Alle artikelen
Vijftig jaar lang liep de vakbond CNV aan de leiband van de antirevolutionaire politiek. Tegenwoordig demonstreert hij met het FNV tegen het beleid van de regering-Balkenende.
door Bas Kromhout
Herwaardering voor de christelijke vakbeweging in Nederland, dat is wat historicus Paul E. Werkman wil bereiken met zijn proefschrift ‘Laat uw doel hervorming zijn!’ Facetten van de geschiedenis van het Christelijk Nationaal Vakverbond in Nederland (1909-1959). In tegenstelling tot wat van linkse zijde vaak is beweerd, heeft het CNV volgens Werkman een belangrijke bijdrage geleverd aan de emancipatie van de Nederlandse arbeider.
De christelijke vakbondsleden hebben lang een dubbele strijd moeten voeren: tegen sociaal-economische ongelijkheid in het algemeen én tegen onbegrip en wantrouwen binnen de eigen protestants-christelijke zuil. Bij de Antirevolutionaire Partij bestond grote weerstand tegen de (christelijke) vakbeweging. De ordening van de maatschappij was immers van God gegeven. En had de grote gereformeerde voorman Abraham Kuyper het niet altijd over ‘soevereiniteit in eigen kring’? Dan moest de ondernemer ook baas zijn en blijven in zijn eigen bedrijf.
Onder die condities moest het CNV behoedzaam opereren. De Duitse bezetting zorgde echter voor een toenadering tot de rooms-katholieke en sociaal-democratische vakbewegingen. Samen met hen legde het CNV de basis voor het naoorlogse overlegmodel. Onder leiding van Marinus Ruppert maakte het CNV zich in de jaren vijftig steeds meer los van de eigen zuil, en kreeg het een nieuw zelfbewustzijn.
Die ontwikkeling heeft zich na 1959 doorgezet, zegt de huidige vice-voorzitter van het CNV, Rienk van Splunder. ‘Het huidige vakverbond is niet gebonden aan een partij of kerk. Wel werken we met kerken samen om zaken als armoede en arbeidsethiek op de agenda te zetten. Maar het CNV staat open voor iedereen. ‘Dat we ook openstaan voor nieuwe ontwikkelingen blijkt uit cao-voorstellen waarin islamieten verlof kunnen krijgen op hun feestdagen.’
Ook is de tijd voorbij dat het CNV zich liet gezeggen door de christelijke politiek. ‘Natuurlijk staan we in de praktijk dicht bij partijen als het CDA en de ChristenUnie. Sommige oud-collega’s zitten in de Kamerfracties van deze partijen. Maar het is geen ouwejongenskrentenbrood. Soms staan we uiterst kritisch tegenover het beleid van het CDA, juist omdat we een bepaalde traditie delen. In 2004 stonden we samen met het FNV op het Museumplein, omdat we vonden dat het kabinet-Balkenende het christelijk-sociale gedachtegoed van eigen verantwoordelijkheid te veel uitlegde als “zoek het zelf maar uit”.’
Actievoeren is allesbehalve een gewoonte voor het CNV, zegt Van Splunder. ‘Traditioneel zijn wij daarin terughoudender dan andere bonden. Wij passen het stakingsmiddel pas toe als we definitief zijn uitgepraat. Maar dan aarzelen we ook niet het in te zetten. Het CNV laat zich leiden door bijbelse principes als participatie, duurzaamheid en solidariteit. Juist omdat wij zo’n duidelijk fundament hebben, zijn wij misschien wel radicaler dan welke andere bond ook.’
Paul E. Werkman, ‘Laat uw doel hervorming zijn!’ Facetten van de geschiedenis van het Christelijk Nationaal Vakverbond in Nederland (1909-1959). 352 p. Verloren, € 29,00
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Lessen
Vijftig jaar lang liep de vakbond CNV aan de leiband van de antirevolutionaire politiek. Tegenwoordig demonstreert hij met het FNV tegen het beleid van de regering-Balkenende. door Bas Kromhout Herwaardering voor de christelijke vakbeweging in Nederland, dat is wat historicus Paul E. Werkman wil bereiken met zijn proefschrift ‘Laat uw doel hervorming zijn!’ Facetten van...
De Vooruitgang
In haar proefschrift Heilig moeten. Radicaal-katholiek en retro-modern in de jaren twintig en dertig beschrijft Marjet Derks hoe katholieke vrouwengezelschappen in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw op radicale manier een plaats in de maatschappij opeisten. Door ascese, scholing van arbeiders en andersgelovigen probeerden ze de wereld tot het katholicisme te bekeren....
De Stelling
Anton van Hooff ‘De Russische intellectuelen zijn ontgoocheld. Zij zien dat het land onder Poetin steeds onvrijer is worden. Maar het gewone volk ziet enkel de positieve kanten van Poetin: de toename van de orde en de welvaart. Sommige Russen zouden hem zelfs graag hebben als nieuwe tsaar. Rusland heeft dan ook een historisch probleem....
Computererfgoed veilig gesteld
De Stichting Computer Erfgoed Nederland (SCEN) vraagt aandacht voor de geschiedenis van de computer. ‘Er is geen schaarste aan objecten, maar aan vastgelegde herinneringen.’ door Aniek Smit De SCEN wil historici, musea en verzamelaars bij elkaar brengen om een verzamelbeleid voor dit hedendaagse erfgoed door te voeren. Maar de stichting is niet alleen geïnteresseerd in...
Crisis in de sociaal-democratie
Zolang er in Nederland een sociaal-democratische partij bestaat, is er ruzie geweest over de koers. Rond 1900 werd de pragmatische partijleider Troelstra op de korrel genomen door dogmatische marxisten. De sociaal-democratische partij verkeert in een identiteitscrisis. De politiek leider ligt onder vuur. Hem wordt verweten te veel pragmaticus en te weinig visionair te zijn. Van...
Otto Cox wint de Grote Geschiedenis Quiz
Op 17 mei jongstleden vond in het Amsterdamse Felix Meritis de finale plaats van de zesde Grote Geschiedenis Quiz. Ook dit keer ging een minder bekende Nederlander met de winst naar huis. door Aniek Smit Al bij zijn eerste goede antwoord maakt D66-Kamerlid Boris van der Ham met een groot juichgebaar duidelijk dat hij de...
Cultuurhistoricus Frijhoff neemt afscheid van de Vrije Universiteit
Op 1 juni jongstleden nam Willem Frijhoff, hoogleraar geschiedenis van de nieuwe tijd, afscheid van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Frijhoff is echter nog geenszins van plan de academische wereld te verlaten. Bij zijn afscheid werd Willem Frijhoff (65) de feestbundel Heiligen of Helden overhandigd. Met deze 32 opstellen van zijn promovendi is...
Vrijgeven Russische KGB-archieven lijkt wassen neus
Sinds de opheffing van de Sovjet-Unie in december 1991 zijn 2 miljoen geheime archiefdossiers van de Russische veiligheidsdienst KGB vrijgegeven. Historici en mensenrechtenorganisaties klagen echter over toenemende tegenwerking bij hun onderzoek. De Russische Veiligheidsdienst FSB, de opvolger van de KGB, maakte onlangs met veel trots bekend dat het declassificeren – het opheffen van het staatsgeheim...
Finnen al vroeg met vrouwenkiesrecht
Finland heeft sinds vorige maand als eerste land ter wereld een regering die voor de meerderheid uit vrouwen bestaat. Dit is niet helemaal toevallig: Finland was precies honderd jaar geleden ook het eerste land dat vrouwen politieke rechten gaf. door Windy Kester/ Oslo Twaalf van de twintig ministers in de nieuwe Finse regering zijn van...
‘Milieugeschiedenis nuttig voor de toekomst’
De Vrije Universiteit van Amsterdam organiseerde van 5 tot 9 juni een internationale conferentie over milieugeschiedenis. De natuurrampen in het verleden blijken van belang voor onze toekomst. Op de openingsdag van de vierde conferentie van de European Society for Environmental History (ESEH) klinkt het lied ‘The Great Nations of Europe’ van Randy Newman. Daarin worden...
Lessen
De media hebben geen schuld aan het Srebrenica-drama. Zij hebben het Nederlandse publiek niet opgehitst vóór militair ingrijpen in Bosnië. Dat heeft de uitzending van militairen naar conflicthaarden altijd breed gesteund. door Bas Kromhout Nederland is naïef geweest toen het in 1992 besloot soldaten te sturen naar Bosnië. Daarover is iedereen het inmiddels, na een...
De Vooruitgang
Nederland speelt al eeuwen een vooraanstaande rol op het gebied van watermanagement. Toch wisten we ons geen raad met onze rivieren en kwamen veel oplossingen uit het buitenland. ‘We moesten leren van onze eigen fouten,’ aldus Wilfried ten Brinke in zijn boek Land in zee. De watergeschiedenis van Nederland. Onze eerste waterwerken danken wij aan...
