Alle artikelen
Zwart op wit. Twee eeuwen blackface in Nederland van Elisabeth Koning en Wilfred Takken had een boeiend geschiedenisboek over racisme kunnen zijn. Helaas is het ontzettend woke – hij/zij/hen mag vooral niet van streek raken – en is het prekerig geschreven.
Als witte mensen hun gezicht zwart maken om een zwart persoon uit te beelden heet dat blackface. Zwarte Piet is het bekendste Nederlandse voorbeeld, maar hij heeft vele neven en nichten. Over de geschiedenis van 200 jaar blackface in ons land schreven historicus Elisabeth Koning (1989) en NRC-journalist Wilfred Takken (1967) Zwart op wit, een dikke pil die leest als een fel J’accuse en vol staat met begrippen uit het zogenoemde woke-vocabulaire. Zo spreken de auteurs over tot slaaf gemaakten (de lelijke Nederlandse vertaling van enslaved persons) in plaats van slaven, en over sekswerkers in plaats van hoeren.
Meer recensies van historische boeken lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
De auteurs lieten ook een sensitivity reader kritisch naar het manuscript kijken, opdat ‘Zwarte mensen’ (die in het boek met hoofdletter worden aangeduid) zich niet gekwetst voelen door ‘uitglijders’ die racisme mogelijk bagatelliseren, goedpraten of in de hand werken. In de inleiding waarschuwen ze de lezer bovendien dat hij, zij of hen mogelijk van streek raakt vanwege de kwetsende plaatjes en citaten, inclusief de n-woorden. De auteurs hebben al deze controversiële content toch in hun boek opgenomen, omdat ze willen laten zien hoe sterk en consistent de racistische blackface-traditie is. Ten slotte verantwoorden ze in hun inleiding ook dat zij, twee witte mensen, dit boek hebben geschreven. Dat vonden Koning en Takken nodig, omdat sommige critici hier mogelijk aanstoot aan nemen. Gelukkig mag het van Mitchell Esajas van de Black Archives, die het voorwoord van het boek schreef.
Er staan interessante dingen in het boek. Zwart op wit biedt een heel aardig overzicht van de verschillende manifestaties van blackface in ons land – naast Zwarte Piet onder andere Othello in diverse toneeluitvoeringen van Shakespeare, de beruchte Minstrel Shows die in de negentiende eeuw waren overgewaaid uit de Verenigde Staten en vol met racistische typetjes zaten, en het Surinaams/Antilliaanse alter ego Dushi van actrice en BN’er Wendy van Dijk. Ook bespreken Koning en Takken bizarre fenomenen als ‘negrofilie’: witte mensen die verlangen naar de ‘nobele wilde’.
Het had, kortom, een boeiend geschiedenisboek kunnen worden. Maar het grote nadeel van Zwart op wit is dat de toon ontzettend apodictisch en prekerig is. Geëngageerde geschiedschrijving kan heel goed zijn, maar niet als die op elke bladzijde door je strot geduwd wordt. Ten slotte, ook heel vervelend, ontbreekt er een conclusie. Maar die stond van tevoren al vast.

Zwart op wit. Twee eeuwen blackface in Nederland
Elisabeth Koning en Wilfred Takken
440 p. De Geus, € 25,-
Je krijgt de juiste mening door de strot geduwd
Zwart op wit van Elisabeth Koning en Wilfred Takken had een boeiend geschiedenisboek over racisme kunnen zijn. Helaas is het ontzettend woke.
Waarom volgde de BVD mijn oom George?
Philip Dröge vond zijn oom terug in een BVD-archief. 'Wat had mijn achteroom in hemelsnaam op zijn kerfstok, dat de polderspionnen hem in de gaten hielden?'
The Dmitriev Affair: Poetin is in oorlog met zijn eigen volk
De documentaire The Dmitriev Affair illustreert hoe de Russische rechtspraak onder Poetins regime is onderworpen aan de staatsideologie.
Blue Jean: Een benauwende antihomosfeer
De benauwende, repressieve sfeer door Thatchers antihomowetgeving komt uitstekend over in de film 'Blue Jean'.
‘Auto’s roepen gevoelens van macht, lust en status op’
Peter Giesen: 'Ik begreep: dit is wat de auto voor veel mensen heeft betekend, een enorme verbreding van de mentale horizon.'
Kohl leerde Lubbers een lesje
Ruud Lubbers' bemoeienis met de Duitse eenwording wekte de woede van bondskanselier Helmut Kohl. In 1994 volgde de afrekening.
Cockerill: fabrikant met tomeloze daadkracht
De Britse ondernemer John Cockerill bouwde in Seraing een conglomeraat van steenkolenmijnen, hoogovens, metaalsmelterijen, smederijen en constructiewerkplaatsen. Dat leverde hem vele bewonderaars op, onder wie koning Willem I. Maar er was ook kritiek op de verwoesting van de omgeving. ‘Het was alsof een vijandelijk leger door het land was getrokken.’ In het voorjaar van 1829...
Toen de relatie tussen China en Rusland verzuurde, profiteerden de VS
Russische en Chinese bommenwerpers patrouilleerden deze week voor het eerst samen vlak bij Alaska. Na de Tweede Wereldoorlog hielpen de Sovjets bij de opbouw van de Volksrepubliek China. Maar de ideologische kameraadschappelijkheid verzuurde eind jaren vijftig.
Sinclair de Rochemont: een romantische fascist
Jarenlang deed Hugues Alexandre Sinclair de Rochemont pogingen carrière te maken binnen de fascistische politiek en pers in Nederland.
Stachanov: held of uitslover?
De Sovjet-Unie prees mijnwerker Andrej Stachanov, die in 1935 op één dag maar liefst vijftien keer meer produceerde dan zijn collega’s.
Terug naar de waterstaat!
Volgens Beatrice de Graaf zijn onze infrastructuur en verkeerssituatie er de afgelopen eeuwen niet democratischer op geworden.
532 Franse woorden geleend
Het Nederlands barst van de woorden met een Franse oorsprong. Vooral in de zestiende eeuw haalden sprekers van het Nederlands veel woorden uit het Frans.