertsen geeft Doeke Roos een Zeeuws weerwoord op de ‘hollandocentrische benadering’ van de maritieme geschiedenis. De Zeeuwen zijn in de maritieme geschiedschrijving van de Republiek nogal eens in een kwaad daglicht gesteld, meent Doeke...

Lees meer
Column

Kluns

In 1961 werd ik lid van de NJN, de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie. Niet dat ik nou zo dol was op die natuur – ook toen moest je er iets te drinken bij hebben, al was dat Exota -, maar de club bood afleiding in een hoogst saaie periode. In die jaren was de NJN...

Lees meer
Artikel

Lifestyle & trends

Wie zou hem hebben uitgevonden? Een bakker die per ongeluk een klodder deeg in een pan olie liet vallen? Een lekkerbekkende middeleeuwer die aan het experimenteren ging met beslag, oliepan, krenten, sucade en appeltjes? We hebben geen flauw idee. Het oudste recept voor oliebollen B toentertijd nog oliekoecken geheten B stamt uit 1667, maar het...

Lees meer
Dat je van roken kanker kunt krijgen, werd voor het eerst aangetoond in 1964
Dat je van roken kanker kunt krijgen, werd voor het eerst aangetoond in 1964
Artikel

Dat je van roken kanker kunt krijgen, werd voor het eerst aangetoond in 1964

Op 11 januari 1964 verscheen in de Verenigde Staten Smoking and Health, het eerste gezaghebbende rapport waarin een relatie werd gelegd tussen longkanker en roken. Tiemen Helperi Kimm van het Nederlandse tabaksbedrijf Niemeyer: ‘Wij werden daarna benaderd door verpleegsters die wilden dat wij het dieet van een zekere heer Moerman zouden propageren.’  Over alles was...

Lees meer
Boeren in Nederland
Boeren in Nederland
Artikel

De weerbaarheid van de Nederlandse boer

De uitspraak in de Greenpeace-rechtszaak over de stikstofaanpak heeft grote gevolgen voor boeren. Het einde van het Nederlandse platteland leek in het verleden vaker nabij.

Lees meer
Loginmenu afsluiten