Home Onzichtbare Nederlanders

Onzichtbare Nederlanders

Janna Overbeek Bloem

Gepubliceerd op: 31 augustus 2010

Update 7 april 2020

Emigratie is de Nederlanders verre van vreemd: al vanaf de Gouden Eeuw kozen velen van hen het ruime sop in de hoop op een beter leven overzee. Het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis besteedt er een themanummer aan. Vijf essays over Nederlandse emigratie overzee werpen licht op dit verschijnsel gedurende de negentiende en twintigste eeuw.

In het themanummer staat niet alleen het land van bestemming centraal, maar ook het land van herkomst. De auteurs onderzoeken de invloed vanuit Nederland op de vorming van emigrantengemeenschappen overzee, door verschillende generaties Nederlandse emigranten naar de Verenigde Staten, Canada en Australië met elkaar te vergelijken. Hoewel elk artikel een aparte groep emigranten met een andere bestemming behandelt, zijn er toch opvallende gelijkenissen te ontdekken.

Nederlandse emigranten waren aanvankelijk vaak geneigd zich in aparte gemeenschappen af te zonderen, zonder in contact te komen met Nederlanders die hun voorgingen. Dit was het resultaat van zogenoemde selectieve migratie vanuit Nederland. In de negentiende eeuw verlieten vooral andersdenkenden en -gelovigen hun geboorteland, en gemeenschappen die in Nederland al afgezonderd leefden zetten dit voort in hun nieuwe vestigingsgebied.

De tweede helft van de twintigste eeuw laat een ander beeld zien. Het aantal emigranten steeg drastisch. De migratie werd zorgvuldig gereguleerd, zowel vanuit Nederland als door de regeringen van de bestemmingslanden. Nederlanders hadden de reputatie snel te integreren, wat hen tot graag geziene gasten maakte. Onzichtbaarheid werd een typerende eigenschap. Tegelijkertijd hielden zij nog altijd stevig vast aan hun eigen geloofsgemeenschappen, scholen en huwelijkspartners.

Vooral in Australië stonden Nederlanders bekend als mensen die zich gemakkelijk aanpasten. Ze kregen dan ook eenvoudiger dan anderen toegang tot het land. Sterk van invloed op de onzichtbaarheid van de Nederlanders was het loslaten van de Nederlandse taal. Nederlandse migranten namen snel het Engels over. Voor hun eigen culturele identiteit ervoeren zij de moedertaal als minder belangrijk dan gezelligheid en Nederlands eten.

Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis
Jaargang 7 (2010) nummer 2
150 p. Aksant, € 16,00

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten