Alle artikelen
De Franse historicus Jacques Le Goff wint dit jaar de Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap, vanwege ‘het fundamenteel veranderen van onze blik op de Middeleeuwen’.
door Jan Malschaert
De prestigieuze Heinekenprijzen worden tweejaarlijks uitgereikt voor uitzonderlijke prestaties binnen verschillende wetenschappelijke disciplines. De in 2001 overleden Alfred Heineken was een voorstander van een verenigd Europa. Met de Heinekenprijs voor Geschiedenis had hij de stimulering van wetenschappelijk onderzoek naar de Europese geschiedenis voor ogen.
Voor de jury, die de prijs namens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) toekent, was dit dan ook een belangrijk criterium bij het toekennen van de prijs aan Le Goff. Juryvoorzitter Willem Frijhoff: ‘Het is voor iemand die de Middeleeuwen bestudeert natuurlijk makkelijker om het Europees perspectief in zijn werk te betrekken dan voor iemand die bezig is met de periode van de nationale staten. Dit neemt niet weg dat Le Goff dit zeer systematisch doet. Bovendien is hij altijd vernieuwend bezig.’
Daarmee doelt Frijhoff bijvoorbeeld op Le Goffs biografie over de Franse koning Lodewijk de Heilige. Le Goff reconstrueerde daarin minutieus de mythevorming rond de koning en de exploitatie daarvan. Frijhoff: ‘Hij heeft gezorgd voor een heel nieuwe omgang met de geschiedenis: van een politiek en economisch georiënteerde geschiedschrijving naar een waarin de rol van het menselijke en alledaagse leven centraal staat. Daarmee creëert hij een nieuwe visie op de Middeleeuwen.’
Jacques Le Goff verbleef voor zijn werk zowel in Praag en Rome als in Oxford. Marco Mostert, hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht, beaamt dat Le Goff voldoende oog had voor de Europese geschiedenis. ‘Dat Le Goff hart heeft voor de “Europese gedachte” is duidelijk. Hij is met de regio bekend en publiceerde een serie boeken onder de titel “Faire l’Europe”. Het laatste deel is een studie over de middeleeuwse wortels van Europa, geschreven door Le Goff zelf.’
Heeft Le Goff het beeld dat we van Europa hebben gewijzigd? ‘Ik ben bang van niet. Het is slechts weinig historici-mediëvisten gegeven om heden ten dage uitspraken met politieke consequenties te doen. Toch is iedereen het eens over de invloed die hij op de meest uiteenlopende terreinen van de middeleeuwse geschiedenis heeft gehad. Dat hij de Heinekenprijs krijgt is daarom meer dan terecht.’
Dat vindt ook Koen Goudriaan, hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Of Le Goff een directe invloed heeft gehad op de publieke opinie aangaande Europa waag ik te betwijfelen. Persoonlijk vind ik dat niet zo erg: hij verdient de Heinekenprijs wat mij betreft voor de verbeeldingsrijke en invoelende manier waarop hij thema’s van de Europese cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis uit de Middeleeuwen onder de aandacht heeft gebracht, ook van een breed publiek. Zijn interventies lokten debat uit, waarbij de uitkomst nogal eens anders was dan de stelling waarmee Le Goff begon – maar wat hindert dat?’
De tachtigjarige Le Goff kan helaas niet persoonlijk aanwezig zijn bij de uitreiking van de prijzen op 1 oktober. Voorzitter Willem Frijhoff van de jury: ‘Hij is geestelijk nog scherp, maar het is vrijwel zeker dat hij lichamelijk niet in staat is om de uitreiking bij te wonen.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Jacques Le Goff wint Heinekenprijs
De Franse historicus Jacques Le Goff wint dit jaar de Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap, vanwege ‘het fundamenteel veranderen van onze blik op de Middeleeuwen’. door Jan Malschaert De prestigieuze Heinekenprijzen worden tweejaarlijks uitgereikt voor uitzonderlijke prestaties binnen verschillende wetenschappelijke disciplines. De in 2001 overleden Alfred Heineken was een voorstander van een verenigd Europa. Met...
Gezien
‘Orde en een rustige opgewekte sfeer in het gezin zijn een remedie tegen de kwalen van deze tijd,’ staat in een Libelle uit 1960. Damesbladen leveren al decennia lang goede raad en begripvolle bemoediging. Van zeep tot soap biedt een nostalgische selectie. door Marieke Prins De tentoonstelling begint in de jaren dertig van de vorige...
‘Ik geloof omdat het idioot is’
‘Maar hoe weten wij wat Jezus in de Hof van Olijven tot Zijn vader bad? Zijn leerlingen lagen toch te slapen, dat vertellen de evangelies toch?’ Toen ik dit zei, werd de zeer roomse mevrouw Stienstra echt boos. We zaten op 1 april in Barend en Witteman te discussiëren over Mel Gibsons The Passion of...
De beste kinderboeken van 2004
De geschiedenis als bron van feiten en kennis, als realistische achtergrond van een spannend avontuur of als sprookjesachtig decor. In de vijf boeken die de shortlist haalden van de Historisch Nieuwsblad Bontekoeprijs speelt het verleden steeds een andere rol. Oerhollands is de geschiedenis van Alkmaar. In de Middeleeuwen wordt de stad geteisterd door overstromingen. In...
Mobieltjes offeren op zomerkamp van de NJBG
De Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis (NJBG) organiseert dit jaar prehistorische zomerkampen in Flevoland. Bas Kromhout nam een kijkje bij de 9- tot 12-jarige ‘Orgh’-aanbidders. Midden in het weidse landschap van de Flevopolder markeren drie totempalen de ingang van de nagemaakte prehistorische nederzetting Swifterkamp. Bij binnenkomst rennen kinderen voorbij, behangen met speren, bogen en ‘snorrebotten’ –...
Nog steeds ruzie over Gibraltar
Nog steeds ruziën Spanje en Engeland over Gibraltar, dat in 1704 in Britse handen kwam. Het bezoek van prinses Anne aan de rots leidde tot boosheid onder de Spanjaarden. door Gijs Versteegen/ Madrid Driehonderd jaar later zit het de Spanjaarden nog steeds dwars: na een mislukte aanval op Barcelona in 1704 zakten 55 Nederlandse en...
Paviljoen Auschwitz vernieuwd
Op 26 april 2005 zal kroonprins Willem-Alexander de nieuwe Nederlandse opstelling in het Auschwitzmuseum openen. ‘Ooit bezocht hij het kamp met zijn broers en prins Claus, dus we zijn erg blij dat hij deze daad wil verrichten’, zegt Carry van Lakerveld, samen met Victor Levie verantwoordelijk voor de nieuwe opstelling. De Poolse regering besloot in...
Suriname geeft straten nieuwe namen
Met het hernoemen van pleinen en straten hoopt de regering-Venetiaan in Suriname de herinnering aan wreedheden uit de koloniale tijd ongedaan te maken. De makers van stadsplattegronden zijn er niet blij mee, maar politici spreken van een mijlpaal. door Marieke Visser/ Paramaribo Het Mr. J.C. Bronsplein, genoemd naar een Nederlandse gouverneur, is onlangs omgedoopt tot...
Lenin stierf aan syfilis
Vladimir Lenin overleed aan syfilis. Dat concluderen drie medisch wetenschappers in Israël na jarenlang onderzoek naar de doodsoorzaak van de grondlegger van de Sovjet-Unie. door Karel Onwijn/ Moskou Hoewel al jaren geruchten de ronde deden dat Lenin aan syfilis leed en hieraan wellicht is overleden, was dit nooit wetenschappelijk aangetoond. Volgens de officiële lezing...
Meertens Instituut mag blijven
Was P.J. Meertens (1899-1985) een nazi en een pedofiel? In 2005 uitte socioloog Hans Derks dergelijke beschuldigingen aan het adres van deze ‘onderzoeker van het volkseigene’. Een commissie van drie hoogleraren boog zich over de beschuldigingen. Het Meertens Instituut, beroemd geworden dankzij de romanserie Het Bureau van J.J. Voskuil, mag zijn naam behouden. Dit is...
Vlag en volkslied niet verplicht voor Japanse leraren
Tegen alle verwachtingen in hebben 401 leraren van openbare scholen in Tokyo een rechtszaak tegen de stad Tokyo gewonnen. Ze waren gestraft omdat ze zich niet aan een decreet van de gemeente hadden gehouden. Dit decreet schrijft voor dat bij schoolceremonies leraren en leerlingen voor de vlag moeten opstaan en het volkslied moeten zingen. De...
Tweede feministische golf op film
Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) begint deze herfst met een oral history-project over de tweede feministische golf. De vrouwen van 55+ moeten nu geïnterviewd worden, voordat hun verhalen verloren gaan. Het IIAV verzamelt en bewaart materiaal over feminisme in de jaren zestig van de vorige eeuw. Hoewel het zich vooral richt...