Alle artikelen
‘We hebben ons gedragen als een verwend jochie dat zijn speeltje kwijtraakte.’ Dat schrijft P.W.J. Joosten naar aanleiding van de stelling: ‘Nederland heeft de dekolonisatie van Indonesië goed afgehandeld.’ Van de 189 deelnemers is 69 procent het daar niet mee eens.
‘Nederland heeft niet gedekoloniseerd, maar is plat gezegd gewoon afgetaaid,’ schrijft L. Janssen. ‘En niet eens uit nobele overtuiging, maar onder druk van de internationale gemeenschap.’ Veel forumdeelnemers schamen zich voor het geweld waarmee Nederland na 1945 probeerde de opstandige Indische kolonie terug in het gareel te krijgen. ‘Nederland moet nog steeds diep door het stof voor de oorlogsmisdaden die tijdens de Politionele Acties zijn begaan,’ aldus I. Kooman.
Volgens H.W. de Nie bleef Den Haag ‘te lang doof voor internationale signalen’ die erop wezen dat de tijd van koloniale wereldrijken voorbij was. Slechts onder druk van de Verenigde Staten wilde Nederland praten over dekolonisatie. Ook J.B. van Deelen vindt dat Nederland ‘veel te lang heeft geprobeerd Indonesië binnen het Rijksverband te houden, terwijl allang duidelijk was dat de Indonesiërs dat niet wilden. Nederland is ook eind jaren dertig niet tegemoetgekomen aan het streven van nationalisten naar meer autonomie en heeft hen zo laten radicaliseren.’
Toen Nederland in 1949 dan eindelijk serieus ging onderhandelen over dekolonisatie, ging er volgens veel deelnemers opnieuw van alles mis. R.N. Rijke vindt het onterecht dat de Republiek Indonesië de staatsschuld van het Nederlandse gouvernement moest overnemen. D.J. Vreeken meent dat ‘een gemenebestoplossing voorhanden was’, als niet ‘de toenmalige regering wilde vasthouden aan een koloniaal bestuur, met de politionele acties als gevolg en daarna de ellende die Nederlanders moesten ondervinden toen ze Indonesië uit gegooid werden’.
Nederland wilde dat Indonesië een federale staat werd, met een zekere mate van zelfstandigheid voor de verschillende eilanden. Volgens L.N. Kuperus had dit moeten worden doorgezet ‘ten gunste van de volkeren buiten Java’. Door het federatieve model los te laten kwamen er ‘te weinig waarborgen voor allerlei minderheden’, vindt ook J.A. Dijkhuis.
H. Hornstra Moedt schrijft: ‘Afspraken die met Indonesische bewind gemaakt zijn over de status van de Molukken en Papoea-Nieuw-Guinea zijn niet nagekomen.’ Maar A. Wuite vindt: ‘Dat Indonesië vrij snel daarna besloot alle delen ondergeschikt te maken aan het centrale bestuur vanuit Java, kan ons niet worden aangerekend.’
Verschillende forumdeelnemers denken vooral dat Nederland niet goed heeft gezorgd voor de soldaten van het KNIL en hun gezinnen toen deze na de soevereiniteitsoverdracht van 1949 naar Nederland kwamen. Onder hen waren veel Molukkers. ‘De Nederlandse regering heeft te weinig gedaan voor de mensen uit Ambon, de Indo’s en de blanke Indische mensen,’ schrijft D.G. Sievers.
Toch zijn er ook respondenten die de Nederlandse dekolonisatiepolitiek verdedigen. ‘Het tijdperk en de omstandigheden boden weinig andere opties,’ meent L. Eijsman. En B. van Houten schrijft: ‘Nederland heeft geen slechter figuur geslagen dan landen als Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.’
Over het resultaat van de dekolonisatie – de vrije Republiek Indonesië – lopen de meningen uiteen. P.A.P. Strutz vindt dat Nederland ‘een beroerd land heeft achtergelaten’. Volgens N.J. Bos daarentegen is Indonesië ‘een goed functionerende en zelfbewuste staat’ geworden. Een staat bovendien, waar volgens B. van Rijnsoever de inwoners de dekolonisatie beter lijken te hebben verwerkt dan hier te lande. ‘Gek genoeg is er vooral in Nederland veel oud zeer.’
Lees over de Indische partij, die aan de wieg stond van de Indonesische onafhankelijkheidsbeweging, in ons Dossier Dekolonisatie op bladzijde 26.
Aletta Jacobs
In het volgende nummer van Historisch Nieuwsblad staat onder meer een portret van de negentiende-eeuwse feministe Aletta Jacobs. Dit jaar is het negentig jaar geleden dat in Nederland het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd. De stelling luidt deze keer:
‘De strijd voor vrouwenrechten is nog net zo belangrijk als in de tijd van Aletta Jacobs.’
Lezers van wie het e-mailadres bekend is bij de redactie krijgen op donderdag 1 juli een verzoek om aan het forum deel te nemen. Dat kan door te klikken op de link in de e-mail. Andere lezers kunnen vanaf die datum terecht op www.historischnieuwsblad.nl. Wilt u worden opgenomen in ons e-mailbestand, stuur dan een bericht naar redactie@historischnieuwsblad.nl.
Eens 13 %
Oneens 69 %
Geen mening 18 %
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Forum
‘We hebben ons gedragen als een verwend jochie dat zijn speeltje kwijtraakte.’ Dat schrijft P.W.J. Joosten naar aanleiding van de stelling: ‘Nederland heeft de dekolonisatie van Indonesië goed afgehandeld.’ Van de 189 deelnemers is 69 procent het daar niet mee eens. ‘Nederland heeft niet gedekoloniseerd, maar is plat gezegd gewoon afgetaaid,’ schrijft L. Janssen. ‘En...
De stelling
Anton van Hooff: ‘Het is niet zonder meer waar dat een economische crisis tot radicalisering van het electoraat an sich leidt. Zo boekten links-radicale partijen in de jaren dertig slechts weinig winst. Het is juister te stellen dat economische crises een electorale ruk naar rechts over een breder spectrum veroorzaken. We moeten dus niet alleen...
De kogel kwam van de Stasi
‘As is verbrande turf.’ Zo luidt een oudvaderlandse uitdrukking. ‘As’ dit eens was gebeurd, ‘as’ dat eens was gebeurd, dan was alles anders geworden. As Cleopatra een andere neus had gehad, was het Romeinse Rijk nooit ten onder gegaan. Zo zijn er boeken geschreven met als inzet de miskraam van Frau Schicklgruber, waardoor ene Adolf...
De Grote Beloftes van de PVV
De overwinning van de Partij Voor de Vrijheid bij de Europese verkiezingen heeft gezorgd voor grote politieke opwinding. De media wekten de indruk dat dit het explosieve debuut van het Nederlandse populisme was, alsof Leefbaar Nederland, Fortuyn en Verdonk alweer geheel vergeten waren. De journalistieke retoriek vertoonde wel dezelfde eigenaardige gebreken als ten tijde van...
Gezien
Tentoonstelling ‘Zelfs onze katholieken zijn calvinisten’ door Marieke Prins ‘Voor deze mensen is het calvinisme uitgedacht, deze mannen met dunne lippen, met varkensoogjes en vlekkerig rode wangen, met gezichten als het mijne, en juist dat maakt het zo erg.’ Een van de eerste citaten in de tentoonstelling Calvijn & Wij is van Maarten ’t Hart,...
Het Complete Derde Rijk
Toen de Britse historicus Richard J. Evans ongeveer tien jaar geleden begon aan zijn driedelige geschiedenis van het Derde Rijk, moest hij natuurlijk aan zijn lezers – en misschien ook wel aan zichzelf – uitleggen waarom hij dit deed. Terecht zette hij bij die gelegenheid uiteen dat er maar heel weinig synthetische studies van het...
Verhalen uit het hoofdkantoor
Ooit was er een probleem. De mensen waren arm en hun bestaan was onzeker – daar komt het zo ongeveer op neer. Misschien is dit zelfs de beste samenvatting van de geschiedenis van de mensheid. Maar in de negentiende eeuw viel het probleem opnieuw op, en men gaf er zelfs een deftige naam aan: de...
Politici moeten zich soeverein tonen
Politici die aan wielerwedstrijden of spelletjes op de televisie meedoen, is dat nuttig of verwerpelijk? Wat te denken van elkaar vliegen afvangende Kamerleden en ministers; verliest ‘de politiek’ zo haar aanzien? En wat is daarmee dan verloren? Remieg Aerts, hoogleraar geschiedenis in Nijmegen, verkent in Het aanzien van de politiek onder andere de grenzen van...
De kronkelige dynamiek van de Europese eenwording
Dit is een boek waarbij na 531 soms fascinerende, soms quasidiepzinnige, soms informatieve maar altijd verboze pagina’s één vraag blijft knagen: But is it history? Daarop valt niet eenvoudig antwoord te geven. De passage naar Europa is het proefschrift waarop de 36-jarige historicus en filosoof Luuk van Middelaar op 13 mei jl. in Amsterdam promoveerde,...
Signalementen
Zoals de traditie wil gaat deze rubriek in het zomernummer uitsluitend over historische fictie. Elf boeken voor op het strand. Oudheid-nu, FrieslandHans van der HeijdeDe Republyk413 p. L.J. Veen, € 19,90Friesland scheidt zich af van Nederland. Hoe dat gebeurt ga ik niet verklappen, want het verloop van de afscheiding is het meest hilarische van dit...
Lessen uit het verleden
In de universitaire wereld was de afgelopen 125 jaar weinig plaats voor politiek. Ook nu nog worden politieke boodschappen uit de universiteit geweerd. door Bas Kromhout Politiek hoort niet thuis op de universiteit. Die gedachte heeft sinds het derde kwart van de negentiende eeuw stevig postgevat in Nederland, zo blijkt uit de bundel Stille wijkplaatsen?...
Proefschriften
Privébad statussymbool RomeinenBadderen in eigen villa was in de Romeinse tijd een prijzige aangelegenheid. Zowel de aanleg als het gebruik van een eigen badcomplex kostte veel geld. Het bezit van een privébad gold dan ook als statussymbool, alleen weggelegd voor de toplaag van de samenleving. De baden waren niet alleen bestemd voor het lichamelijke welzijn...
