Alle artikelen
Welvarende Amsterdammers hadden minder last van infectieziekten en ‘degeneratieve’ aandoeningen dan hun armere stadsgenoten. Gezondheid en rijkdom hingen duidelijk met elkaar samen.
Rijke Amsterdammers stierven in de periode 1854-1926 gemiddeld ruim een jaar later dan hun armere stadsgenoten. Bij mannen was het verschil in levensverwachting zelfs bijna twee jaar. Welvaart was dus ook in de negentiende eeuw al van invloed op gezondheid en ziekte, zo laat Owen Lammertink zien in zijn proefschrift De opkomst van het moderne ziektepatroon?, waarop hij recent promoveerde aan de Radboud Universiteit.
Meer lezen over historisch onderzoek? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Lammertink onderzocht een tijd van grote medische veranderingen. Aan het begin daarvan stierven de meeste bewoners van het volle, niet al te hygiënische Amsterdam aan infectieziekten. Dat veranderde dankzij onder meer de aanleg van riolen, de komst van schoon drinkwater, stijgende welvaart en de bemoeienis van artsen. Daardoor overleden mensen gemiddeld later, en groeide het aandeel sterfgevallen door hart- en vaatproblemen, kanker en andere ‘degeneratieve ziekten’. Die verandering vond ook elders plaats, maar was in een stad als Amsterdam duidelijk zichtbaar.
Tegenwoordig doden ziekten als kanker armere mensen op jongere leeftijd dan rijkere, en historici vragen zich af wanneer dat verschil ontstond. Lammertink zocht dat uit voor Amsterdam, waar de welvaartsverschillen groot waren en waar bovendien de doodsoorzaken werden geregistreerd. Rijkdom bleek in zijn hele onderzoeksperiode een voordeel op te leveren: zowel tegen infectieziekten – die voor de ruimer behuisden beter te ontlopen vielen dan de voor de bewoners van krotten – als tegen ‘degeneratieve ziekten’, waarbij onder meer toegang tot zorg belangrijk was.
Arme Amsterdammers werden eerder ziek
Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders met een laag inkomen bij een kankerdiagnose minder overlevingskans hebben dan mensen met een hoog inkomen. In de negentiende eeuw hadden welvarende Amsterdammers al minder last van ziekten dan hun armere stadsgenoten.
Jill Lepore: ‘Kolonisten waren constant bang voor hun slaven’
De Amerikaanse historicus Jill Lepore onderzocht een vermeend complot van slaven in achttiende-eeuws New York.
Zoektocht naar geërfd trauma ontspoort
Sunny Bergman is ervan overtuigd dat zij een trauma heeft geërfd van haar vader. In haar nieuwe boek stelt ze haar Duitse ‘nazi-opa’ daarvoor verantwoordelijk.
Wie door de duivel was bezeten, speelde een rol
Rond 1600 waren ongekend veel mensen in de greep van Satan en zijn demonen. De bezetenen vertoonden uiteenlopend gedrag en geneesheren stelden verschillende diagnoses. Was er bij deze bezetenheid sprake van ziekte, bedrog of theater? In de vroegmoderne tijd was vrijwel iedereen ervan overtuigd dat de duivel bezit kon nemen van iemands lichaam en geest...
Kaliningrad: Russisch mes op de keel van Polen
Dankzij zijn strategische ligging is Kaliningrad nog altijd een aanwinst voor Poetin, en blijft het de NAVO een doorn in het oog.
Natúúrlijk hield de BVD een RAF-advocaat in de gaten
In de jaren 70 volgde de BVD advocaat Bakker Schut, die leden van de Duitse terreurgroep RAF verdedigde. Was hij slechts een brave jurist, of verleende hij meer dan alleen juridische bijstand?
Ook Mussolini was een racist en antisemiet
Van Benito Mussolini wordt vaak gedacht dat hij niet was besmet met het gif van de rassenhaat. Toch was hij nooit vrij van anti-Joodse sentimenten.
De treinkaping waardoor de Chinese regering ontspoorde
Duizend bandieten die een trein overvallen en wekenlang zo’n honderd passagiers gijzelen. Dat is het verhaal van de Chinese treinkaping van 1923.
Slag bij Manzikert: triomf voor de Turken
Turkije ging dit weekend naar de stembus. Nationalistische politici zoals Recep Tayyip Erdogan slaan graag op de trom over de Slag bij Manzikert in 1071.
Shell speelt schimmig geopolitiek spel
Shell hoeft zijn CO2-uitstoot niet versneld af te bouwen, oordeelt de rechtbank. Bij Shell waren morele overwegingen in het verleden vaak ondergeschikt aan het bedrijfsbelang.
‘Angel is uit de Vlaamse canon’
De Vlaamse canon zou een politiek instrument worden, maar het blijkt allemaal mee te vallen. ’De politieke angel is eruit’, vindt historicus Rolf Falter.
Presentaties Collegedag – De bezetting
Hartelijk dank voor uw bezoek aan de collegedag op vrijdag 26 mei 2023. Benieuwd naar toekomstige collegedagen en historische reizen van Historisch Nieuwsblad? Bekijk onze evenementenpagina hier