Alle artikelen
In 1950 mocht het Belgische volk in een referendum beslissen over de terugkeer van Alberts vader, Leopold III, op de Belgische troon. Het waren toen de katholieke, gezagsgetrouwe Vlamingen die het koningshuis redden. De Walen ten tijde van de ‘koningskwestie’ waren mordicus tegen de monarchie.
Nu zijn de standpunten compleet tegenovergesteld. Walen zien in de koning het symbool van het unitaire België dat ze willen behouden. Vlamingen ergeren zich aan de overwegend Franstalige koningskinderen, die weinig gevoel lijken te hebben voor de nieuwe eisen van het koningschap. Aan Vlaamse kant klinkt nu de roep om een meer ceremonieel koningschap naar Zweeds model.
Toen Albert in 1993 zijn overleden broer Boudewijn moest opvolgen, werd hij bij gebrek aan een duidelijk politiek profiel beschouwd als een ideale overgangskoning. Hij zou de honneurs waarnemen totdat zijn oudste zoon Filip rijp genoeg bevonden zou worden om het koningschap te bekleden. België wacht al achttien jaar op dat moment. Het maakt van de nu 76-jarige Albert een vermoeide held die zijn uiterste best doet om de boel bij elkaar te houden.
Tot nader orde is het in België de koning die ministers en regeringen benoemt en ontslaat en de oorlog kan verklaren. Pikant genoeg geeft het Vlaamse verlangen naar meer autonomie en de daaruit voortkomende politieke crisis de koning juist meer macht. De Belgische grondwet houdt geen rekening met een regeringsvacuüm en de koning heeft nooit meer macht dan juist in zo’n periode.
De Franstalige krant Le Soir heeft onlangs getracht inzicht te krijgen in de manier waarop Albert in deze situatie zijn slagkracht benut. Albert stelt zich allesbehalve passief op. Zijn agenda is het behoud van België en het koningshuis in de huidige vorm.
Mocht de koning deze krachtproef tot een goed einde brengen, dan stelt hij daarmee diegenen die een ceremonieel koningschap voor België niet zien zitten in het gelijk. Want wie zou anders ingeval van een nieuwe crisis de brokken moeten lijmen?
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Koningshuis sterker door Belgische crisis
De Belgische koning Albert II is de spilfiguur in de zich eindeloos voortslepende Belgische staatshervorming. Daarmee wint hij krediet bij de van oudsher republikeinse Walen en verspeelt hij de gunst van de traditioneel koningsgezinde Vlamingen. In 1950 mocht het Belgische volk in een referendum beslissen over de terugkeer van Alberts vader, Leopold III, op de...
Geweldenaar
Menno Witteveen Antonio van Diemen, de opkomst van de VOC in Azië402 p. Pallas Publications, € 35,00Als gouverneur-generaal van de VOC gaf Antonio van Diemen (1593-1645) vanaf 1636 het laatste zetje dat nodig was om van de Compagnie de heerser van de Aziatische zeehandel te maken. Onder zijn leiding voerde de VOC militaire campagnes die...
Liever de nor dan de herberg
Het stereotype van de middeleeuwse gevangenis als een hellegat is onverdiend. Dat schrijft Guy Geltner in Madoc, het tijdschrift over de Middeleeuwen waarvan het laatste nummer in het teken van straffen staat. De eerste Europese gevangenissen ontstonden in de dertiende eeuw en hoewel Spartaans, verschilden de leefomstandigheden er weinig van de levensstandaard in die tijd....
Marjan Schwegman over keuzes maken tijdens de bezetting
Het begon vaak als een vriendendienst. Voor Joodse bekenden die valse papieren nodig hadden bijvoorbeeld, of een onderduikadres. Zo kwamen veel verzetslieden in de illegaliteit terecht. ‘Veel van deze mensen vertelden achteraf dat het voor hen iets vanzelfsprekends was,’ zegt Marjan Schwegman, directeur van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. ‘Omdat het om...
Steling: Nederland heeft geen leger nodig
Anton van Hooff‘De laatste keer dat het Nederlandse leger iets voorstelde en internationaal aanzien vergaarde was in 1600, onder Maurits, tijdens de Slag bij Nieuwpoort. We hebben voor de rest altijd op onze sterke vloot vertrouwd. Nederland heeft geen militaire traditie in de zin van een machtig landleger. Nederlandse jongemannen met opspelende hormonen voeren het...
Presidenten doen er niet toe
Het is gebruikelijk de recente Amerikaanse geschiedenis te structureren aan de hand van de verschillende presidenten en hun ambtstermijnen. Dit is een voor de hand liggende en simpele methode om enige orde te brengen in de historische chaos. Een historicus kan dan mooi beginnen met een biografische schets en de vaak opwindende verkiezingscampagne. Deze historiografische...
Jolande Withuis
Mocht u denken, zoals velen met u, dat wij op 4 mei op de Dam exclusief de doden van de Tweede Wereldoorlog herdenken, dan is dat een vergissing. De herdenking bij het monument dat inderdaad voor hún nagedachtenis werd opgericht, is een ware hutspotherdenking gewor-den. In 1961 werden de gevallenen in Indonesië en Korea binnengesmokkeld;...
Eerst de geografie, dan pas geschiedenis
Vergelijkende beschavingsgeschiedenissen zijn zelden waardevrij. Of je nou de oudste in zijn soort neemt, de Bijbel, of een van de jongere, bijvoorbeeld Botsende beschavingen van Samuel Huntington: altijd is er één civilisatie die model staat; en bijna altijd worden dit soort boekwerken geschreven door gelovigen in de eigen beschaving of de eigen godheid. Herodotus schreef...
Cruijffiaanse antwoorden op historische ‘kernvragen’
H.W. von der DunkDe glimlachende sfinx. Kernvragen in de geschiedenis443 p. Bert Bakker, € 24,95In november 1995 sierde het portret van Von der Dunk het omslag van Historisch Nieuwsblad, met als onderschrift: ‘The Godfather.’ Uit een door het maandblad verricht onderzoek naar de vijftig ‘machtigste’ historici was Von der Dunk, die toen reeds vijf jaar...
Op stap met een dienstmeid
De wereld draait om vrouwen. Tenminste, als mannen er de dienst uitmaken. Dat is wat Eric Palmen in zijn boek over vijf mannen uit vier generaties Van Schoonhoven ons voorhoudt. Auteur en uitgever proberen de belangstellende koper zo lang mogelijk in het ongewisse te laten over de plaats van handeling, maar dit verhaal speelt zich...
Zelfs de mussen moesten dood
In 1995 publiceerde de Franse historicus François Furet een overzichtsgeschiedenis van het communisme in de twintigste eeuw onder de sprekende titel Het verleden van een illusie. Onder veel meer besteedde Furet daarin uitgebreid aandacht aan de roemruchte destalinisatierede die Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov uitsprak op 23 februari 1956. Furet beschrijft de grote gevolgen die de aanval...
Briljante politicus, corrupte opportunist
Een kleurrijker personage dan David Lloyd George, de beruchte liberale politicus die Groot-Brittannië als premier tijdens de Eerste Wereldoorlog naar de overwinning leidde, zal een biograaf niet gauw tegenkomen. Lloyd George staat bekend als een briljant politicus, een flamboyante en charismatische, maar zeer sarcastische en onbehouwen redenaar, een bijna pathologische rokkenjager en een nietsontziende en...
