Home Canadese atoomveteranen eisen gerechtigheid

Canadese atoomveteranen eisen gerechtigheid

In het diepste geheim werden Canadese en Amerikaanse militairen vijftig jaar geleden als proefkonijnen gebruikt bij een nucleair experiment in de Nevada-woestijn. Gekweld door ziekten strijden de Canadese veteranen nu om genoegdoening.

Marlouk Wester

Gepubliceerd op: 8 juli 2009

Update 2 mei 2023

door Marlouk Wester/ Montréal

Op verzoek van de Verenigde Staten leverde Canada in 1957 veertig Canadese militairen om deel te nemen aan Operatie Plumbbob. Midden in de Koude Oorlog, met de wapenwedloop in volle gang, wilde het Amerikaanse leger onderzoeken of grondtroepen na een atoomexplosie nog konden vechten. De betrokken soldaten, die in eerste instantie dachten dat ze waren uitverkoren voor een elite-trainingskamp, werd verzekerd dat deze speciale opdracht ongevaarlijk was.

De militairen woonden zes atoomexplosies bij, waarvan één op slechts een kilometer afstand. De laatste bom, Smoky genaamd, was vier keer krachtiger dan de atoombom die op Hiroshima is afgevuurd. Beschermende brillen werden niet verstrekt, de deelnemers werden wel geïnstrueerd om tijdens de ontploffing dertig seconden een arm voor hun ogen te houden. ‘Ik keek dwars door mijn arm heen. Ik keek ook dwars door het hoofd van de jongen achter me. Ik zag al zijn vullingen,’ vertelt een veteraan in de Canadese documentaire Bombes à retardement, die onlangs over dit onderwerp is verschenen.

De militairen hebben twintig jaar niets gezegd over het experiment. Totdat een Amerikaanse veteraan in 1978 beweerde dat hij door Operatie Plumbbob kanker had opgelopen. Sindsdien hebben ook de Canadezen het zwijgen verbroken. Tweeëntwintig van de veertig veteranen zijn nog in leven; de anderen zijn voor het merendeel overleden aan kanker en hart- en longziekten. Verschillende van hun kinderen zijn misvormd geboren of lijden eveneens aan kanker.

De Verenigde Staten hebben hun verantwoordelijkheid toegegeven en onder Bill Clinton is aan de Amerikaanse veteranen 75.000 dollar uitgekeerd. De Canadese veteranen strijden nog altijd om gerechtigheid. Twintig jaar lang zijn zij door Ottawa vrijwel genegeerd. Begin november 2007 is de conservatieve regering van Stephen Harper eindelijk overstag gegaan en heeft per persoon een compensatie van 24.000 Canadese dollar (circa 18.000 euro) toegezegd. Maar dit bedrag wordt door de veteranen beschouwd als een belediging. Zij hebben aangekondigd een proces tegen de regering aan te spannen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten