Home Signalementen film

Signalementen film

  • Gepubliceerd op: 30 juni 2010
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Jos van der Burg

Peter Hoogendijk
Verzet in Indië. Een film over een verloren strijd
Dammas Films, € 14,95 (bestellen via info@dammasfilms.nl)

We weten alles over het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog tegen de Duitse bezetter, maar was er in Indië ook verzet tegen de Japanse overheerser? Documentairemaker Peter Hoogendijk, kind van een Hollandse vader en een Indische moeder, ging op onderzoek uit.
Jazeker, er was verzet, maar de Indische situatie was totaal anders dan de Nederlandse. Het belangrijkste verschil was dat de meerderheid van de bevolking de Japanners aanvankelijk zag als bevrijders. Eindelijk verlost van het Nederlandse koloniale regime! Het verzet kwam dan ook niet van de Indiërs en ook niet van de Hollanders – want die waren geïnterneerd in kampen –, maar van de Indische Nederlanders.
Naar schatting twee- tot vijfduizend lieten daarbij het leven, van wie velen door onthoofding. De vooroorlogse Politieke Inlichtingen Dienst speelde een kwalijke rol door de Japanners van informatie te voorzien over het verzet. De collaboratie is nog steeds een pijnlijk taboe in Indonesië.

Vincent Monnikendam
Moeder Dao. De schildpadgelijkende
Beeld en Geluid, € 27,50; aanbieding via NRC, € 9,95

Vincent Monnikendam verraste in 1995 met de geweldige compilatiefilm Moeder Dao. De schildpadgelijkende, die fragmenten bevat van in Indië tussen 1912 en 1933 gemaakte koloniale films. De maker worstelde zich door honderden uren bedrijfsfilms en overheidspropaganda.
Hij keek nu eens niet met de ogen van de Nederlandse kolonisator naar het materiaal, maar met die van de Indiërs. Het leverde een film op over Hollands superioriteitsgevoel en uitbuiting. Dat komt tot uitdrukking in kleine details, zoals de achteloze trap tegen de schenen van een koelie door een in smetteloos wit geklede Hollander.
Met de film wilde Monnikendam de anonieme Indiërs aan de vergetelheid ontrukken. Het is hem op briljante wijze gelukt, want Moeder Dao is een unieke film, die onvoldoende aandacht kreeg toen hij een paar jaar geleden op dvd werd uitgebracht. Hij is nog steeds verkrijgbaar bij Beeld en Geluid. Ook maakt hij deel uit van de NRC-uitgave ‘Tijdsbeeld Nederland – Koloniaal Verleden’, die vijf documentaires bevat over het Indische verleden. Sterk aanbevolen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer