Alle artikelen
Veel Duitsers vinden de Bund der Vertriebenen, die ijvert voor de belangen van na de oorlog uit Oost-Europa verdreven Duitsers, een gevaarlijke organisatie. Maar de Bund vaart al jarenlang een gematigde koers.
door Antoine Verbij/ Berlijn
Een fanatieke kern van de vijftien miljoen Duitsers die rond 1945 uit de voormalige rijksgebieden in het oosten van Europa zijn verdreven, ijverde in de jaren vijftig en zestig voor de teruggave van land en bezittingen. Ze vonden bij politici nauwelijks gehoor. Inmiddels verlangen de vertriebenen vooral erkenning van hun leed. Dat is de verdienste van de Bund der Vertriebenen, de koepelorganisatie van alle plaatselijke Heimatverbände.
De voorzitter van de Bund, Erika Steinbach, verdrevene van de tweede generatie en CDU-parlementariër, heeft zich optpopt als handig strateeg. Ze bedient bij tijd en wijle het ressentiment aan de basis maar vertaalt hun verlangens in een gematigd beleid.
Al jaren ijvert Steinbach voor een Zentrum gegen Vertreibungen in Berlijn, zeer tegen de zin van het politiek correcte deel van Duitsland en tot woede van de Polen, die zo’n centrum een bedreiging vinden voor de stabiliteit in Midden-Europa. In haar streven wordt Steinbach gesteund door bondskanselier Angela Merkel, maar die slaagde er niet in coalitiepartner SPD voor het project te winnen. Onderwijl doet Merkel haar best om de Poolse koudwatervrees voor het Centrum te verminderen
Eind januari kwam Steinbach met een nieuwe zet. Ze kondigde een tentoonstelling aan die een voorproefje moet bieden van wat haar met het Centrum voor ogen staat. Erzwungene Wege wil dertien voorbeelden documenteren van verdrijvingen in het Europa van de twintigste eeuw, van de volkerenmoord op de Armeniërs tot de etnische zuiveringen in het voormalige Joegoslavië.
Steinbachs aankondiging leidde onmiddellijk tot een fel debat. De CDU liet officieel weten het plan te steunen en het een welkome aanvulling te vinden op de succesvolle tentoonstelling Heimat. Flucht, Vertreibung und Integration die momenteel in het Haus der Geschichte in Bonn te zien is.
De SPD ziet in Steinbachs plan een nieuwe provocatie en acht de tentoonstelling juist in het licht van die in Bonn volstrekt overbodig. Het taboe is nog altijd niet van de baan.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Lot van verdreven Duitsers blijft een taboe
Veel Duitsers vinden de Bund der Vertriebenen, die ijvert voor de belangen van na de oorlog uit Oost-Europa verdreven Duitsers, een gevaarlijke organisatie. Maar de Bund vaart al jarenlang een gematigde koers. door Antoine Verbij/ Berlijn Een fanatieke kern van de vijftien miljoen Duitsers die rond 1945 uit de voormalige rijksgebieden in het oosten van...
Afluisterprogramma herinnert Democraten aan Nixon-jaren
Democraten in de Verenigde Staten vergelijken het afluisteren van Amerikaanse burgers zonder gerechtelijk bevel met praktijken uit de Nixon-jaren. Het is maar de vraag of ze daarvan bij de verkiezingen zullen profiteren. Pieter van Os/ Washington Op Capitol Hill is de historische analogie deze dagen niet van de lucht. Senator Durbin schuwde de vergelijking met...
Staatssecretaris wil meer aandacht voor Tweede Wereldoorlog
Nu de getuigen van de Tweede Wereldoorlog aan het uitsterven zijn, wordt het behoud van archiefstukken, monumenten en historische plaatsen belangrijker, vindt staatssecretaris Ross-Van Dorp van Volksgezondheid Welzijn en Sport. Ook wil zij meer aandacht voor de oorlog in het onderwijs. Dat nog maar 51 procent van de Nederlandse bevolking aan de Tweede Wereldoorlog denkt...
Huub Wijfjes schrijft geschiedenis VARA
Mediahistoricus Huub Wijfjes, verbonden aan de masteropleiding journalistiek van de Rijksuniversiteit Groningen, kreeg van de VARA het verzoek de geschiedenis van de omroep te schrijven. Dat moet uitmonden in een multimediaal project over het roemrijke verleden van de rode vereniging. Mediahistoricus Huub Wijfjes (1956) zal zich vanaf de zomer drie jaar vol enthousiasme storten op...
Twijfel over liberale kandidaat met bier en jenever weggespoeld
In Electorale cultuur en politieke oriëntatie. Verkiezingen in Gelderland 1888-1940 onderzoekt Ron de Jong het functioneren van de democratie in Arnhem, Doetinchem en Tiel. In de laatste gemeente was het persoonlijke netwerk van de kandidaten vaak belangrijker dan politieke overtuiging. En nog steeds bepaalt groepsgevoel het stemgedrag, zegt Lammert Dijkstra, lijsttrekker van Pro Tiel. De...
De Stelling
‘Het is hypocriet om David Irving te vervolgen wegens Holocaustontkenning en tegelijkertijd de cartoonrellen te veroordelen.’ James Kennedy:‘Het zijn twee geheel verschillende vormen van protest, en dus moeilijk te vergelijken. Dat neemt niet weg dat het, naar mijn mening, duidelijker en consistenter zou zijn als ieder mens straffeloos zou kunnen zeggen wat hij of zij...
Nederlandse burgemeesters machteloos tegenover Duitse maatregelen
De Nederlandse burgemeesters, die mei 1940 werden verrast door de Duitse inval, konden nauwelijks invloed uitoefenen op de gebeurtenissen in de eerste periode van de Duitse bezetting. Dat blijkt uit het onderzoek dat op vrijdag 3 maart tijdens de studiedag ‘Openbaar bestuur in het eerste oorlogsjaar’ aan de Vrije Universiteit werd gepresenteerd. door Shirley Haasnoot...
Gezien
Tentoonstelling door Marieke Prins Goud, véél goud In de Nieuwe Kerk verwacht je eeuwenoud, metershoog, kostbaar en uniek. De tentoonstelling Indonesia stelt niet teleur. Het bloedrode doek dat de expositie inluidt is dertig meter hoog. Ook de bamboeplanten ervoor zijn zo uit de kluiten gewassen dat je je nietig voelt als je ernaast staat. De...
De Stelling
Uruzgan wordt voor Nederland een nieuw Srebrenica. Anton van Hooff: ‘Nee, zo’n militaire afgang zal het ditmaal niet worden. De Nederlandse legerleiding wil juist graag bewijzen dat onze strijdmacht de les van “Srebrenica” heeft geleerd. Dat onze soldaten echt kunnen knokken. Er is een behoefte om stoer te doen: zie het optreden van chef-staf Dick...
Lessen
In haar studie Het hart der natie beschrijft Hanneke Hoekstra hoe collectieve verontwaardiging over armoede en zedelijk verval in de negentiende eeuw bijdroeg aan de eenheid van de natie. Dominees en feministen streden samen tegen de wettelijke regulering van prostitutie. Nu die regulering een feit is, klinken hun echo’s weer door. Aan het einde van...
Hip tijdschrift Het Leven honderd jaar geleden voor het eerst verschenen
Het is deze maand honderd jaar geleden dat het eerste nummer van het legendarische tijdschrift Het Leven van de persen rolde. Het geïllustreerde weekblad veroorzaakte in zijn korte bestaan veel rumoer. Vooral het jaarlijkse ‘badnummer’ zorgde voor opschudding, maar ook voor verdubbeling van de verkoopcijfers. ‘Bij ons doet de foto alles,’ schreef de redactie van...
Boekverkoop toont lacunes in Brits onderwijs
Direct na de jaarwisseling worden de verkooplijstjes van 2005 opgemaakt. Een van de grootste Engelse boekhandelketens, ‘Borders’, heeft inmiddels zijn overzicht van de bestverkochte historische boeken in 2005 samengesteld. Die lijst biedt direct inzicht in de geschiedkundige interesses van de Britse lezer. In de top-vijftig van bestverkochte boeken staan vooral veel werken die de huidige...
