Alle artikelen
Strijdliederen zijn een onderdeel van politieke strijd. Ze moeten de wereld verbeteren, of helpen erger voorkomen. Deze liedjes komen het best tot hun recht bij stakingen, in demonstraties, of tijdens verkiezingen. Op het moment dat die context ontbreekt, verliezen ze hun ziel. Dat is ook een probleem bij de – overigens prachtig uitgegeven – cd-box Ongehoord. ’t Oproer kraait, van het Theater Instituut Nederland, in samenwerking met het instituut Beeld en Geluid en de VARA.
Ongehoord bevat 119 ‘rebelse liedjes van altijd en overal’, die tussen 1968 en 1975 werden verzameld, vertaald en bewerkt door Jaap van de Merwe en werden uitgezonden in het programma ’t Oproer kraait. Het oudste liedje komt uit The Beggar’s Opera uit 1728 van John Gay.
Van de Merwe verzamelde strijdliederen uit Duitsland, Frankrijk, Italië, Portugal en Spanje, maar ook uit Brazilië, Chili, China, de Verenigde Staten en Vietnam. Hoogtepunten zijn de liedjes ‘Ballade van de jodenhoer Marie Sanders’ (1935) en ‘En wat kreeg nou de soldatenvrouw’ (1948) van Bertolt Brecht, prachtig uitgevoerd door Adèle Bloemendaal. Het socialisme in Nederland wordt onder meer bezongen in ‘Het lied van Koning Gorilla’, over koning Willem III; ‘De spoorwegstaking’, over de staking van 1903; en ‘Wij, opgeschoten jongens van de straten’, naar aanleiding van het Jordaanoproer. Natuurlijk ontbreekt ook de Internationale niet.
Van de Merwe wist voor ’t Oproer kraait grote namen te strikken. Cabaretiers als Jenny Arean, Jules de Corte en Gerard Cox en zangers als Lenny Kuhr, Robert Long en Connie Vandenbos deden mee. De meeste nummers worden begeleid door het trio van Louis van Dijk.
Van de Merwe wilde een rebelse liedtraditie vastleggen, maar heeft de strijdliederen door de bewerkingen ook respectabel gemaakt. Daarmee zijn het weliswaar mooie, maar ook gewone liedjes geworden.
Ronald van Raak is Tweede Kamerlid voor de SP.
Ongehoord. ’t Oproer kraait. 4 cd’s en een boekje door Henk van Gelder. Theater Instituut Nederland, € 29,95
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Rebelse lieden worden respectabel
Strijdliederen zijn een onderdeel van politieke strijd. Ze moeten de wereld verbeteren, of helpen erger voorkomen. Deze liedjes komen het best tot hun recht bij stakingen, in demonstraties, of tijdens verkiezingen. Op het moment dat die context ontbreekt, verliezen ze hun ziel. Dat is ook een probleem bij de – overigens prachtig uitgegeven – cd-box...
Websites
De Opstand De Universiteit van Leiden werd in 1575, een jaar na de mislukte Spaanse belegering van de stad, gesticht door prins Willem van Oranje. Reden voor de instelling om in samenwerking met de universiteitsbibliotheek een website te wijden aan deze roerige periode. De site, gerealiseerd door een team van docenten en deskundigen, behandelt de...
Verkleden als een kelthische koning
Een luizenkam met een echte luis ligt in een vitrine van de tentoonstelling Het geheim van de Kelten. Dat van die luis dat moet je geloven, want alleen iemand met erg scherpe ogen kan hem zien. Een echte kam, een echte luis, bijna 3000 jaar oud – ze zijn symbolisch voor onze relatie tot de...
Johannes Aleidis Ringers (1885-1965)
Hij legde de Afsluitdijk en de Noordersluis bij IJmuiden aan, en was verantwoordelijk voor de wederopbouw van Rotterdam en Middelburg. Toch weten nog maar weinig mensen wie Johannes Aleidis Ringers was. Tessel Pollmann ontrukt de ingenieur aan de vergetelheid. Er zijn maar weinig mensen die in de twintigste eeuw zo’n stempel op het...
‘Het is goed dat in Suriname het proces over de Decembermoorden begint.’
‘Het is goed dat in Suriname het proces over de Decembermoorden begint.’ Anton van Hooff:‘De Decembermoorden hangen als een donkere wolk boven Suriname. In die zin zou je niet tegen een proces kunnen zijn. Er is onrecht gedaan en daarmee zou afgerekend moeten worden. Maar Suriname is een zwakke staat, met een klein juridisch apparaat....
Brabanders waren geen Turken
Als het over immigratie gaat, hebben historici de neiging om problemen te relativeren. Ze vergelijken dan graag met migratiestromen in vroeger tijden. Dat is niet altijd terecht. De bundel Naar Rotterdam. Immigratie en levensloop in Rotterdam, vanaf het einde van de negentiende eeuw, die eind vorig jaar verscheen, is de samenvatting van een symposium dat...
De negentiende eeuw was niet saai
In Een nieuwe wereld verhaalt Auke van der Woud hoe Nederland een nieuwe tijd kreeg, nieuwe energiebronnen, nieuwe dijken, nieuwe water-, spoor- en steenwegen, hoe de telegraaf, de telefoon, treinen, auto’s en ‘vietsen’ hun intrede deden – en daarmee een totaal nieuwe manier van leven en beleven. Auke van der Woud, hoogleraar architectuur en stedenbouwgeschiedenis...
Het is terecht dat Saddam Hoessein is opgehangen
Het is terecht dat Saddam Hoessein is opgehangen Anton Van Hooff, docent klassieke cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Nijmegen ‘In de antieke republikeinse traditie werd het vermoorden van een tiran beschouwd als goede daad of burgerplicht. Nadat in 508 v.Chr. in Athene de democratie was gevestigd, werd op de agora een standbeeld opgericht voor de “tirannendoders”...
Juichende WA-mannen
In de reeks ‘Ons Koninkrijk en de Tweede Wereldoorlog’ van het NIOD is een derde deel verschenen: De Nationaal Socialistische Beweging 1931-1945. Ruim viereneenhalf uur beeld- en geluidsfragmenten, waarop niet alleen voorman Mussert te zien is, maar ook een groeiende schare van aanhangers in steeds variërende opstellingen. Van een paar min of meer ordelijk marcherende...
Websites
OoggetuigenOp zoek naar historische sensatie? De website www.eyewitnesstohistory.com biedt een groot aantal verslagen en getuigenissen: van toeschouwers tijdens de gladiatorengevechten in het Collosseum te Rome tot frontsoldaten tijdens de geallieerde invasie op 6 juni 1944. Per tijdvak wordt een overzicht geboden van bestaande ooggetuigenverslagen, die een persoonlijke visie geven op bekende historische gebeurtenissen. Ook zijn...
Smaragd en forse diamanten
Een sultan moet hier op hebben gezeten, op deze troon van gedraaid en verguld hout. En wie zal er gelegen hebben op deze kostbare achttiende-eeuwse canapé van walnotenhout, die er uitziet als een ijsbankje, wit van het parelmoer? Ook de bezoekers van de tentoonstelling Istanbul. De Stad en de Sultan in de Nieuwe Kerk kunnen...
Grondwetten in de oudheid
‘Het lijkt Homeros wel,’ dacht ik toen ik het forse boek uitpakte dat me als recensie-exemplaar werd toegestuurd. De ondertitel gaf me warempel een beetje gelijk: het boek is niet zomaar een historie van de antieke wereld, maar een epische geschiedenis van de Grieken en Romeinen. Zo’n aanspraak wekt verwachtingen, vooral omdat de auteur van...
