Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
Dat het met de politieke eenwording van Europa op afzienbare termijn niets zal worden is tegenwoordig een algemeen geaccepteerde opvatting. De oorzaken van dit sombere, wellicht voor sommigen juist opgewekt stemmende toekomstperspectief zijn de afwezigheid van een gemeenschappelijke taal, maar vooral de afwezigheid van een gemeenschappelijke identiteit en een Europees besef. Het is echter de vraag of het ontbreken van deze twee zaken politieke eenwording inderdaad onmogelijk maakt. De afwezigheid van een gemeenschappelijke taal kan worden gecompenseerd door de ontwikkeling van een algemene tweetaligheid, waarbij alle Europeanen dezelfde tweede taal spreken. Een dergelijke ontwikkeling is al jaren gaande: vrijwel alle jonge Europeanen spreken Engels, zij het soms gebrekkig. Een besef van Europese identiteit moge afwezig zijn bij de modale Europese burger, het is wel aanwezig bij een zakelijke en ambtelijke elite. En een gemeenschappelijke Europese cultuur is er wel degelijk. Wie dat niet wil geloven, adviseer ik eens een groot museum in een Europese hoofdstad binnen te lopen. Laat ik het Kunsthistorisch Museum in Wenen als willekeurig voorbeeld nemen. De collectie van dat museum is in zo’n drie eeuwen bijeengebracht door de Habsburgers en omvat werk van Rafael, Titiaan, Van Eyck, Brueghel, Rembrandt, Velazquez, de Kampense kluizenaar Avercamp, Vermeer, Bellotto en nog tientallen anderen, uit alle windstreken van Europa. Tussen veel van die kunstenaars bestond een web van contacten. En er is natuurlijk ook een gemeenschappelijke Europese geschiedenis. Renaissance, Reformatie, Contrareformatie, Verlichting, Franse Revolutie, Napoleontische bezetting, de eenwording van Duitsland, de Eerste en ten slotte de Tweede Wereldoorlog – het zijn allemaal gebeurtenissen waar heel Europa mee te maken heeft gehad. Welbeschouwd staat het er op dit moment met de Europese eenwording net zo voor als met de nationale eenwording bij de aanvang van het proces van natievorming in de negentiende eeuw. Het was de elite die een zeker nationaal besef had en dat proces op gang bracht. Had het aan de modale bewoner van bijvoorbeeld Nederland gelegen, dan was hij tevreden voortgesudderd met zijn regionale cultuur en dialect. Als Nederland toen een democratie was geweest, dan was er fel verzet geboden tegen natievorming.Met Europa is het niet anders. Langs democratische weg zal nooit een federaal Europa ontstaan; de gewone burger van Europa leeft in een kleine wereld. De eenwording moet daarom zoveel mogelijk een eliteproject blijven, dat buiten de reguliere democratische besluitvorming wordt gehouden. Per referendum zal deze grootse en noodzakelijke onderneming zeker mislukken.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Column

Europees besef

Dat het met de politieke eenwording van Europa op afzienbare termijn niets zal worden is tegenwoordig een algemeen geaccepteerde opvatting. De oorzaken van dit sombere, wellicht voor sommigen juist opgewekt stemmende toekomstperspectief zijn de afwezigheid van een gemeenschappelijke taal, maar vooral de afwezigheid van een gemeenschappelijke identiteit en een Europees besef. Het is echter de...

Lees meer
Artikel

Stille getuigen

De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de touwtjes van tuinarchitect Mien Ruys (1904-1999) in het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle. Tuinarchitect Mien Ruys schilderde met bloemen. Zorgvuldig vulde ze borders met planten met uiteenlopende kleuren en hoogtes, die op...

Lees meer
Artikel

Beeldgeheim

Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Jop de Vries, dokter Couwenberg in Onderweg naar Morgen, en Sjoukje Hooymaayer, dokter Van der Ploeg in Zeg ‘ns AAA, wagen een poging. ‘Is het de terugkeer van de gegijzelde buitenlanders die in 2003 uit de Sahara zijn losgekocht?’ begint Hooymaayer voortvarend. Maar ze moet bekennen: ‘De...

Lees meer
‘Het water klotste twee meter hoog tegen het raam aan’
‘Het water klotste twee meter hoog tegen het raam aan’
Artikel

‘Het water klotste twee meter hoog tegen het raam aan’

Zeventig jaar geleden werd Nederland getroffen door de Watersnoodramp. Lijntje de Wit vertelt erover. 'Dat weekend kwam er een einde aan mijn kindertijd.'

Lees meer
Onderzoek

De vijftien klassieke werken over de Nederlandse geschiedenis

Wat zijn de klassieke werken over de Nederlandse geschiedenis? Welke boeken zijn van blijvende waarde? Deze vragen legde Historisch Nieuwsblad voor aan de leden van het eerbiedwaardige Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap (KNHG). We kregen precies honderd reacties binnen. De inzenders noemden bijna driehonderd titels, maar waren verrassend eensgezind in hun eindoordeel. 15      Maerlants wereld door...

Lees meer
Het Hoge Woord
Het Hoge Woord
Artikel

Het Hoge Woord

Aan de middeleeuwse geschiedenis valt geen pleidooi voor een verenigd Europa te ontfutselen, concludeert mediëvist Peter Hoppenbrouwers. En in de huidige ontwikkelingen binnen de Europese Gemeenschap ziet hij slechts meer redenen voor euroscepsis. Moet Europa één worden? De meeste grote koningen uit de Middeleeuwen zouden die vraag hebben beantwoord met een volmondig ‘ja’. Europa, dat...

Lees meer
Surinaamse troepen tijdens de Tweede Wereldoorlog
Surinaamse troepen tijdens de Tweede Wereldoorlog
Artikel

Oorlog bracht Surinamers welvaart en interneringskampen

De Tweede Wereldoorlog bracht Suriname een onverwachte economische opleving. Tegelijkertijd draaide de Nederlandse gouverneur de bevolking de duimschroeven aan. ‘Ongewenste elementen’ werden, net als Duitsers en vermoedelijke NSB’ers, opgesloten in kampen. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog was de Surinaamse hoofdstad Paramaribo een saai en dromerig stadje. Behalve flaneren was er weinig te doen;...

Lees meer
Henry Morton Stanley maakte de koloniale droom van de Belgische koning waar
Henry Morton Stanley maakte de koloniale droom van de Belgische koning waar
Artikel

Henry Morton Stanley maakte de koloniale droom van de Belgische koning waar

Henry Morton Stanley was de journalist die David Livingstone ontdekte in de binnenlanden van Afrika, maar ook degene die de koloniale ambities van de Belgische koning Leopold II hielp realiseren. ‘Dr. Livingstone, I presume?‘ Met deze historische woorden maakte de Amerikaanse ontdekkingsreiziger en journalist Henry Morton Stanley zich op 10 november 1871 onsterfelijk. Stanley deed...

Lees meer
Maximumsnelheid op de snelweg werd pas in 1974 ingevoerd
Maximumsnelheid op de snelweg werd pas in 1974 ingevoerd
Artikel

Maximumsnelheid op de snelweg werd pas in 1974 ingevoerd

Op 6 februari 1974 werd er op de Nederlandse autosnelwegen een maximumsnelheid ingevoerd. Volgens de regering om het hoge aantal verkeersdoden terug te dringen. Maar oliebesparing speelde een minstens even grote rol, zegt Kees Vogel, voormalig commandant van de Algemene Verkeersdienst. ‘Geloof me, het is allemaal politiek.’ ‘Snelheidsbeperking was een politiek zwaarbeladen onderwerp,’ zegt de...

Lees meer
Artikel

Mecenas Joseph Drucker

Tijdens de renovatie van het Rijksmuseum zijn de meesterwerken te bezichtigen in de Philipsvleugel. Wie weet nog dat deze ooit de Drucker-uitbouw heette en een belangrijke collectie negentiende-eeuwse schilderijen huisvestte, bijeengebracht door de broer van feministe Wilhelmina Drucker? Het Rijksmuseum verbouwt en renoveert; De Nachtwacht en andere topstukken hangen zolang te pronk in de Philipsvleugel....

Lees meer
1989
1989
Artikel

1989

Het jaar 1989 was een jubeljaar voor de kapitalistische democratie: wereldwijd werden communistische dictaturen door volksrevoluties aan het wankelen of ten val gebracht.  Maar de feeststemming was zo groot dat de gelijktijdige opmars van militante moslimbewegingen en ultranationalisme aan het oog werd onttrokken.  Hoewel het gevaarlijk is om historische ontwikkelingen op te hangen aan individuele...

Lees meer
Recensie

Tijdschrift december 2003

15,89 euro . Tel. 050-3637699 ‘Hoewel zonder de uitdrukkelijke autorisatie van historici is 2002 reeds opgenomen in de eregalerij van historische jaartallen.’ Dat schrijft Koen Vossen niet zonder ironie in het themanummer van Nieuwste Tijd (2003-4). De opkomst van en de moord op Fortuyn waren voor de redactie aanleiding om stil te staan bij het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten