Alle artikelen
Het bloedbad dat Algerijnse nationalisten in 1962 na de dekolonisatieoorlog aanrichtten onder de harki’s, Algerijnse hulptroepen in Franse dienst, is mede te wijten is aan het racisme van president Charles de Gaulle.
President Charles de Gaulle was tegen het opnemen van een groot aantal moslims in Frankrijk. Dat was een van de oorzaken van de massaslachting onder de Algerijnse huursoldaten in Franse dienst na de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog (1954-‘62). Dat zegt de Franse journalist Georges-Marc Benamou in zijn onlangs verschenen boek Un mensonge français (Een Franse leugen).
In 1962, bij het uitroepen van de onafhankelijkheid van Algerije, beschouwden de Algerijnse nationalisten van het Nationaal Bevrijdingsfront (FLN) de ongeveer 200.000 Algerijnse huursoldaten in Franse dienst als collaborateurs. Een massaslachting volgde, waarbij 30.000 à 150.000 slachtoffers onder deze harki’s vielen. De meeste harki’s hadden zich echter niet uit ideologische overtuiging bij het Franse leger aangesloten. Het waren vooral arme analfabeten die – vaak onder druk – waren geronseld door de Fransen. Anderen namen dienst in ruil voor bescherming door het Franse leger tegen de terreur van het FLN op het platteland.
In het onafhankelijke Algerije was voor de harki’s geen plaats meer, maar Frankrijk was er zeer terughoudend in om hen op te vangen. Toenmalig president Charles de Gaulle had eerder in een interview gezegd dat Frankrijk openstond voor mensen van alle rassen, op voorwaarde dat ‘het blanke ras met zijn Griekse en Latijnse origine en zijn christelijke geloof’ de overgrote meerderheid van de bevolking bleef uitmaken. Als er te veel Algerijnen naar Frankrijk zouden komen, ‘zou mijn dorp niet langer Colombey-les-Deux-Eglises heten, maar Colombey-les-Deux-Mosquées’, zei De Gaulle.
Un mensonge français leidt opnieuw tot felle debatten over de rol van de Fransen tijdens de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog. Dagblad Le Figaro verwijt Benamou dat hij De Gaulle beoordeelt met moderne maatstaven zonder uit te gaan van de normen en waarden van meer dan veertig jaar geleden. De Gaulle was misschien tegen de opname van een groot aantal moslims in de Franse samenleving, maar veertig jaar geleden was dat helemaal niet controversieel, redeneert redacteur Stéphane Denis. Bovendien staat het boek vol feitelijke historische onjuistheden, vinden zowel linkse als rechtse media.
Het lot van de 20.000 à 40.000 harki’s die wel in Frankrijk werden toegelaten, was overigens ook niet te benijden. Zij werden grotendeels opgevangen in tentenkampen, vaak zonder stromend water en elektriciteit, ondanks de vrieskou. Sommige harki’s verbleven daar meer dan tien jaar, vaak met hun gezin. Een opvangkamp in de Pyreneeën was twintig jaar eerder gebruikt voor joden, gearresteerd door het collaborerende regime van Vichy.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De Gaulle medeschuldig aan slachtpartij harki’s
Het bloedbad dat Algerijnse nationalisten in 1962 na de dekolonisatieoorlog aanrichtten onder de harki’s, Algerijnse hulptroepen in Franse dienst, is mede te wijten is aan het racisme van president Charles de Gaulle. President Charles de Gaulle was tegen het opnemen van een groot aantal moslims in Frankrijk. Dat was een van de oorzaken van de...
Kort nieuws
NeerlandisatieTussen 1815 en 1830 was de huidige Benelux verenigd. Om de eenheid te bevorderen werd het Nederlands de officiële landstaal. Janneke Weijermars beschrijft de rol van professor Johannes Matthias Schrant in het proces van neerlandisatie in het artikel ‘Neerlandistiek als bindmiddel van de natie. Hoogleraar Schrant in Gent 1817-1830’ in het tijdschrift Negentiende Eeuw. Schrants...
‘Een bevel moet worden uitgevoerd’
Hoe verweven moeten krijgsmacht en burgermaatschappij zijn? Over die vraag debatteerden Nederlandse militair deskundigen in de negentiende eeuw. Terwijl de legerleiding beducht was voor de bemoeienis van burgers bij de landsverdediging, was zij op diezelfde burgers aangewezen om een effectieve legermacht te kunnen opbouwen. In Burgerzin en soldatengeest beschrijft Ben Schoenmaker het debat op basis...
Politiearchief onthult geheimen genocide Guatemala
In Guatemala worden verloren gewaande archieven van de beruchte Policía Nacional voor het eerst openbaar gemaakt. Tachtig miljoen documenten kunnen een beter inzicht bieden in de dood van zo’n 200.000 Guatemalteken tussen 1962 en 1996. Kakkerlakken, ratten en vleermuizen bewaakten de laatste jaren de formidabele stapel papier in Guatemala-Stad, eerst door de eigenaar verstopt voor...
Wilhelmina overwoog vlucht naar Canada
Nederlandse schepen lagen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Engeland klaar om koningin Wilhelmina en haar regering in geval van een Duitse invasie te evacueren naar Canada. De regering, die kort tevoren uit Nederland was gevlucht, had geen vertrouwen in de Britse defensie. Dat blijkt uit Amerikaanse archiefstukken. Nadat koningin Wilhelmina in mei...
Oorlog en vrede centraal in Week van de Geschiedenis
De Week van de Geschiedenis 2009 staat in het teken van oorlog en vrede. Van 17 tot en met 25 oktober kunnen geschiedenisliefhebbers in heel Nederland tentoonstellingen, lezingen en evenementen bezoeken. Hoogtepunt is de Nacht van de Geschiedenis op 24 oktober in Amsterdam. Tijdens de Week van de Geschiedenis 2009 organiseren meer dan 500 musea,...
Film: ‘Hunger’ en ‘Fifty Dead Men Walking’
In de drie decennia na 1969 kwamen in Noord-Ierland bij de gevechten tussen loyalisten en republikeinen (IRA) ongeveer drieduizend mensen om het leven als gevolg van bomaanslagen, executies en gevechten. Onder hen waren bijna tweeduizend burgers. De strijd, door de Britse autoriteiten eufemistisch ‘the Troubles’ genoemd, heeft altijd tot de verbeelding van filmmakers gesproken. Dat...
Websites: www.aletta.nu en youtube.nl
4 Juni 1913. In Engeland zijn alle ogen gericht op de belangrijkste paardenrennen van het jaar: de Epsom Derby. De koninklijke familie, talloze lieden van adellijke afkomst en iedereen die verder ook maar iets in het Britse Rijk te vertellen heeft zijn aanwezig. Allen kijken gespannen naar de prestigieuze race, die sinds 1780 jaarlijks verreden...
Tentoonstelling: ‘Jan Marijnissen & de Meisjes van de fabriek
Eén foto in het bijzonder blijft je bij. Die toont vijf meisjes van een jaar of negen, tien die jutezakken naaien. Vijfentwintig per dag, meldt het bijschrift. Ze werken zoet door en hebben ronde kindergezichtjes. Zo te zien zijn het de jongste arbeidstertjes op deze tentoonstelling. De foto hangt op de expositie Jan Marijnissen &...
Interview met Niall Ferguson
Engeland had buiten de Eerste Wereldoorlog moeten blijven. Duitsland had dan weliswaar veel meer macht gekregen in Centraal-Europa, maar de oorlog had korter geduurd en de Tweede Wereldoorlog was er zelfs nooit gekomen. Dat is een van de controversiële stellingen in The Pity of War (1998) van de Britse historicus Niall Ferguson, waarvan recent een...
Forum: strijd voor vrouwenrechten
‘Vrouwen worden nog steeds als ongelijkwaardig aan mannen beschouwd en als hun onderhorigen behandeld.’ Dat schrijft mevrouw A.W. Koopmanschap-Van Langen naar aanleiding van de stelling: ‘De strijd voor vrouwenrechten is nog net zo belangrijk als in de tijd van Aletta Jacobs.’ De meningen hierover zijn verdeeld. Van de 288 forumdeelnemers is 48 procent het ermee...
De Stelling:
Anton van Hooff: ‘Toen ik in 1986 aan de andere zijde van de Muur stond, dacht ik dat ik het niet meer zou meemaken dat deze zou verdwijnen. Voor veel West-Europeanen hield Europa op bij de Muur: daarachter was enkel duisternis. Maar binnen enkele jaren viel hij. In de euforie over die gebeurtenis geloofde men...