Alle artikelen
Begin 2017 was er sprake van een mogelijk gezamenlijke tv-boodschap van president Donald Trump en Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette Perzische sjah. Uiteindelijk wist de Nationale Veiligheidsraad van de VS dit te voorkomen. Maar eind december 2018 stuurden Iraanse dissidenten in ballingschap een open brief aan Trump, waarin ze hem en Reza Pahlavi volop prezen om hun strijd tegen het islamitische bewind in hun thuisland.
Vanwaar deze merkwaardige flirt? En wat moeten Iraniërs nu ineens met Pahlavi, de in Washington woonachtige zoon van de laatste sjah? Iran-expert en historicus Peyman Jafari, verbonden aan de Universiteit Leiden, legt het uit. ‘Er is zeker sprake van een opleving van Perzisch monarchisme, zij het vooral in de diaspora. Die gaat gepaard met nationalisme en de daarbij horende mythe van het pre-islamitische “Land van de Ariërs”, precies zoals de sjah dat in de jaren dertig van de twintigste eeuw propageerde. Volgens hem waren de Europese, “Arische” Iraniërs door een “tragedie van de geografie” terechtgekomen in het Midden-Oosten.
Meer lezen over Iran? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Die mythe beleeft nu een revival. Dat komt door oplopende Arabisch-Iraanse spanningen in de regio, maar ook door de mondiale opkomst van populisme. Invloeden van de Amerikaanse Alt-Right zijn herkenbaar. De door Pahlavi gesteunde nationalistische organisatie Farashgard is anti-islam, maar vecht naar eigen zeggen ook tegen de zogenoemde “cultuurmarxisten”’.
Maar deze nationalisten en monarchisten hebben volgens Jafari een selectief geheugen. ‘Onder het bewind van de sjah was er sociaal meer vrijheid, maar op sommige terreinen was er meer politieke repressie dan nu. Manoto, een diasporazender in Londen, brengt veel onkritische nostalgie. Die bereikt via satellieten ook Iran, en ik kan me voorstellen dat die daar gezien de economische malaise in goede aarde valt.’
En dan Trump. In Washington zocht Reza Pahlavi tevergeefs steun bij eerdere Amerikaanse presidenten. ‘Ik denk dat zelfs Trump nu inziet dat het niet wijs is om in zee te gaan met de zoon van de sjah. Pahlavi staat symbool voor een tijd die niet voor niets in het verleden ligt.’
Iraniërs flirten met Trump
In 2018 stuurden Iraanse dissidenten in ballingschap een open brief aan Trump, waarin ze hem en Reza Pahlavi volop prezen om hun strijd tegen het islamitische bewind in hun thuisland.
Clubgekte leidde tot politieke partijen
Een negentiende-eeuws ‛verenigingsmanie’ lag aan de wortels van de eerste politieke partijen in Duitsland, Nederland en Engeland. Verenigingen waren een cruciaal onderdeel van het negentiende-eeuwse maatschappelijke leven. Als negentiende-eeuwers een misstand wilden oplossen, een maatschappelijke groep wilden verheffen of het land vooruit wilden helpen, richtten ze een club op om hun doel te bereiken. Een...
Hoe antisemieten het verbod op groepsbelediging omzeilden
Het kabinet presenteert een antisemitismeplan. In 1934 stelde de Nederlandse overheid groepsbelediging strafbaar om Joodse burgers te beschermen.
Bastaardgeestelijken
De katholieke kerk accepteerde rond 1200 volop bastaardzonen als priesters, ondanks een officieel verbod. Zonen van ongetrouwde ouders mochten in de twaalfde eeuw en daarna geen priester worden, zo was de officiële regel. Maar in de praktijk werden er veel uitzonderingen gemaakt en konden bastaarden wel degelijk een parochie leiden. Dat is opmerkelijk, omdat historici...
‘Rauter hield altijd de controle’
Wat voor een persoon was Hanns Albin Rauter? Die vraag stond centraal tijdens de eerste bijeenkomst van de lezingenreeks Helden en Schurken van 2019, georganiseerd door Historisch Nieuwsblad, Verzetsmuseum Amsterdam, NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, en NTR/VPRO. Historisch Nieuwsblad-redacteur Bas Kromhout sprak met biograaf en journalist Theo Gerritse en psychiater Martin Willems over...
Frank Westerman over zijn historische held
Auteur Frank Westerman schrijft in zijn recente boek Wij, de mens over de paleoantropoloog Eugène Dubois, die als eerste fossiele resten vond van de Homo erectus. Westerman bewondert Dubois om zijn autonome geest en gave om vooruit te kijken. Wanneer maakte u kennis met Eugène Dubois? ‘Tijdens het onderzoek voor mijn jongste boek over de...
Heel modern: een gietijzeren hek
Bij de bouw van het Teylers Museum in 1784 werd voor de eerste keer in Nederland gietijzer gebruikt, in een sierlijk hekje langs de omloop. Dat was het toppunt van moderniteit en schreeuwend duur, ontdekte Annegreet van Bergen. De eerste keer dat ik de spectaculaire ovale zaal van het Teylers Museum binnenkwam, had ik louter...
‘Referenda zijn ondemocratisch’
Martin Sommer: ‘Dat is typisch een idee van hoger opgeleiden. Het wantrouwen tegen referenda onder de Nederlandse politieke elites is vanouds groot. Dat heeft enerzijds te maken met de overtuiging dat minderheden beschermd moeten worden tegen “de tirannie van de meerderheid”, en anderzijds met het idee dat het gewone volk te dom is om voor...
R.P. Cleveringa – Kees Schuyt
Het eerste ‘nee’ tegen de Duitsers De Leidse hoogleraar in de rechtsgeleerdheid Cleveringa voorzag de hoogst riskante gevolgen van zijn beoogde openbare optreden, maar die schrikten hem niet af. Natuurlijk dacht hij aan zijn vrouw en kinderen, voor wie hij er diende te zijn. Maar tot die zorg behoorde ook dat zijn goede naam niet...
Churchill: Walking with Destiny – Andrew Roberts
De ambitie van Winston Churchill Groot was eind jaren dertig de weerzin tegen Winston Churchill binnen de Conservatieve Partij. Hij werd beschouwd als een oorlogshitser, die de door premier Neville Chamberlain afgedwongen vrede in gevaar bracht. Binnen zijn kiesdistrict Epping Forest werd zelfs geprobeerd zijn Lagerhuiszetel af te pakken. ‘Willen jullie alleen maar jaknikkers?’ vroeg...
De geschiedenis volgens Bicker 1746-1812 – Mariëlle Hageman
Het is voorjaar 1798 en Jan Bernd Bicker zit gevangen in het oude prinsenhof in Leeuwarden. Schildwachten bewaken de uitgang, dus Bicker kan nergens heen. Hij doodt de dagen met lezen en als hij naar buiten kijkt, ziet hij Friezen boos naar hem staren, de vuist gebald. Bickers gevangenschap is een van de vele dieptepunten...
Vrede en oorlog – Jonathan Holslag
Als er al zoiets bestaat als een ‘collectief geheugen’, is het selectief en beperkt het zich tot de korte termijn. Mensen hebben de neiging om de wereld waarin ze zijn opgegroeid te beschouwen als ‘normaal’, zodat ze zich nauwelijks kunnen voorstellen dat hier een einde aan komt. Als we even afzien van oorlogen aan de...
