Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Welvarende Amsterdammers hadden minder last van infectieziekten en ‘degeneratieve’ aandoeningen dan hun armere stadsgenoten. Gezondheid en rijkdom hingen duidelijk met elkaar samen.

Rijke Amsterdammers stierven in de periode 1854-1926 gemiddeld ruim een jaar later dan hun armere stadsgenoten. Bij mannen was het verschil in levensverwachting zelfs bijna twee jaar. Welvaart was dus ook in de negentiende eeuw al van invloed op gezondheid en ziekte, zo laat Owen Lammertink zien in zijn proefschrift De opkomst van het moderne ziektepatroon?, waarop hij recent promoveerde aan de Radboud Universiteit.

Meer lezen over historisch onderzoek? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Lammertink onderzocht een tijd van grote medische veranderingen. Aan het begin daarvan stierven de meeste bewoners van het volle, niet al te hygiënische Amsterdam aan infectieziekten. Dat veranderde dankzij onder meer de aanleg van riolen, de komst van schoon drinkwater, stijgende welvaart en de bemoeienis van artsen. Daardoor overleden mensen gemiddeld later, en groeide het aandeel sterfgevallen door hart- en vaatproblemen, kanker en andere ‘degeneratieve ziekten’. Die verandering vond ook elders plaats, maar was in een stad als Amsterdam duidelijk zichtbaar.

Tegenwoordig doden ziekten als kanker armere mensen op jongere leeftijd dan rijkere, en historici vragen zich af wanneer dat verschil ontstond. Lammertink zocht dat uit voor Amsterdam, waar de welvaartsverschillen groot waren en waar bovendien de doodsoorzaken werden geregistreerd. Rijkdom bleek in zijn hele onderzoeksperiode een voordeel op te leveren: zowel tegen infectieziekten – die voor de ruimer behuisden beter te ontlopen vielen dan de voor de bewoners van krotten – als tegen ‘degeneratieve ziekten’, waarbij onder meer toegang tot zorg belangrijk was.

Menselijke ontlasting wordt met karren opgehaald.
Menselijke ontlasting wordt met karren opgehaald.
Nieuws

Arme Amsterdammers werden eerder ziek

Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders met een laag inkomen bij een kankerdiagnose minder overlevingskans hebben dan mensen met een hoog inkomen. In de negentiende eeuw hadden welvarende Amsterdammers al minder last van ziekten dan hun armere stadsgenoten.

Lees meer
Jill Lepore: ‘Kolonisten waren constant bang voor hun slaven’
Jill Lepore: ‘Kolonisten waren constant bang voor hun slaven’
Interview

Jill Lepore: ‘Kolonisten waren constant bang voor hun slaven’

De Amerikaanse historicus Jill Lepore onderzocht een vermeend complot van slaven in achttiende-eeuws New York.

Lees meer
Zoektocht naar geërfd trauma ontspoort
Zoektocht naar geërfd trauma ontspoort
Recensie

Zoektocht naar geërfd trauma ontspoort

Sunny Bergman is ervan overtuigd dat zij een trauma heeft geërfd van haar vader. In haar nieuwe boek stelt ze haar Duitse ‘nazi-opa’ daarvoor verantwoordelijk.

Lees meer
Wie door de duivel was bezeten, speelde een rol
Wie door de duivel was bezeten, speelde een rol
Artikel

Wie door de duivel was bezeten, speelde een rol

Rond 1600 waren ongekend veel mensen in de greep van Satan en zijn demonen. De bezetenen vertoonden uiteenlopend gedrag en geneesheren stelden verschillende diagnoses. Was er bij deze bezetenheid sprake van ziekte, bedrog of theater? In de vroegmoderne tijd was vrijwel iedereen ervan overtuigd dat de duivel bezit kon nemen van iemands lichaam en geest...

Lees meer
Kasteel in Koningsbergen, het huidige Kaliningrad
Kasteel in Koningsbergen, het huidige Kaliningrad
Interview

Kaliningrad: Russisch mes op de keel van Polen

Dankzij zijn strategische ligging is Kaliningrad nog altijd een aanwinst voor Poetin, en blijft het de NAVO een doorn in het oog.

Lees meer
Bakker verdedigde leden van de RAF
Bakker verdedigde leden van de RAF
Artikel

Natúúrlijk hield de BVD een RAF-advocaat in de gaten

In de jaren 70 volgde de BVD advocaat Bakker Schut, die leden van de Duitse terreurgroep RAF verdedigde. Was hij slechts een brave jurist, of verleende hij meer dan alleen juridische bijstand?

Lees meer
Benito Mussolini, 1939
Benito Mussolini, 1939
Artikel

Ook Mussolini was een racist en antisemiet

Van Benito Mussolini wordt vaak gedacht dat hij niet was besmet met het gif van de rassenhaat. Toch was hij nooit vrij van anti-Joodse sentimenten.

Lees meer
De treinkaping waardoor de Chinese regering ontspoorde
De treinkaping waardoor de Chinese regering ontspoorde
Interview

De treinkaping waardoor de Chinese regering ontspoorde

Duizend bandieten die een trein overvallen en wekenlang zo’n honderd passagiers gijzelen. Dat is het verhaal van de Chinese treinkaping van 1923.

Lees meer
De verwoesting na de Slag bij Manzikert. Diorama uit het Militair Museum van Istanbul.
De verwoesting na de Slag bij Manzikert. Diorama uit het Militair Museum van Istanbul.
Artikel

Slag bij Manzikert: triomf voor de Turken

Turkije ging dit weekend naar de stembus. Nationalistische politici zoals Recep Tayyip Erdogan slaan graag op de trom over de Slag bij Manzikert in 1071.

Lees meer
Eerste olie van Shell.
Eerste olie van Shell.
Recensie

Shell speelt schimmig geopolitiek spel

Shell hoeft zijn CO2-uitstoot niet versneld af te bouwen, oordeelt de rechtbank. Bij Shell waren morele overwegingen in het verleden vaak ondergeschikt aan het bedrijfsbelang.

Lees meer
Guldensporenslag zit in de Canon van Vlaanderen.
Guldensporenslag zit in de Canon van Vlaanderen.
Nieuws

‘Angel is uit de Vlaamse canon’

De Vlaamse canon zou een politiek instrument worden, maar het blijkt allemaal mee te vallen. ’De politieke angel is eruit’, vindt historicus Rolf Falter.

Lees meer
Presentaties Collegedag – De bezetting
Presentaties Collegedag – De bezetting
Artikel

Presentaties Collegedag – De bezetting

Hartelijk dank voor uw bezoek aan de collegedag op vrijdag 26 mei 2023. Benieuwd naar toekomstige collegedagen en historische reizen van Historisch Nieuwsblad? Bekijk onze evenementenpagina hier

Lees meer
Loginmenu afsluiten