Alle artikelen
Met ingang van 2011 mogen de Russen het einde van de Tweede Wereldoorlog tweemaal vieren. Dan wordt voor het eerst de overwinning op Japan herdacht.
Tot nu toe vierden de Russen alleen 9 mei, de ‘Dag van de Overwinning’ op nazi-Duitsland. Dat er ook na mei 1945 nog flink is gevochten, is in Rusland lange tijd min of meer vergeten. De overwinning op Japan wordt nu eindelijk aan die vergetelheid ontrukt met een ‘Dag van het einde van de Tweede Wereldoorlog’, elk jaar op 2 september.
Meer lezen over de Tweede Wereldoorlog? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Op 8 augustus 1945 verklaarde de Sovjet-Unie de oorlog aan Japan. Een dag later viel het Rode Leger Mantsjoerije binnen, terwijl een Amerikaanse atoombom de stad Nagasaki in de as legde. Op 6 augustus was hetzelfde al gebeurd met Hiroshima. Het Rode Leger bezette onder meer het zuidelijke deel van het eiland Sachalin en de Koerilen-eilanden ten noorden van Hokkaido.
Japan capituleerde op 2 september. De Opperste Sovjet van de USSR verklaarde 3 september tot nationale feestdag, maar de viering ervan raakte al snel in onbruik. Pogingen de feestdag terug te krijgen op de kalender liepen lange tijd op niets uit.
Sinds 1997 spande vooral het regionale parlement van Sachalin zich in voor eerherstel voor de ‘Dag van de Overwinning op het militaristische Japan’. De Russische regering deed echter niets met het idee, vermoedelijk om Japan niet voor het hoofd te stoten. De Japanners hebben zich nooit willen neerleggen bij de annexatie van de Koerilen, die in Japan de ‘Noordelijke Territoria’ heten.
De Russische regering draaide zich tot voor kort in allerlei bochten om het belang van de militaire overwinning op Japan te bagatelliseren. Die was bereikt ‘dankzij de inzet door een van de coalitieleden van massavernietigingswapens, waarvan het gebruik niet noodzakelijk was’. Bovendien duurde de oorlog tegen Japan ‘iets meer dan twee weken’ en werd hij volgens presidentieel adviseur Georgi Vilinbachov ‘weinig opgemerkt door tijdgenoten en nazaten’.
Die argumenten zijn nu overboord gezet, mogelijk omdat Moskou het hoog tijd vindt de steeds fellere Japanse retoriek over de ‘Noordelijke Territoria’ van repliek te dienen.
Russen vieren overwinning op Japan in de Tweede Wereldoorlog
Met ingang van 2011 mogen de Russen het einde van de Tweede Wereldoorlog tweemaal vieren. Dan wordt voor het eerst de overwinning op Japan herdacht. Tot nu toe vierden de Russen alleen 9 mei, de ‘Dag van de Overwinning’ op nazi-Duitsland. Dat er ook na mei 1945 nog flink is gevochten, is in Rusland lange...
Liet Stalin de Polen stikken?
Poolse en Russische historici zijn het oneens over de rol van het Rode Leger tijdens de opstand van Warschau in september 1944. Dat bleek tijdens een videoconferentie van Russische en Poolse historici op 29 juli jongstleden, georganiseerd door het Russische persbureau RIA Novosti. Elk jaar op 1 september wordt in Warschau stilgestaan bij de opstand....
Ook Frankrijk worstelt met geschiedenismuseum
De ene locatie is te sterk verbonden met het Franse koningshuis, de andere roept te veel associaties op met Napoleon. Net als Nederland wil Frankrijk een museum bouwen voor de vaderlandse geschiedenis, en net als hier is het geen sinecure een geschikte plek te vinden. In één opzicht is de zoektocht in Frankrijk aanzienlijk eenvoudiger:...
Onzichtbare Nederlanders
Emigratie is de Nederlanders verre van vreemd: al vanaf de Gouden Eeuw kozen velen van hen het ruime sop in de hoop op een beter leven overzee. Het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis besteedt er een themanummer aan. Vijf essays over Nederlandse emigratie overzee werpen licht op dit verschijnsel gedurende de negentiende en twintigste...
Nederlanden dankten rijkdom aan hun ligging
‘Ik ben een ontzettende materialist,’ spot Wim Blockmans met zichzelf. In zijn nieuwste boek Metropolen aan de Noordzee legt Blockmans sterk de nadruk op de geografie van de Lage Landen. Juist daardoor maakte het gebied volgens hem in de late Middeleeuwen een indrukwekkende economische groei door. ‘De positie ten opzichte van de grote rivieren en...
‘Celibaat is tegennatuurlijk’
‘Het celibaat is volkomen strijdig met het mens-zijn en kan tot seksueel wangedrag leiden,’ schrijft D. Borsboom. Hij reageert op de stelling dat de rooms-katholieke kerk nooit het celibaat had moeten invoeren. Van de 239 respondenten is 66 procent het met daarmee eens; 22 procent onderschrijft de stelling niet. Slechts weinig tegenstanders van het celibaat...
In beeld: Indië
In de laatkoloniale tijd was het verschil in levensstijl tussen de Nederlanders in Indië en de inheemse bevolking groter dan ooit. Terwijl de Europeanen zich nauwelijks buiten hun eigen elitaire wereld waagden, zagen de meeste inlanders hun leven lang geen blank gezicht. Tegen het eind van de negentiende eeuw vertrekt er elke week een stoomschip...
Marokko eist enclaves terug
Marokko wil met Spanje praten over de teruggave van Ceuta en Melilla, de twee Spaanse enclaves in het noorden van Marokko. De Marokkaanse premier Abbas el Fassi heeft de Spaanse regering gebeld om die boodschap over te brengen. Tegenover het Marokkaanse parlement heeft hij het zo geformuleerd: El Fassi wil een einde maken aan de...
Litouwen herdenkt pyrrusoverwinning
Op 15 juli herdenken de Litouwers dat zij zeshonderd jaar geleden de ridders van de Duitse Orde versloegen in de slag bij Tannenberg. De herdenking is doordrenkt met anti-Poolse sentimenten.De slag bij Tannenberg – Žalgiris in het Litouws, Grunwald in het Pools – vond plaats in 1410. Samen met de Polen versloegen de Litouwers de...
Signalementen film
Peter HoogendijkVerzet in Indië. Een film over een verloren strijdDammas Films, € 14,95 (bestellen via info@dammasfilms.nl) We weten alles over het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog tegen de Duitse bezetter, maar was er in Indië ook verzet tegen de Japanse overheerser? Documentairemaker Peter Hoogendijk, kind van een Hollandse vader en een Indische moeder, ging...
Signalementen boeken
De duim van AlvaKisling & Verhuyck 239 p. De Arbeiderspers, € 19,95 In het zomernummer bespreek ik in deze rubriek traditioneel alleen historische romans. De duim van Alva speelt in Antwerpen, waar in de zestiende eeuw de dwangburcht stond van de gehate Spaanse hertog Alva. De Nederlandse journalist Cornelius Reyziger onderzoekt waarom elk jaar tijdens...
Tentoonstelling: ‘Een moffenkind, dat zie je zo’
Hoe geef je een tentoonstelling over liefde en de Tweede Wereldoorlog vorm? De makers van Liefde in oorlogstijd kozen voor roze. De wanden zijn oudroze. De ruimte is met canvas opgedeeld in halfronde kamertjes. Daarin staan diepe leunstoelen en bedden. Op een tafel ligt een tapijtje. Bij sommige onderwerpen, zoals het onderwerp liefde in concentratiekampen,...
