Home Liet Stalin de Polen stikken?

Liet Stalin de Polen stikken?

Poolse en Russische historici zijn het oneens over de rol van het Rode Leger tijdens de opstand van Warschau in september 1944. Dat bleek tijdens een videoconferentie van Russische en Poolse historici op 29 juli jongstleden, georganiseerd door het Russische persbureau RIA Novosti.

Elro van den Burg

Gepubliceerd op: 31 augustus 2010

Update 15 mei 2023

Elk jaar op 1 september wordt in Warschau stilgestaan bij de opstand. Op die datum in 1944 begon het Poolse ondergrondse leger, het Armia Krajowa, een gewapende strijd tegen de Duitse bezetters. De opstand werd mede ingegeven door de snelle opmars van het Rode leger. De Poolse regering in ballingschap vreesde dat Stalin eropuit was de rol van bezetter over te nemen van Hitler.

De opstandelingen hielden 63 dagen stand. Op 2 oktober moesten zij zich overgeven aan de Duitsers, mede vanwege gebrek aan steun van het Rode Leger. Dat was opgetrokken tot de oostelijke oever van de rivier de Wisla, die de stad doorkruist, maar hield vervolgens halt. ‘Door het ondergrondse leger niet te hulp te schieten, wilde het Rode Leger het Armia Krajowa vernietigen,’ zei de Poolse historicus Andrzej Kunert tijdens de Pools-Russische videoconferentie. ‘Deze beslissing had een zuiver politieke achtergrond.’

Maar volgens Nikolai Vassilyev, verbonden aan het onderzoekscentrum voor militaire geschiedenis van het Russische ministerie van Defensie, had het Sovjetleger op dat moment niet de kracht om de Wisla over te steken. Het vocht niet alleen aan de grens van Warschau, maar ook in de Baltische staten en Roemenië. Vassileyev kreeg steun van collega Valery Makowski. ‘Uit de documenten blijkt dat het Rode leger zeer verzwakt was. Er was eenvoudig geen andere mogelijkheid voor hen dan te wachten op versterkingen vanuit het oosten,’ aldus de Rus.

Dat Stalin niets moest hebben van de Poolse opstandelingen, staat vast. Vijf maanden na de bevrijding werden zestien kopstukken van het Armia Krajowa opgepakt, naar Moskou getransporteerd en tijdens een showproces berecht. Polen werd in één klap ontdaan van de mensen die het land moesten gaan leiden. ‘Zo is de oorlog voor ons afgelopen,’ zei Kunert.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten